Μια εξέλιξη που, εφόσον επιβεβαιωθεί επισήμως, μπορεί να αλλάξει τους συσχετισμούς στην Ανατολική Μεσόγειο και να ανοίξει τον δρόμο για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35 αποκαλύπτει η τουρκική εφημερίδα Hürriyet.
Σύμφωνα με τον γνωστό αρθρογράφο Αμπντουλκαντίρ Σελβί, η Άγκυρα έχει ολοκληρώσει την πώληση των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 σε τρίτη χώρα του Κόλπου. Ως πιθανότεροι αγοραστές εμφανίζονται τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, χωρίς ωστόσο να έχει γνωστοποιηθεί ποια από τις δύο χώρες φέρεται να κατέληξε σε συμφωνία με την Τουρκία.
Ο Σελβί υποστήριξε ότι οι τελευταίες εκκρεμότητες της συμφωνίας διευθετήθηκαν τα μεσάνυχτα της Πέμπτης και ότι η πώληση επρόκειτο να ανακοινωθεί επισήμως την Παρασκευή 10 Ιουλίου 2026.
«Οι S-400 πουλήθηκαν σε τρίτη χώρα. Η πώληση θα ανακοινωθεί σήμερα. Οι S-400 πηγαίνουν σε χώρα του Κόλπου», έγραψε ο αρθρογράφος της Hürriyet, προσθέτοντας ότι ορισμένες πληροφορίες δείχνουν προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και άλλες προς το Κατάρ.
Το δημοσίευμα αναπαράχθηκε ευρέως από τουρκικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία επισημαίνουν πάντως ότι πρόκειται ακόμη για ισχυρισμό δημοσιογράφου και όχι για επισήμως επιβεβαιωμένη διακρατική συμφωνία.
Η κίνηση που μπορεί να ξεμπλοκάρει τα F-35
Η απομάκρυνση των S-400 από το τουρκικό έδαφος αποτελούσε επί χρόνια βασικό όρο της Ουάσιγκτον για οποιαδήποτε σοβαρή συζήτηση σχετικά με την επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35.
Η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα μετά την παραλαβή του ρωσικού συστήματος το 2019, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστήριξαν ότι η ταυτόχρονη παρουσία των S-400 και των F-35 θα μπορούσε να επιτρέψει στη Ρωσία να συγκεντρώσει ευαίσθητα στοιχεία για τα χαρακτηριστικά και τις δυνατότητες του αμερικανικού μαχητικού.
Το 2020 επιβλήθηκαν επίσης κυρώσεις βάσει του αμερικανικού νόμου CAATSA στην τουρκική Διεύθυνση Αμυντικής Βιομηχανίας και σε στελέχη της.
Μόλις λίγες ημέρες πριν από τις πληροφορίες του Σελβί, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ότι η κυβέρνησή του θα εξέταζε θετικά την πώληση F-35 στην Τουρκία και ότι επιθυμούσε την άρση των κυρώσεων. Ωστόσο, η αμερικανική πλευρά είχε προηγουμένως επισημάνει ότι η νομοθεσία απαιτεί την απομάκρυνση του ρωσικού συστήματος, προκειμένου να προχωρήσει μια τέτοια διαδικασία.
Εφόσον, λοιπόν, οι S-400 έχουν πράγματι πωληθεί και μεταφερθούν εκτός Τουρκίας, η Άγκυρα θα μπορεί να υποστηρίξει ότι εξέλειψε το βασικό εμπόδιο που επικαλούνταν η Ουάσιγκτον.
Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η Τουρκία επιστρέφει στα F-35. Θα απαιτηθούν πολιτικές αποφάσεις από την αμερικανική κυβέρνηση, συμμόρφωση με τη νομοθεσία και πιθανότατα νέα διαδικασία στο Κογκρέσο.
Ωστόσο, μια πώληση των S-400 θα αφαιρούσε το ισχυρότερο επιχείρημα των αντιπάλων της τουρκικής επανένταξης.
«Θα απαλλαγεί από τις κυρώσεις και θα κερδίσει χρήματα»
Ο Αμπντουλκαντίρ Σελβί παρουσίασε την υποτιθέμενη συμφωνία ως διπλή επιτυχία για την Τουρκία.
Από τη μία πλευρά, η Άγκυρα θα απαλλαγεί από το ρωσικό σύστημα που δηλητηρίαζε επί χρόνια τις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες και εμπόδιζε την απόκτηση των F-35. Από την άλλη, δεν θα υποχρεωθεί να εγκαταλείψει ή να καταστρέψει τους S-400, αλλά θα τους πουλήσει σε τρίτη χώρα, ανακτώντας μέρος των χρημάτων που είχε δαπανήσει.
