Μια ιδιαίτερα σημαντική νομοθετική πρωτοβουλία για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και την αντιμετώπιση της άρνησης των Γενοκτονιών βρίσκεται σε εξέλιξη στη Βουλή των Αντιπροσώπων των Ηνωμένων Πολιτειών.
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Πρόκειται για τον «Νόμο για την Εκπαίδευση σχετικά με τη Γενοκτονία των Αρμενίων» – Armenian Genocide Education Act, με αριθμό H.R. 2585 –, ο οποίος προβλέπει ομοσπονδιακή χρηματοδότηση ύψους 10 εκατομμυρίων δολαρίων σε βάθος πενταετίας για τη δημιουργία εκπαιδευτικών προγραμμάτων, την κατάρτιση καθηγητών και τη διάδοση τεκμηριωμένου υλικού σχετικά με τις Γενοκτονίες που διέπραξε η Οθωμανική Αυτοκρατορία από το 1915 έως το 1923.
Παρά τον τίτλο του, το νομοσχέδιο δεν περιορίζεται αποκλειστικά στους Αρμενίους. Στο κείμενό του εντάσσονται ρητά οι διώξεις, οι σφαγές, οι εκτοπισμοί και η συστηματική εξόντωση Ελλήνων, Ασσυρίων, Συρίων, Αραμαίων, Μαρωνιτών και άλλων χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Η συγκεκριμένη αναφορά αποκτά ξεχωριστή σημασία για τον Ελληνισμό, καθώς προσφέρει τη δυνατότητα να ενταχθεί η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, της Μικράς Ασίας και της Ανατολικής Θράκης σε ένα οργανωμένο, θεσμικό και πανεθνικό εκπαιδευτικό πλαίσιο στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τι προβλέπει το νομοσχέδιο
Το H.R. 2585 κατατέθηκε την 1η Απριλίου 2025 από τη Δημοκρατική βουλευτή Ντίνα Τάιτους και παραπέμφθηκε στην Επιτροπή Διοίκησης της Βουλής των Αντιπροσώπων, House Committee on House Administration. Μέχρι σήμερα παραμένει στο στάδιο της εξέτασης από την επιτροπή και δεν έχει οριστεί ημερομηνία συζήτησης και ψηφοφορίας στην ολομέλεια.
Η πρόταση αναθέτει στη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου τη δημιουργία ενός εξειδικευμένου εκπαιδευτικού προγράμματος για τη Γενοκτονία των Αρμενίων και των υπόλοιπων χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Στις βασικές δράσεις περιλαμβάνονται η ανάπτυξη και η δωρεάν διάθεση εκπαιδευτικού υλικού, η δημιουργία ψηφιακών ιστορικών πηγών, η κατάρτιση και επιμόρφωση εκπαιδευτικών, η συνεργασία με σχολεία και εκπαιδευτικούς οργανισμούς, καθώς και η υποστήριξη της ενσωμάτωσης του θέματος στα αμερικανικά σχολικά προγράμματα.
Το νομοσχέδιο προβλέπει τη διάθεση δύο εκατομμυρίων δολαρίων ετησίως για πέντε οικονομικά έτη, με το συνολικό προβλεπόμενο ποσό να φτάνει τα 10 εκατομμύρια δολάρια.
Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία ειδικής διαδικτυακής ενότητας στη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου, μέσω της οποίας μαθητές, εκπαιδευτικοί και πολίτες θα μπορούν να έχουν πρόσβαση σε ιστορικά τεκμήρια, εκπαιδευτικές μεθόδους και αξιόπιστες πηγές.
Όπλο απέναντι στην άρνηση
Οι εισηγητές του νόμου επισημαίνουν ότι η διδασκαλία των Γενοκτονιών δεν αποτελεί μόνο πράξη απόδοσης τιμής στα θύματα. Αποτελεί και μέσο πρόληψης νέων εγκλημάτων, καταπολέμησης του ρατσισμού, της ιστορικής παραχάραξης και της οργανωμένης άρνησης.
