Συναγερμός στη Σλοβακία: Ρωσικές κάμερες μέσω Κύπρου δέχονταν εντολές από 12 αριθμούς στη Ρωσία

Σοβαρές διαστάσεις για την ασφάλεια ευρωπαϊκών υποδομών αποκτά η υπόθεση 279 καμερών ελέγχου της οδικής κυκλοφορίας που επρόκειτο να προμηθευτεί η Σλοβακία μέσω εταιρείας εγγεγραμμένης στην Κύπρο, καθώς ο εξοπλισμός αποδείχθηκε ότι ήταν ρωσικής κατασκευής και διέθετε τεχνικές δυνατότητες που προκάλεσαν συναγερμό στις αρμόδιες υπηρεσίες ασφαλείας.

Σύμφωνα με αποκάλυψη της ελβετικής Neue Zürcher Zeitung, το υπουργείο Εσωτερικών της Σλοβακίας σχεδίαζε την αγορά των συσκευών στο πλαίσιο εκσυγχρονισμού του συστήματος ελέγχου της κυκλοφορίας.

Η προμήθεια θα γινόταν μέσω κυπριακής εταιρείας, η οποία, κατά το δημοσίευμα, εμφανίστηκε στις διαπραγματεύσεις με τις σλοβακικές Αρχές ως κατασκευάστρια των καμερών.

Η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική.

Η έρευνα των σλοβακικών υπηρεσιών έδειξε ότι πίσω από τον εξοπλισμό βρισκόταν η Simicon με έδρα την Αγία Πετρούπολη, ενώ, σύμφωνα με την ελβετική εφημερίδα, οι κάμερες είχαν υποστεί αλλαγή εμπορικής ταυτότητας –rebranding– προτού φθάσουν στη Σλοβακία.

Οι καταγγελίες της αντιπολίτευσης που αρχικά απορρίφθηκαν

Η υπόθεση άρχισε να παίρνει διαστάσεις στις αρχές Αυγούστου, όταν το αντιπολιτευόμενο Progressive Slovakia διατύπωσε καταγγελίες για πιθανή ρωσική προέλευση των καμερών.

Το υπουργείο Εσωτερικών απέρριψε αρχικά τις υποψίες.

Στη συνέχεια, όμως, το Εθνικό Γραφείο Ασφαλείας της Σλοβακίας εξέτασε τον εξοπλισμό και επιβεβαίωσε ότι οι συσκευές είχαν κατασκευαστεί από τη Simicon στην Αγία Πετρούπολη.

Και τότε άρχισαν να εμφανίζονται τα πραγματικά προβλήματα.

Η τεχνική εξέταση αποκάλυψε χαρακτηριστικά τα οποία δεν δημιουργούν απλώς ερωτήματα σχετικά με την ασφάλεια των συσκευών, αλλά και για τη δυνατότητα εξωτερικού ελέγχου τους.

Κρυφή δεύτερη SIM που δεν υπήρχε στα τεχνικά έγγραφα

Ένα από τα πλέον ανησυχητικά ευρήματα ήταν η ύπαρξη, σε ένα από τα μοντέλα, κρυφής υποδοχής για δεύτερη κάρτα SIM.

Η συγκεκριμένη υποδοχή, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, δεν αναφερόταν στην τεχνική τεκμηρίωση που συνόδευε τον εξοπλισμό.

Ακόμη σοβαρότερη ήταν, όμως, η επόμενη διαπίστωση.

Οι σλοβακικές Αρχές φέρονται να εντόπισαν τη δυνατότητα οι κάμερες να δέχονται εντολές μέσω SMS από 12 τηλεφωνικούς αριθμούς στη Ρωσία.

Οι συγκεκριμένοι αριθμοί φέρονται να είναι καταχωρισμένοι στην Αγία Πετρούπολη και στην περιφέρεια Κεμέροβο.