«Η Τουρκία όχι μόνο θα απαλλαγεί από τις κυρώσεις CAATSA πουλώντας τους S-400, αλλά θα βγάλει και χρήματα», σημειώνει χαρακτηριστικά ο Τούρκος αρθρογράφος.
Η Άγκυρα είχε καταβάλει στη Ρωσία περίπου 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια για την προμήθεια των συστημάτων, τα οποία όμως δεν εντάχθηκαν πλήρως στην επιχειρησιακή δομή της τουρκικής αεράμυνας.
Τα τελευταία χρόνια η Τουρκία έχει επενδύσει παράλληλα στην ανάπτυξη του εγχώριου συστήματος πολυεπίπεδης αεράμυνας «Ατσάλινος Θόλος», στο οποίο οι S-400 δεν φαίνεται να είχαν κεντρικό ρόλο.
Η πιθανή εμπλοκή της Ρωσίας
Ένα από τα σοβαρότερα ερωτήματα αφορά τη στάση της Μόσχας.
Η πώληση ενός τόσο προηγμένου ρωσικού οπλικού συστήματος σε τρίτη χώρα δύσκολα θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς τη συγκατάθεση της Ρωσίας, καθώς οι αρχικές συμβάσεις είναι πιθανό να περιλαμβάνουν περιορισμούς επανεξαγωγής και μεταβίβασης.
Μία ημέρα πριν από το δημοσίευμα του Σελβί, τουρκικές πληροφορίες ανέφεραν ότι η Άγκυρα αναζητούσε αγοραστή για τους S-400 και είχε ζητήσει την έγκριση της Μόσχας. Σύμφωνα με αυτές τις αναφορές, η ρωσική πλευρά δεν εμφανιζόταν καταρχήν αντίθετη στην πώληση.
Δεν είναι ακόμη σαφές εάν η Ρωσία θα επιτρέψει τη μεταφορά ολόκληρου του συστήματος, των πυραύλων, των ραντάρ και του υπόλοιπου εξοπλισμού ή εάν θα τεθούν όροι για τη μελλοντική συντήρηση και υποστήριξή του.
Ιδιαίτερα κρίσιμο είναι επίσης το ερώτημα εάν η νέα αγοράστρια χώρα θα μπορεί να χρησιμοποιήσει επιχειρησιακά τους S-400 χωρίς ρωσική τεχνική υποστήριξη.
Γιατί ενδιαφέρονται τα Εμιράτα και το Κατάρ
Ο αρθρογράφος της Hürriyet συνδέει το ενδιαφέρον των χωρών του Κόλπου με τα σοβαρά πλήγματα που φέρεται να δέχθηκαν τα συστήματα ασφαλείας τους κατά τις πρόσφατες περιφερειακές συγκρούσεις.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αναζητούν εναλλακτικές λύσεις αεράμυνας μετά τις ιρανικές επιθέσεις, οι οποίες έδειξαν ότι ακόμη και τα πλούσια κράτη του Κόλπου παραμένουν ευάλωτα απέναντι σε συνδυασμένες επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Αντίστοιχα, το Κατάρ φέρεται να επανεξετάζει την αμυντική του αρχιτεκτονική μετά τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς εναντίον στόχων στην Ντόχα, όπου, σύμφωνα με το τουρκικό δημοσίευμα, βρίσκονταν στελέχη της Χαμάς.
Ο Σελβί ισχυρίζεται ότι τα συστήματα Patriot του Κατάρ δεν ενεργοποιήθηκαν κατά την ισραηλινή επίθεση, επειδή το Ισραήλ θεωρούνταν φιλική χώρα από το σύστημα αναγνώρισης.
Ο συγκεκριμένος ισχυρισμός χρειάζεται ανεξάρτητη επιβεβαίωση. Δεν είναι γνωστό εάν υπήρξε τεχνικό πρόβλημα, πολιτική απόφαση, αδυναμία έγκαιρου εντοπισμού ή περιορισμός που σχετιζόταν με το σύστημα αναγνώρισης φίλου ή εχθρού.
Σε κάθε περίπτωση, οι πόλεμοι των τελευταίων ετών έχουν ωθήσει τις χώρες του Κόλπου να αναζητούν περισσότερα και διαφορετικής προέλευσης συστήματα αεράμυνας, ώστε να μη βασίζονται αποκλειστικά στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τα ανταλλάγματα προς την Άγκυρα
Η πιθανή πώληση των S-400 δεν μπορεί να εξεταστεί αποκομμένη από τις ευρύτερες διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην Άγκυρα και την Ουάσιγκτον.