Η άρνηση της Γενοκτονίας, ιδιαίτερα από την Τουρκία, εξακολουθεί να αποτελεί βασικό εμπόδιο στην αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας. Η απουσία οργανωμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων επιτρέπει σε μηχανισμούς προπαγάνδας να παρουσιάζουν τις μαζικές εκτοπίσεις και τις σφαγές των χριστιανικών πληθυσμών ως απλές «συνέπειες πολέμου» ή ως αμοιβαίες συγκρούσεις.
Το H.R. 2585 επιδιώκει να αντιμετωπίσει ακριβώς αυτή την κατάσταση. Δεν περιορίζεται σε μία συμβολική αναγνώριση, αλλά επιχειρεί να μετατρέψει τη γνώση της ιστορίας σε σταθερό κομμάτι της αμερικανικής εκπαίδευσης.
Εκπρόσωποι οργανώσεων που υποστηρίζουν την πρωτοβουλία τονίζουν ότι ακόμη και στις Πολιτείες όπου υπάρχει υποχρέωση διδασκαλίας των Γενοκτονιών, πολλοί εκπαιδευτικοί δεν διαθέτουν ούτε το αναγκαίο υλικό ούτε την κατάλληλη κατάρτιση. Χωρίς χρηματοδότηση και οργανωμένη επιμόρφωση, οι σχετικές προβλέψεις συχνά παραμένουν ανεφάρμοστες.
Διακομματική υποστήριξη
Το νομοσχέδιο έχει συγκεντρώσει υποστήριξη από βουλευτές και των δύο μεγάλων αμερικανικών κομμάτων. Μεταξύ των βασικών εισηγητών και υποστηρικτών του βρίσκονται η Ντίνα Τάιτους, ο Ρεπουμπλικανός ελληνικής καταγωγής Γκας Μπιλιράκης, ο Τεντ Λιου και ο Ντέιβιντ Βαλαντάο.
Στον κατάλογο των συνυποστηρικτών περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι Φρανκ Παλόουν, Νικόλ Μαλλιωτάκη, Μάικλ Λόλερ, Μπράιαν Φιτζπάτρικ, Μπραντ Σέρμαν, Γκρέις Μενγκ, Ιλχάν Ομάρ και Ρασίντα Τλιμπ. Οι διαθέσιμοι νομοθετικοί κατάλογοι εμφάνιζαν έως τα μέσα Ιουλίου 2026 περισσότερους από 75 συνολικά υποστηρικτές, αν και ο αριθμός μπορεί να μεταβάλλεται καθώς προστίθενται νέα ονόματα.
Η Εθνική Αρμενική Επιτροπή Αμερικής, ANCA, έχει αναλάβει ενεργό ρόλο στη στήριξη του νομοσχεδίου, οργανώνοντας ενημερώσεις στο Καπιτώλιο και καλώντας τους Αμερικανούς πολίτες να επικοινωνήσουν με τους εκπροσώπους τους.
Σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Κογκρέσο, εκπαιδευτικοί και ειδικοί τόνισαν ότι η σωστή διδασκαλία των Γενοκτονιών απαιτεί επιστημονική τεκμηρίωση, κατάλληλη παιδαγωγική προσέγγιση και συνεχή κατάρτιση των καθηγητών.
Ερωτήματα για την αναφορά στη Μάρσι Κάπτουρ
Δημοσιεύματα και αναρτήσεις ανέφεραν ότι η Δημοκρατική βουλευτής Μάρσι Κάπτουρ προστέθηκε στους υποστηρικτές του H.R. 2585. Ωστόσο, οι διαθέσιμοι νομοθετικοί κατάλογοι που ελέγχθηκαν δεν εμφάνιζαν ακόμη το όνομά της μεταξύ των επίσημων συνυποστηρικτών, ενώ και η σχετική σελίδα αξιολόγησης της ANCA τη χαρακτήριζε ως μη συνυπογράφουσα.
