Η διεθνής αναγνώριση του Νοτίου Αιγαίου ως μιας νησιωτικής Περιφέρειας που συνδυάζει υψηλές τουριστικές επιδόσεις με εφαρμοσμένες πολιτικές βιώσιμης ανάπτυξης αποτέλεσε το κριτήριο για την πρόσκλησή του στο 27ο Διεθνές Φόρουμ Διανησιωτικής Τουριστικής Πολιτικής (ITOP Forum), το οποίο πραγματοποιήθηκε στο νησί Jeju της Νότιας Κορέας, με τη συμμετοχή ορισμένων από τους μεγαλύτερους τουριστικούς προορισμούς του πλανήτη.
Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου έγινε η πρώτη ευρωπαϊκή Περιφέρεια που προσκλήθηκε να ενταχθεί στο δίκτυο, το οποίο διευρύνθηκε για πρώτη φορά έπειτα από 13 χρόνια, σε μια εξέλιξη που αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η διεθνής συζήτηση για το μέλλον του τουρισμού μετατοπίζεται πλέον από την αύξηση των επισκεπτών στη βιωσιμότητα, την ανθεκτικότητα και τη διασφάλιση της ευημερίας των τοπικών κοινωνιών.
Τη σημασία αυτής της συμμετοχής, αλλά και τις εμπειρίες που αποκόμισε η αποστολή του Νοτίου Αιγαίου, ανέλυσε η Διευθύντρια Πολιτικού Σχεδιασμού και Επικοινωνίας της Περιφέρειας, Βάσια Παπαηλία, μιλώντας στην εκπομπή «Πρωινό Xpress» της Ρένας Παυλάκη.
Όπως εξήγησε, η πρόσκληση δεν προέκυψε από κάποια διεκδίκηση της Περιφέρειας, αλλά από πρωτοβουλία του ίδιου του διεθνούς οργανισμού.
«Είχε να κάνει με τον συνδυασμό που προσφέρει το Νότιο Αιγαίο, να συνδυάζει υψηλές τουριστικές επιδόσεις με έργα βιωσιμότητας που υλοποιούνται, που έχουν μετρήσιμα αποτελέσματα, που αποτελούν συγκεκριμένες δράσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Δίπλα στους μεγαλύτερους νησιωτικούς προορισμούς του πλανήτη
Το ITOP αποτελεί ένα διεθνές δίκτυο συνεργασίας νησιωτικών περιοχών, το οποίο λειτουργεί από το 1997, με αντικείμενο την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και τη διαμόρφωση πολιτικών για τον τουρισμό και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Στο φετινό φόρουμ συμμετείχαν νησιωτικές περιοχές από την Ασία, την Αφρική και την αμερικανική ήπειρο, μεταξύ των οποίων το Jeju της Νότιας Κορέας, η Οκινάουα της Ιαπωνίας, η Χαϊνάν της Κίνας, το Μπαλί της Ινδονησίας, η Χαβάη των ΗΠΑ, η Ζανζιβάρη της Τανζανίας, το Πουκέτ της Ταϊλάνδης, το Σεμπού των Φιλιππίνων, η Πενάνγκ της Μαλαισίας, η Νότια Επαρχία της Σρι Λάνκα και τα Νησιά Γκαλαπάγκος του Ισημερινού.
Πρόκειται για περιοχές με τεράστιες διαφορές ως προς το μέγεθος, τον πληθυσμό, την οικονομική ισχύ και τις διοικητικές τους δυνατότητες.
Η Βάσια Παπαηλία στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι πολλές από αυτές τις νησιωτικές Περιφέρειες διαθέτουν ισχυρούς διοικητικούς μηχανισμούς, σημαντικούς οικονομικούς πόρους και διευρυμένες εξουσίες, σε αντίθεση με το Νότιο Αιγαίο, που λειτουργεί στο πολύ περισσότερο συγκεντρωτικό διοικητικό σύστημα της Ελλάδας.