Η ανακάλυψη ήταν αρκετή για να αλλάξει πλήρως την αντιμετώπιση της υπόθεσης. Μετά τα ευρήματα, το υπουργείο Εσωτερικών της Σλοβακίας διέκοψε τις δοκιμές των νέων συστημάτων.

Το κυπριακό «μονοπάτι»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποκτά πλέον ο ρόλος της εταιρείας που είναι εγγεγραμμένη στην Κύπρο και μέσω της οποίας επρόκειτο να πραγματοποιηθεί η προμήθεια.

Σύμφωνα με τη Neue Zürcher Zeitung, η εταιρεία είχε παρουσιαστεί στις διαπραγματεύσεις ως κατασκευάστρια των συσκευών.

Το δημοσίευμα αναφέρει, ωστόσο, ενδείξεις ότι η εταιρεία δεν διέθετε ουσιαστική προηγούμενη επιχειρηματική παρουσία. Καταχωρίστηκε στην Κύπρο το 2021, αλλά η εφημερίδα σημειώνει ότι δεν κατάφερε να εντοπίσει στοιχεία προγενέστερης εμπορικής δραστηριότητας.

Αυτό ακριβώς δημιουργεί ένα δεύτερο επίπεδο ερωτημάτων, πέρα από τις τεχνικές ευπάθειες των ίδιων των συσκευών.

Πώς κατάφερε ρωσικής κατασκευής τεχνολογία επιτήρησης να εμφανιστεί στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω μιας εταιρικής δομής στην Κύπρο ως προϊόν διαφορετικής προέλευσης; Και τι έλεγχοι είχαν πραγματοποιηθεί πριν επιλεγεί ο συγκεκριμένος προμηθευτής;

Η κυπριακή διαδρομή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αφορά κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μια αγορά τεχνολογικού εξοπλισμού που προοριζόταν για χρήση από κρατικές Αρχές άλλου κράτους-μέλους.

Ρωσικές κάμερες και σε άλλες χώρες της ΕΕ

Η υπόθεση δεν φαίνεται να σταματά στα σύνορα της Σλοβακίας.

Σύμφωνα με τις σλοβακικές Αρχές, αντίστοιχα μοντέλα ρωσικής κατασκευής χρησιμοποιούνται ήδη σε αρκετές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μεταξύ άλλων, το Εθνικό Γραφείο Ασφαλείας αναφέρει ότι τα ίδια μοντέλα διατίθενται από την κροατική Neroline, εταιρεία η οποία συνεργάζεται εδώ και περίπου μία δεκαετία με τη δημοτική διοίκηση της Ριέκα.

Η αποκάλυψη μετατρέπει μια προβληματική δημόσια προμήθεια σε δυνητικά ευρωπαϊκό ζήτημα κυβερνοασφάλειας.

Διότι οι κάμερες κυκλοφορίας δεν καταγράφουν απλώς παραβάσεις. Ανάλογα με τη θέση και τις τεχνικές τους δυνατότητες, μπορούν να προσφέρουν εικόνα για οδικούς άξονες, μετακινήσεις οχημάτων, κρίσιμες εγκαταστάσεις και διαδρομές μεταφορών.

Και η συγκεκριμένη δυνατότητα αποκτά άλλη διάσταση λόγω των προηγούμενων επιχειρήσεων που δυτικές υπηρεσίες έχουν αποδώσει στις ρωσικές στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών.

Η προειδοποίηση για περισσότερες από 10.000 κάμερες

Τον Μάιο του 2025, το βρετανικό National Cyber Security Centre (NCSC), σε συνεργασία με υπηρεσίες των ΗΠΑ και άλλων χωρών, είχε προειδοποιήσει για ρωσική κυβερνοεκστρατεία εναντίον οργανισμών που συμμετείχαν στην παροχή βοήθειας προς την Ουκρανία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που είχαν δημοσιοποιηθεί, Ρώσοι χάκερ είχαν αποκτήσει πρόσβαση σε περισσότερες από 10.000 κάμερες.

