Νέες πληροφορίες για το παρασκήνιο που προηγήθηκε της υπογραφής της αμυντικής συμφωνίας μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν στη Μέκκα δημοσιεύει το Middle East Eye (MEE), αποκαλύπτοντας ότι η Άγκυρα επιχείρησε να εντάξει και την Αίγυπτο στο νέο περιφερειακό σχήμα, χωρίς όμως να καταφέρει να εξασφαλίσει τη συγκατάθεση του Καΐρου.
Σημειώνεται ότι το Middle East Eye ακολουθεί συχνά γραμμή που θεωρείται ευνοϊκή προς την τουρκική εξωτερική πολιτική και διατηρεί εκτεταμένο δίκτυο πηγών στην Άγκυρα. Ως εκ τούτου, οι πληροφορίες και ιδιαίτερα οι εκτιμήσεις ανώνυμων Τούρκων αξιωματούχων που παρατίθενται στο δημοσίευμα πρέπει να αξιολογούνται υπό αυτό το πρίσμα.
Σύμφωνα με το MEE, η Αίγυπτος επέλεξε τελικά να παραμείνει εκτός της συμφωνίας, επιχειρώντας να διατηρήσει τις ισορροπίες στις σχέσεις της τόσο με το Ισραήλ όσο και με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Μυστικό μέχρι την τελευταία στιγμή το ταξίδι Ερντογάν
Το δημοσίευμα αναφέρει ότι η επίσκεψη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη Μέκκα για την υπογραφή της συμφωνίας δεν είχε συμπεριληφθεί στο επίσημο πρόγραμμά του.
Η απόφαση για την τελετή υπογραφής την Παρασκευή φέρεται να ελήφθη μόλις την προηγούμενη Τρίτη. Πηγές του MEE υποστηρίζουν ότι ανώτατοι Τούρκοι αξιωματούχοι ανησυχούσαν πως η έγκαιρη δημοσιοποίηση του ταξιδιού θα μπορούσε να δώσει σε δυνάμεις που αντιτίθενται στη συμφωνία τη δυνατότητα να επιχειρήσουν να την παρεμποδίσουν.
Ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ότι η Άγκυρα εργαζόταν επί δύο χρόνια για να πείσει τις εμπλεκόμενες χώρες να προχωρήσουν στη συμφωνία ασφαλείας.
Η συμφωνία περιλαμβάνει πρόνοια συλλογικής άμυνας που παραπέμπει στο Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, προβλέποντας ότι επίθεση εναντίον ενός από τα συμβαλλόμενα κράτη θεωρείται επίθεση εναντίον όλων, αν και οι συγκεκριμένες στρατιωτικές υποχρεώσεις των μερών παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ασαφείς.
Η Άγκυρα ήθελε και την Αίγυπτο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πληροφορίες για την προσπάθεια δημιουργίας ενός ευρύτερου σχήματος.
Τους τελευταίους μήνες Τουρκία, Πακιστάν, Αίγυπτος και Σαουδική Αραβία πραγματοποιούσαν τακτικές διαβουλεύσεις σε επίπεδο Υπουργών Εξωτερικών στο πλαίσιο ενός σχήματος που αποκαλείται «Regional Four».
Σύμφωνα με πηγές του MEE στην Άγκυρα, η Τουρκία κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες για να συμπεριλάβει την Αίγυπτο στην αμυντική συμφωνία και υπέβαλε επίσημη πρόταση συμμετοχής της.
Το Κάιρο εμφανιζόταν ως φυσικός υποψήφιος λόγω της στρατιωτικής του ισχύος αλλά και της σύγκλισης που έχει καταγραφεί το τελευταίο διάστημα με Τουρκία, Κατάρ και Σαουδική Αραβία σε ζητήματα όπως η Γάζα και οι εξελίξεις στην Αφρική.
Όταν, ωστόσο, κατέστη σαφές ότι η αιγυπτιακή ηγεσία δεν ήταν έτοιμη να συμμετάσχει, Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν αποφάσισαν να προχωρήσουν χωρίς αυτήν.
Ο παράγοντας Ισραήλ
Κατά τις τουρκικές πηγές που επικαλείται το MEE, ένας από τους σημαντικότερους λόγους της αιγυπτιακής επιφυλακτικότητας είναι η ιδιαίτερα ευαίσθητη σχέση του Καΐρου με το Ισραήλ.
Η Αίγυπτος είναι σύμμαχος των ΗΠΑ, γειτονικό κράτος του Ισραήλ και μία από τις αραβικές χώρες που διατηρούν πλήρεις διπλωματικές σχέσεις μαζί του. Η συμμετοχή σε ένα νέο στρατιωτικό σχήμα με την Τουρκία, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία θα μπορούσε, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, να προκαλέσει σημαντικές ισραηλινές πιέσεις προς το Κάιρο.
Το MEE υπενθυμίζει ότι ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ Ναφτάλι Μπένετ είχε κατηγορήσει ήδη από τον Φεβρουάριο την Τουρκία ότι επιχειρεί να απομακρύνει τη Σαουδική Αραβία από το Ισραήλ και να δημιουργήσει έναν εχθρικό «σουνιτικό άξονα» με τη συμμετοχή του πυρηνικά εξοπλισμένου Πακιστάν.