Η κυβέρνηση Ερντογάν επιδιώκει:
- την άρση των κυρώσεων CAATSA,
- την επιστροφή ή την επανένταξη στο πρόγραμμα των F-35,
- την παραλαβή νέων μαχητικών,
- την απόδοση των χρημάτων που είχε καταβάλει για τα αεροσκάφη,
- και την αποκατάσταση της τουρκικής συμμετοχής στην εφοδιαστική αλυσίδα του προγράμματος.
Η Τουρκία είχε προγραμματίσει να αποκτήσει έως και 100 F-35 και τουρκικές εταιρείες κατασκεύαζαν εκατοντάδες εξαρτήματα για το μαχητικό πριν από την αποβολή της.
Η επαναφορά της Άγκυρας θα αποτελούσε τεράστια ενίσχυση για την τουρκική Πολεμική Αεροπορία, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα έχει δρομολογήσει την απόκτηση F-35 και ήδη διαθέτει μαχητικά Rafale.
Συναγερμός για Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ
Για την Ελλάδα, η πιθανή πώληση των S-400 δεν αποτελεί μια απλή εμπορική συναλλαγή της Τουρκίας.
Εάν ανοίξει ο δρόμος για την απόκτηση F-35 από την Άγκυρα, μεταβάλλεται ο σχεδιασμός της ισορροπίας αεροπορικής ισχύος στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ελλάδα είχε θεωρήσει ότι η ένταξή της στο πρόγραμμα των F-35, σε συνδυασμό με τον αποκλεισμό της Τουρκίας, της έδινε ένα ποιοτικό πλεονέκτημα για τα επόμενα χρόνια.
Μια παράλληλη τουρκική προμήθεια του ίδιου αεροσκάφους θα περιόριζε αυτό το πλεονέκτημα, ενώ θα ενίσχυε μια χώρα η οποία εξακολουθεί να διατηρεί το casus belli, να αμφισβητεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και να κατέχει παράνομα ευρωπαϊκό έδαφος στην Κύπρο.
Αντιδράσεις αναμένονται και από το Ισραήλ, το οποίο φοβάται ότι η απόκτηση F-35 από την Τουρκία θα επηρεάσει το ισραηλινό ποιοτικό στρατιωτικό πλεονέκτημα στη Μέση Ανατολή. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός είχε ήδη εκφράσει δημόσια την αντίθεσή του σε μια τέτοια εξέλιξη.
Αναμένονται οι επίσημες ανακοινώσεις
Μέχρι στιγμής, η πώληση των τουρκικών S-400 σε χώρα του Κόλπου δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως.
Δεν έχουν γίνει γνωστά:
- η ταυτότητα του αγοραστή,
- το τίμημα της συμφωνίας,
- η έγκριση ή όχι της Ρωσίας,
- το χρονοδιάγραμμα παράδοσης,
- οι όροι τεχνικής υποστήριξης,
- και οι δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η Ουάσιγκτον απέναντι στην Άγκυρα.
Εάν όμως η πληροφορία της Hürriyet επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες εξοπλιστικές και γεωπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών.
Η Τουρκία θα έχει καταφέρει να μετατρέψει ένα σύστημα που την οδήγησε σε κυρώσεις και διεθνή απομόνωση σε διαπραγματευτικό χαρτί, οικονομικό όφελος και πιθανό εισιτήριο επιστροφής στα F-35.
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, η εξέλιξη αυτή απαιτεί άμεση διπλωματική κινητοποίηση. Διότι το πραγματικό ζήτημα δεν είναι μόνο πού θα καταλήξουν οι S-400, αλλά τι ακριβώς θα πάρει ως αντάλλαγμα η Τουρκία.
Πηγή: Read More | https://geopolitico.gr
Το HellasVoice.gr αποτελεί ένα σύγχρονο ψηφιακό ενημερωτικό μέσο με στόχο την άμεση, αξιόπιστη και πολυθεματική ενημέρωση του κοινού. Με έμφαση στην ελληνική επικαιρότητα αλλά και σε θέματα διεθνούς ενδιαφέροντος, το HellasVoice.gr καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ειδήσεων που αφορούν την κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, τον τουρισμό, την υγεία και την καθημερινότητα.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες περιεχομένου, συνδυάζοντας επιλεγμένες ειδήσεις από έγκυρες πηγές με πρωτογενές υλικό, προσφέροντας στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη εμπειρία ενημέρωσης. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη σωστή δομή των άρθρων, την ταχύτητα φόρτωσης και τη βέλτιστη εμπειρία χρήσης σε κινητές συσκευές.
Στόχος του HellasVoice.gr είναι να αποτελέσει ένα δυναμικό και αξιόπιστο σημείο αναφοράς στον χώρο της ψηφιακής ενημέρωσης, συμβάλλοντας στη διάδοση της πληροφορίας με διαφάνεια, συνέπεια και σεβασμό προς τον αναγνώστη.