Ιδιαίτερη σημασία είχε η θέση ορισμένων από αυτές: βρίσκονταν κοντά σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, σιδηροδρομικούς κόμβους και συνοριακά περάσματα.

Κατά τις δυτικές υπηρεσίες, σκοπός ήταν η συλλογή πληροφοριών για τη διακίνηση στρατιωτικού εξοπλισμού και βοήθειας προς την Ουκρανία.

Περίπου το 80% των παραβιασμένων καμερών βρισκόταν στην Ουκρανία, ενώ οι υπόλοιπες εντοπίστηκαν σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, μεταξύ αυτών η Πολωνία, η Ρουμανία, η Ουγγαρία και η ίδια η Σλοβακία.

Στο μικροσκόπιο η APT28 της GRU

Η συγκεκριμένη επιχείρηση είχε αποδοθεί στην APT28, γνωστή επίσης ως Fancy Bear, ομάδα που δυτικές κυβερνήσεις συνδέουν με τη ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών GRU.

Η APT28 έχει κατηγορηθεί για ορισμένες από τις σημαντικότερες κυβερνοεπιχειρήσεις εναντίον δυτικών πολιτικών και θεσμικών στόχων.

Μεταξύ των στόχων που έχουν συνδεθεί στο παρελθόν με τη δράση της βρίσκονται το Δημοκρατικό Κόμμα των ΗΠΑ, η γερμανική Bundestag και ο Οργανισμός για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων.

Δεν προκύπτει από τα στοιχεία της υπόθεσης των 279 καμερών ότι οι συγκεκριμένες συσκευές αποτελούσαν μέρος επιχείρησης της GRU ή της APT28. Η προηγούμενη δραστηριότητα των ρωσικών υπηρεσιών γύρω από δικτυωμένες κάμερες, όμως, εξηγεί γιατί οι τεχνικές δυνατότητες που ανακάλυψαν οι Σλοβάκοι αντιμετωπίζονται ως σοβαρό ζήτημα ασφαλείας.

Το πραγματικό ερώτημα για την Ευρώπη

Η υπόθεση αναδεικνύει ένα πολύ ευρύτερο πρόβλημα για την Ευρωπαϊκή Ένωση: την πραγματική προέλευση του τεχνολογικού εξοπλισμού που εγκαθίσταται σε δημόσιες και κρίσιμες υποδομές.

Δεν αρκεί πλέον ο έλεγχος της χώρας στην οποία είναι εγγεγραμμένος ένας προμηθευτής. Απαιτείται έλεγχος του πραγματικού κατασκευαστή, του λογισμικού, των τηλεπικοινωνιακών δυνατοτήτων, των εξαρτημάτων και –κυρίως– του ποιος μπορεί να αποκτήσει απομακρυσμένη πρόσβαση σε μια συσκευή μετά την εγκατάστασή της.

Στην περίπτωση της Σλοβακίας, το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο πιεστικό από τον συνδυασμό των ευρημάτων: ρωσικός κατασκευαστής, αλλαγή εμπορικής ταυτότητας, ενδιάμεση εταιρεία στην Κύπρο, μη δηλωμένη δεύτερη SIM και δυνατότητα αποδοχής εντολών από τηλεφωνικούς αριθμούς στη Ρωσία.

Η Μπρατισλάβα σταμάτησε τις δοκιμές πριν οι 279 κάμερες ενσωματωθούν κανονικά στο νέο σύστημα.

Το μεγαλύτερο ερώτημα, όμως, αφορά πλέον την υπόλοιπη Ευρώπη: πόσα αντίστοιχα συστήματα έχουν ήδη εγκατασταθεί και λειτουργούν χωρίς να έχει εξεταστεί σε βάθος ποιος πραγματικά τα κατασκεύασε και ποιος μπορεί να επικοινωνεί μαζί τους;