Παρά τις μεγάλες αυτές διαφορές, το Νότιο Αιγαίο συμμετείχε ισότιμα στον διάλογο, έχοντας να παρουσιάσει συγκεκριμένα παραδείγματα πολιτικών που έχουν ήδη περάσει από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή.
Και αυτό, όπως αναδείχθηκε στη συζήτηση, αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο της ελληνικής παρουσίας: η δυνατότητα να μεταφέρει εμπειρία από πραγματικά έργα και όχι μόνο από στρατηγικούς στόχους ή μελλοντικές εξαγγελίες.
Αστυπάλαια, Χάλκη, Τήλος και Ρόδος: Τέσσερα παραδείγματα εφαρμοσμένων πολιτικών
Στη Στρογγυλή Τράπεζα των επικεφαλής των νησιωτικών Περιφερειών, ο Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου Γιώργος Χατζημάρκος παρουσίασε τέσσερα διαφορετικά μοντέλα βιώσιμης ανάπτυξης, τα οποία εφαρμόζονται σε νησιά της Περιφέρειας.
Η Αστυπάλαια παρουσιάστηκε ως παράδειγμα νέας μορφής κινητικότητας, μέσα από την ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης και των μετακινήσεων κατά παραγγελία (mobility on demand), με στόχο τη δημιουργία ενός περισσότερο βιώσιμου μοντέλου μεταφορών.
Η Χάλκη, ως το πρώτο GR-eco Island της Ελλάδας, αποτέλεσε παράδειγμα ενεργειακής μετάβασης, μέσα από τη λειτουργία ενεργειακής κοινότητας και την παραγωγή καθαρής ενέργειας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Βάσια Παπαηλία, η εφαρμογή του ενεργειακού μοντέλου της Χάλκης έχει οδηγήσει σε μειώσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος της τάξης του 55%, με ετήσια οικονομική εξοικονόμηση μεταξύ 180.000 και 250.000 ευρώ και μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά περίπου 1.800 τόνους ετησίως.
Η Ρόδος συμμετείχε μέσα από το φιλόδοξο πρόγραμμα The Rhodes Co-Lab, που φιλοδοξεί να διαμορφώσει ένα ολιστικό μοντέλο βιώσιμου τουριστικού προορισμού, φέρνοντας στο ίδιο τραπέζι όλους τους κρίκους της τουριστικής αλυσίδας για τον κοινό σχεδιασμό πολιτικών.
Ιδιαίτερη θέση είχε η Τήλος, ως το πρώτο πιστοποιημένο νησί Zero Waste στον κόσμο, μέσα από την εφαρμογή ενός πρωτοποριακού μοντέλου κυκλικής οικονομίας και διαχείρισης αποβλήτων.
Η Βάσια Παπαηλία αναφέρθηκε σε ποσοστό ανακύκλωσης 87%, αλλά και στις θετικές επιδράσεις του εγχειρήματος στην τοπική κοινωνία και την οικονομία. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, το 75% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι έχει πλέον περισσότερους πελάτες, η υπερηφάνεια των κατοίκων για το εγχείρημα αξιολογείται με 4,9 στα 5, ενώ το 85% των επισκεπτών αναφέρει τη βιωσιμότητα και το συγκεκριμένο πρόγραμμα ως βασικό λόγο επίσκεψης στο νησί.
Ακόμη σημαντικότερο είναι το γεγονός ότι το μοντέλο της Τήλου αποκτά προοπτική εφαρμογής πέρα από τα γεωγραφικά όρια του νησιού, καθώς έχει αποφασιστεί η επέκτασή του σε 55 ακόμη ελληνικά νησιά, με τη συμμετοχή του ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου.
Ακριβώς αυτή η δυνατότητα μεταφοράς και αξιοποίησης μιας επιτυχημένης πρακτικής από ένα μικρό νησί σε πολύ περισσότερες περιοχές αποτυπώνει και τη φιλοσοφία του ITOP.