Είναι πιθανό να πρόκειται για πολύ πρόσφατη προσθήκη που δεν έχει ακόμη ενημερωθεί στα επίσημα συστήματα ή για λανθασμένη αναφορά. Για τον λόγο αυτό, η συμμετοχή της πρέπει να αντιμετωπίζεται με επιφύλαξη μέχρι να εμφανιστεί στην επίσημη καταγραφή του Κογκρέσου.
Η ελληνική ομογένεια δεν πρέπει να απουσιάζει
Η οργανωμένη κινητοποίηση της αρμενικής ομογένειας δείχνει τον δρόμο. Η ANCA ασκεί συστηματική πίεση, ενημερώνει βουλευτές, κινητοποιεί πολίτες και παρακολουθεί δημόσια τη στάση κάθε μέλους του Κογκρέσου.
Αντίστοιχη δραστηριοποίηση απαιτείται και από την ελληνική ομογένεια, δεδομένου ότι το νομοσχέδιο αφορά άμεσα τις Γενοκτονίες των Ελλήνων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Η αναφορά στους Έλληνες, στους Ασσυρίους και στους άλλους χριστιανικούς λαούς δεν πρέπει να μείνει ως μία δευτερεύουσα παράγραφος μέσα σε ένα αρμενικό νομοθετικό εγχείρημα. Οφείλει να αναδειχθεί με ιστορικά τεκμήρια, εκπαιδευτικό υλικό και συντονισμένη παρέμβαση των ελληνικών οργανώσεων στις ΗΠΑ.
Οι ομογενειακοί φορείς, τα ποντιακά σωματεία, οι μικρασιατικές και θρακικές οργανώσεις, οι ακαδημαϊκοί και οι εκκλησιαστικοί θεσμοί έχουν τη δυνατότητα να πιέσουν τους εκλεγμένους αντιπροσώπους τους να στηρίξουν το H.R. 2585 και να διασφαλίσουν ότι η ελληνική διάσταση των οθωμανικών Γενοκτονιών θα παρουσιαστεί με σαφήνεια και πληρότητα.
Η ψήφιση του νόμου δεν θα ισοδυναμεί μόνο με μία ακόμη πολιτική αναγνώριση. Θα σημαίνει ότι εκατομμύρια μαθητές στις Ηνωμένες Πολιτείες θα έχουν τη δυνατότητα να διδαχθούν για την εξόντωση των χριστιανικών λαών της Ανατολής και για ένα έγκλημα το οποίο, περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, εξακολουθεί να παραμένει ατιμώρητο και να υφίσταται συστηματική άρνηση.
Η ιστορική αλήθεια δεν διατηρείται από μόνη της. Χρειάζεται θεσμούς, εκπαίδευση και διαρκή αγώνα. Το H.R. 2585 αποτελεί μία σημαντική ευκαιρία και ο Ελληνισμός δεν έχει το περιθώριο να την αφήσει ανεκμετάλλευτη.
Το HellasVoice.gr αποτελεί ένα σύγχρονο ψηφιακό ενημερωτικό μέσο με στόχο την άμεση, αξιόπιστη και πολυθεματική ενημέρωση του κοινού. Με έμφαση στην ελληνική επικαιρότητα αλλά και σε θέματα διεθνούς ενδιαφέροντος, το HellasVoice.gr καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ειδήσεων που αφορούν την κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, τον τουρισμό, την υγεία και την καθημερινότητα.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες περιεχομένου, συνδυάζοντας επιλεγμένες ειδήσεις από έγκυρες πηγές με πρωτογενές υλικό, προσφέροντας στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη εμπειρία ενημέρωσης. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη σωστή δομή των άρθρων, την ταχύτητα φόρτωσης και τη βέλτιστη εμπειρία χρήσης σε κινητές συσκευές.
Στόχος του HellasVoice.gr είναι να αποτελέσει ένα δυναμικό και αξιόπιστο σημείο αναφοράς στον χώρο της ψηφιακής ενημέρωσης, συμβάλλοντας στη διάδοση της πληροφορίας με διαφάνεια, συνέπεια και σεβασμό προς τον αναγνώστη.