Στη μέση της αντιπαράθεσης Σαουδικής Αραβίας–ΗΑΕ
Το Ισραήλ, ωστόσο, δεν αποτελεί τη μοναδική εξήγηση για την απόφαση της Αιγύπτου.
Σύμφωνα με περιφερειακές πηγές του MEE, το Κάιρο προσπαθεί παράλληλα να αποφύγει την επιλογή στρατοπέδου εν μέσω των αυξανόμενων τριβών μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Η Αίγυπτος διατηρεί στενή στρατιωτική και οικονομική σχέση με το Άμπου Ντάμπι και εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την οικονομική υποστήριξη των ΗΑΕ. Το δημοσίευμα αναφέρει επίσης ότι το Κάιρο διαθέτει αμυντική συμφωνία με τα Εμιράτα.
Η παραμονή εκτός της νέας συμμαχίας επιτρέπει επομένως στην αιγυπτιακή ηγεσία να αποφύγει, τουλάχιστον προς το παρόν, μια δύσκολη επιλογή μεταξύ Ριάντ και Άμπου Ντάμπι.
Δύο αναδυόμενα στρατόπεδα;
Το πιο ενδιαφέρον γεωπολιτικά σημείο του δημοσιεύματος αφορά την εκτίμηση ότι στην ευρύτερη περιοχή ενδέχεται να διαμορφώνονται δύο ανταγωνιστικά σχήματα.
Από τη μία πλευρά βρίσκεται ο νέος άξονας Τουρκίας–Σαουδικής Αραβίας–Πακιστάν.
Από την άλλη, πηγές του MEE περιγράφουν ένα δυνητικό σχήμα συμφερόντων μεταξύ Ισραήλ–Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων–Ινδίας.
Η Αίγυπτος, σύμφωνα με αυτή την ανάγνωση, δεν επιθυμεί να υποχρεωθεί να επιλέξει μεταξύ των δύο. Διατηρεί στενούς δεσμούς με τα ΗΑΕ, ειρηνευτική συνθήκη και σχέσεις ασφαλείας με το Ισραήλ, ενώ παράλληλα επιδιώκει την περαιτέρω ανάπτυξη των εμπορικών και στρατηγικών σχέσεών της με την Ινδία.
Η στάση αυτή αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον μετά τις ισραηλινές αναλύσεις που προτείνουν ως απάντηση στη συμφωνία της Μέκκας την παράλληλη ενίσχυση δύο αξόνων: του υφιστάμενου σχήματος Ισραήλ–Ελλάδα–Κύπρος στην Ανατολική Μεσόγειο και ενός δεύτερου τριγώνου Ισραήλ–ΗΑΕ–Ινδίας προς Ανατολάς.
Ο Φιντάν πιστεύει ότι η Αίγυπτος θα ενταχθεί αργότερα
Παρά την άρνηση του Καΐρου, η Άγκυρα εμφανίζεται να μην θεωρεί την πόρτα κλειστή.
Ο Χακάν Φιντάν δήλωσε ότι πιστεύει πως σε επόμενο στάδιο η Αίγυπτος θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος της συμμαχίας, αποδίδοντας τη σημερινή απουσία της σε «τεχνικά ζητήματα».
Κατά το MEE, Τούρκοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι εάν η νέα συμμαχία εδραιωθεί και καταφέρει να παρουσιάσει αξιόπιστη αποτρεπτική ισχύ, το Κάιρο ενδέχεται να επανεξετάσει τη στάση του.
Προς το παρόν, όμως, η επιλογή της Αιγύπτου να παραμείνει εκτός καταδεικνύει τις περίπλοκες ισορροπίες που διαμορφώνονται στη Μέση Ανατολή, καθώς το Κάιρο επιχειρεί να διατηρήσει ανοικτούς διαύλους με ανταγωνιστικά κέντρα ισχύος χωρίς να δεσμευθεί σε ένα νέο στρατιωτικό μπλοκ.
Το HellasVoice.gr αποτελεί ένα σύγχρονο ψηφιακό ενημερωτικό μέσο με στόχο την άμεση, αξιόπιστη και πολυθεματική ενημέρωση του κοινού. Με έμφαση στην ελληνική επικαιρότητα αλλά και σε θέματα διεθνούς ενδιαφέροντος, το HellasVoice.gr καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ειδήσεων που αφορούν την κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, τον τουρισμό, την υγεία και την καθημερινότητα.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες περιεχομένου, συνδυάζοντας επιλεγμένες ειδήσεις από έγκυρες πηγές με πρωτογενές υλικό, προσφέροντας στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη εμπειρία ενημέρωσης. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη σωστή δομή των άρθρων, την ταχύτητα φόρτωσης και τη βέλτιστη εμπειρία χρήσης σε κινητές συσκευές.
Στόχος του HellasVoice.gr είναι να αποτελέσει ένα δυναμικό και αξιόπιστο σημείο αναφοράς στον χώρο της ψηφιακής ενημέρωσης, συμβάλλοντας στη διάδοση της πληροφορίας με διαφάνεια, συνέπεια και σεβασμό προς τον αναγνώστη.