Όπως επισήμανε η Βάσια Παπαηλία, ακόμη και τα μικρότερα νησιά μπορούν να προσφέρουν λύσεις σε ορισμένες από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της εποχής μας.
Από την απομόνωση στη διασύνδεση και από την ευαλωτότητα στην ανθεκτικότητα
Πέρα από τις επιμέρους πολιτικές, η συμμετοχή στο ITOP ανέδειξε και μια σημαντική κοινή διαπίστωση: παρά τις τεράστιες γεωγραφικές, οικονομικές και πολιτισμικές διαφορές τους, οι νησιωτικές περιοχές του κόσμου αντιμετωπίζουν σε μεγάλο βαθμό κοινές προκλήσεις.
Η κλιματική κρίση, η ενεργειακή μετάβαση, η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, η πίεση που ασκεί η τουριστική ανάπτυξη στις υποδομές και η ανάγκη διατήρησης της κοινωνικής συνοχής βρίσκονται στον πυρήνα των προβληματισμών τους.
«Σαν να μιλούσαν οι επικεφαλής των αντιπροσωπειών και οι Περιφερειάρχες μια κοινή γλώσσα», παρατήρησε η Βάσια Παπαηλία.
Μια κοινή γλώσσα που επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τη θέση των νησιών στον σύγχρονο κόσμο.
Να αντικαταστήσει την απομόνωση με τη διασύνδεση, την ευαλωτότητα με την ανθεκτικότητα και την αντίληψη της «άγονης γραμμής» με πολιτικές που φέρνουν τα νησιά στο προσκήνιο.
Η ίδια ανέδειξε ως ιδιαίτερο πλεονέκτημα των νησιωτικών κοινωνιών τη μικρότερη κλίμακά τους, που επιτρέπει τη δοκιμή καινοτόμων πολιτικών, την ταχύτερη αποτύπωση των αποτελεσμάτων τους και την ουσιαστικότερη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε και ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς μπορεί ένας ήδη επιτυχημένος τουριστικός προορισμός να συνεχίσει να αναπτύσσεται χωρίς να εξαντλεί τους φυσικούς και κοινωνικούς πόρους από τους οποίους εξαρτάται η ίδια του η επιτυχία.
«Η λύση δεν είναι να σταματήσεις ή να μειώσεις την κύρια πηγή εισοδήματός σου και ανάπτυξης. Είναι να το φέρεις με έναν τρόπο που το κάνει βιώσιμο για τις επόμενες γενιές», υπογράμμισε.
Τι μπορεί να διδαχθεί το Νότιο Αιγαίο – Από τη Χαϊνάν μέχρι τα Γκαλαπάγκος
Η συμμετοχή στο διεθνές φόρουμ δεν περιορίστηκε στην παρουσίαση των επιτευγμάτων του Νοτίου Αιγαίου. Εξίσου σημαντική ήταν η δυνατότητα γνωριμίας με πρακτικές και πολιτικές άλλων νησιωτικών περιοχών.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η παρουσίαση της κινεζικής επαρχίας Χαϊνάν, η οποία έχει προχωρήσει σε σημαντικές επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια και στην ανάπτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Όπως επισημάνθηκε στη συνέντευξη, πρόκειται βεβαίως για μια εντελώς διαφορετική κλίμακα, τόσο ως προς το μέγεθος της οικονομίας όσο και ως προς τους διαθέσιμους πόρους και τις δυνατότητες εφαρμογής των σχετικών πολιτικών.
Ένα άλλο παράδειγμα που ξεχώρισε ήταν αυτό των Νησιών Γκαλαπάγκος, όπου εφαρμόζεται ειδικό τέλος εισόδου για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
Το τέλος φτάνει τα 200 δολάρια για τους ενήλικους επισκέπτες από το εξωτερικό, με ειδικές κατηγορίες χαμηλότερων χρεώσεων, και τα έσοδα αξιοποιούνται για τη διατήρηση των προστατευόμενων περιοχών και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Η συγκεκριμένη πρακτική ανέδειξε και ένα ζήτημα που απασχολεί ολοένα περισσότερους τουριστικούς προορισμούς, τη χρηματοδότηση της περιβαλλοντικής προστασίας μέσα από την ίδια την τουριστική δραστηριότητα.
Πολιτισμός, γαστρονομία και αυθεντικότητα: Η ταυτότητα ως συγκριτικό πλεονέκτημα
Μια ακόμη κοινή συνισταμένη των τοποθετήσεων στο φόρουμ ήταν η ιδιαίτερη έμφαση που έδωσαν σχεδόν όλες οι νησιωτικές Περιφέρειες στον πολιτισμό, τη γαστρονομία, την παράδοση και τη διατήρηση της τοπικής τους ταυτότητας.
Η Βάσια Παπαηλία υπογράμμισε ότι η διαφορετικότητα αποτελεί ουσιαστικό συγκριτικό πλεονέκτημα κάθε προορισμού και πηγή προστιθέμενης αξίας.
Αυτό αποτυπώθηκε και στο πολιτιστικό φεστιβάλ που πραγματοποιήθηκε παράλληλα με το φόρουμ, στο εντυπωσιακό φυσικό περιβάλλον του Jeju Stone Park, όπου οι συμμετέχουσες περιοχές παρουσίασαν στοιχεία της πολιτιστικής τους κληρονομιάς, της μουσικής, των παραδόσεων και της γαστρονομίας τους.
Το πολιτιστικό σκέλος κατέλαβε σημαντικό μέρος του προγράμματος, αναδεικνύοντας την αντίληψη ότι η βιωσιμότητα ενός προορισμού δεν εξαντλείται στην περιβαλλοντική του διάσταση.
Συνδέεται εξίσου με τη διατήρηση της αυθεντικότητας, την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και την ενίσχυση της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας κάθε τόπου.
Για το Νότιο Αιγαίο, που διαθέτει πλούσια γαστρονομική παράδοση, έντονη πολιτιστική ταυτότητα και μια γεωγραφία που προσφέρεται ιδανικά για island hopping, οι παράγοντες αυτοί αποτελούν βασικά στοιχεία του τουριστικού του πλεονεκτήματος.
Άλλωστε, όπως αναδείχθηκε στη συζήτηση, το κεντρικό σύνθημα του φόρουμ, «Beyond Islands», δεν σημαίνει εγκατάλειψη της νησιωτικής ταυτότητας, αλλά αξιοποίησή της ως αφετηρίας για τη διαμόρφωση νέων πολιτικών και λύσεων.
Με ορίζοντα το 2027, Διεθνές Έτος Βιώσιμου και Ανθεκτικού Τουρισμού
Το 27ο ITOP Forum πραγματοποιήθηκε σε μια ιδιαίτερα σημαντική συγκυρία για τη διεθνή τουριστική πολιτική.
Το 2027 έχει ανακηρυχθεί από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ως Διεθνές Έτος Βιώσιμου και Ανθεκτικού Τουρισμού, με τον UN Tourism να έχει αναλάβει τον συντονισμό των σχετικών πρωτοβουλιών.
Στο φόρουμ υπήρξε και συμμετοχή εκπροσώπων του Οργανισμού, ενισχύοντας τον χαρακτήρα του ως πεδίου διεθνούς συνεργασίας για την εφαρμογή πολιτικών βιώσιμης ανάπτυξης.
Η επόμενη διοργάνωση, το 28ο ITOP Forum, θα πραγματοποιηθεί το 2027 στη Ζανζιβάρη της Τανζανίας, η οποία παρέλαβε τη σκυτάλη από το Jeju.
Στην τελική ευθεία και η διεκδίκηση του παγκόσμιου γαστρονομικού τίτλου
Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, η Βάσια Παπαηλία αναφέρθηκε και στη διεκδίκηση από το Νότιο Αιγαίο του τίτλου της Παγκόσμιας Περιφέρειας Γαστρονομίας, μετά την προηγούμενη αναγνώρισή του ως Ευρωπαϊκής Περιφέρειας Γαστρονομίας.
Όπως ανακοίνωσε, οι προετοιμασίες βρίσκονται στην τελική ευθεία ενόψει της επίσκεψης της διεθνούς επιτροπής αξιολόγησης, η οποία αναμένεται την επόμενη εβδομάδα.
Το πρόγραμμα που έχει καταρτιστεί προβλέπει επισκέψεις σε νησιά των Κυκλάδων και των Δωδεκανήσων, με σταθμούς την Τήνο, τη Σύρο και τη Ρόδο, προκειμένου τα μέλη της επιτροπής να γνωρίσουν από κοντά καλές πρακτικές και πρωτοβουλίες που συνδέουν τη γαστρονομία με τον τουρισμό, την τοπική παραγωγή και τον πρωτογενή τομέα.
Η ίδια εμφανίστηκε αισιόδοξη για την έκβαση της αξιολόγησης, επισημαίνοντας ότι, παρά τη μεγάλη προετοιμασία που απαιτείται, υπάρχει αυτοπεποίθηση για την εικόνα που θα αποκομίσουν τα μέλη της επιτροπής.
Η Παρασκευή 13 Νοεμβρίου αναφέρθηκε ως πιθανό χρονικό σημείο για νεότερη ενημέρωση σχετικά με την υποψηφιότητα.
Η διεκδίκηση αυτή συνδέεται άμεσα με ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα του ITOP, ότι το μέλλον των νησιωτικών τουριστικών προορισμών δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ανάπτυξη των υποδομών ή την αύξηση της επισκεψιμότητας, αλλά και από την ικανότητά τους να διαφυλάσσουν και να αναδεικνύουν όσα τους καθιστούν μοναδικούς.
Σε αυτή τη διεθνή συζήτηση, το Νότιο Αιγαίο συμμετέχει πλέον όχι μόνο ως ένας ισχυρός τουριστικός προορισμός, αλλά και ως μια νησιωτική Περιφέρεια που έχει συγκεκριμένη εμπειρία να καταθέσει, με πολιτικές οι οποίες εφαρμόζονται ήδη στα νησιά της.
Και αυτή είναι η σημαντικότερη διάσταση της συμμετοχής του στο ITOP: η δυνατότητα τα μικρά νησιά να βρεθούν στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης, όχι εξαιτίας του μεγέθους τους, αλλά εξαιτίας των λύσεων που μπορούν να προσφέρουν.
The post Βάσια Παπαηλία στον RV: Το Νότιο Αιγαίο στο παγκόσμιο τραπέζι της νησιωτικής πολιτικής – Η διεθνής αναγνώριση και τα τέσσερα πρότυπα βιωσιμότητας (audio) first appeared on Real Voice 99.5.
Το HellasVoice.gr αποτελεί ένα σύγχρονο ψηφιακό ενημερωτικό μέσο με στόχο την άμεση, αξιόπιστη και πολυθεματική ενημέρωση του κοινού. Με έμφαση στην ελληνική επικαιρότητα αλλά και σε θέματα διεθνούς ενδιαφέροντος, το HellasVoice.gr καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ειδήσεων που αφορούν την κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, τον τουρισμό, την υγεία και την καθημερινότητα.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες περιεχομένου, συνδυάζοντας επιλεγμένες ειδήσεις από έγκυρες πηγές με πρωτογενές υλικό, προσφέροντας στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη εμπειρία ενημέρωσης. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη σωστή δομή των άρθρων, την ταχύτητα φόρτωσης και τη βέλτιστη εμπειρία χρήσης σε κινητές συσκευές.
Στόχος του HellasVoice.gr είναι να αποτελέσει ένα δυναμικό και αξιόπιστο σημείο αναφοράς στον χώρο της ψηφιακής ενημέρωσης, συμβάλλοντας στη διάδοση της πληροφορίας με διαφάνεια, συνέπεια και σεβασμό προς τον αναγνώστη.