Με τα κοπάδια τους και πεζοπορία χιλιομέτρων, οι κάτοικοι των ορεινών της Τραπεζούντας παίρνουν τον δρόμο της επιστροφής από τα θερινά βοσκοτόπια. Το φθινόπωρο και η πτώση της θερμοκρασίας σηματοδοτούν το τέλος της παραμονής στα ψηλά και την προετοιμασία για τον χειμώνα.
Στην επαρχία Σαλπαζαρί (Şalpazarı), κάτοικοι του Σινλιτζέ (Sinlice), που πέρασαν το καλοκαίρι στο οροπέδιο Γκατάαγατζι (Gatağacı), ξεκίνησαν την κάθοδο μαζί με τα ζώα τους. Όπως μεταδίδουν τα τοπικά Μέσα, αρκετοί εξακολουθούν να κάνουν τη διαδρομή με τα πόδια, περπατώντας μπροστά και πίσω από τα κοπάδια.
Το Σαλπαζαρί βρίσκεται δυτικά της Τόνιας, όπου διατηρείται ακόμη η ελληνοφωνία. Πρόκειται, ωστόσο, για διαφορετική περιοχή: το Σαλπαζαρί, γνωστό και ως Αγασάρ, συνδέεται ιστορικά με τους Τσεπνήδες, οι οποίοι είναι τουρκομανικό φύλο. Η γειτνίαση δεν συνεπάγεται ίδια πληθυσμιακή σύνθεση. Η εποχική μετακίνηση των κοπαδιών, όμως, ακολουθεί τον ίδιο βασικό κύκλο που γνώριζαν και οι ελληνικές κοινότητες του Πόντου.
Η επιστροφή απαιτεί υπομονή και αντοχή. Στη διαδρομή οι κτηνοτρόφοι σταματούν κοντά σε πηγές, ξεκουράζονται και καλύπτουν τις ανάγκες τους πριν συνεχίσουν. Μετά από πολύωρη πορεία, φτάνουν στα χωριά τους προς το βράδυ. Άλλοι επιλέγουν πλέον μικρά φορτηγά, φορτώνοντας ζώα και οικοσκευές για να ολοκληρώσουν ευκολότερα τη μετακίνηση.
Παραδοσιακές και σύγχρονες μέθοδοι συνυπάρχουν, αλλά ο ρυθμός παραμένει δεμένος με τη φύση: όταν πρασινίζουν τα ορεινά, τα κοπάδια ανεβαίνουν· όταν πλησιάζουν τα κρύα, επιστρέφουν χαμηλότερα.
Τ’ εμετέρ ακολουθούσαν τον ίδιο δρόμο
Αυτές οι εικόνες ξυπνούν γνώριμες μνήμες στους απογόνους των Ελλήνων του Πόντου. Τ’ εμετέρ, οι δικοί μας, ακολουθούσαν την ίδια διαδικασία: ανέβαζαν τα ζώα στα παρχάρια για τη θερινή βοσκή και κατέβαιναν πριν από τον χειμώνα, για να επιστρέψουν στα ψηλά όταν ο καιρός επέτρεπε ξανά το παρχάρεμα.
Η άνοδος ξεκινούσε συχνά μέσα στον Μάιο, προς το τέλος της άνοιξης, χωρίς να υπάρχει μία κοινή ημερομηνία για όλες τις περιοχές. Σε λαογραφική καταγραφή για τα ποντιακά παρχάρια, η περίοδος τοποθετείται συνήθως από τα μέσα Μαΐου έως τα μέσα Σεπτεμβρίου, ανάλογα με τις τοπικές κλιματικές συνθήκες.
Η κάθοδος μπορούσε να γίνει και σε στάδια. Ο Γεώργιος Βαφειάδης, σε κείμενό του στα «Χρονικά του Πόντου», τεύχος 9 του 1944, αναφέρει ότι στα παρχάρια της Ματσούκας που περιγράφει, οι ρωμάνες και οι παρχαρομάνες κατέβαζαν τα ζώα περίπου στα τέλη Αυγούστου στους μεζηρέδες. Ήταν χαμηλότερα, προστατευμένα βοσκοτόπια, όπου μπορούσαν να παραμείνουν και κατά το φθινόπωρο.
Στα παρχάρια η καθημερινότητα ήταν γεμάτη δουλειά. Οι παρχαρομάνες —οι παρχαρέτσες ή ρωμάνες— είχαν καθοριστικό ρόλο στο άρμεγμα και στην παρασκευή των γαλακτοκομικών. Το βούτυρο, το τυρί, το γιαούρτι και το πασκιτάν ήταν καρπός αυτής της προσπάθειας και σημαντικό στήριγμα για τα νοικοκυριά. Η επιστροφή στο χωριό έφερνε και τη χαρά της επανένωσης με τους ανθρώπους που είχαν μείνει πίσω.
Από τον Πόντο στα παρχάρια της προσφυγικής Ελλάδας
Τη συνήθεια αυτή οι πρόσφυγες τη μετέφεραν και στην Ελλάδα. Στο αρχείο προφορικής ιστορίας Istorima, η Ανατολή Κικίδου, από τον Άγιο Δημήτριο Κοζάνης, περιγράφει πώς οικογένειες του χωριού συνέχισαν την πρακτική μετά την εγκατάστασή τους στη νέα πατρίδα.
Η αφήγησή της περιλαμβάνει την άνοδο τον Μάιο, την πορεία με τα πόδια, τις οικογένειες που ξεκινούσαν μαζί και τα τραγούδια που συνόδευαν τη διαδρομή. Στις καλύβες παρασκεύαζαν τρόφιμα για το νοικοκυριό, κρατώντας ζωντανές γνώσεις και συνήθειες που είχαν φέρει από τον Πόντο.
Σήμερα, οι κάτοικοι του Σαλπαζαρί κλείνουν έναν ακόμη κύκλο ζωής στα θερινά βοσκοτόπια. Για εμάς, το θέαμα των κοπαδιών που κατηφορίζουν προς τα χωριά θυμίζει τις αφηγήσεις των παππούδων μας. Τον κόπο της διαδρομής, τις παρχαρομάνες, τις προμήθειες για τον χειμώνα και την προσμονή να πρασινίσουν ξανά τα βουνά. Η ίδια ανάγκη, ο ίδιος ρυθμός των εποχών, μια γνώριμη εικόνα από τη ζωή στον Πόντο.
The post Ξεκίνησε η επιστροφή από τα παρχάρια στην Τραπεζούντα first appeared on PontosVoice – H δική σου ΚΑΘΑΡΗ Ποντιακή φωνή.
Πηγή: Read More
Το HellasVoice.gr αποτελεί ένα σύγχρονο ψηφιακό ενημερωτικό μέσο με στόχο την άμεση, αξιόπιστη και πολυθεματική ενημέρωση του κοινού. Με έμφαση στην ελληνική επικαιρότητα αλλά και σε θέματα διεθνούς ενδιαφέροντος, το HellasVoice.gr καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ειδήσεων που αφορούν την κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, τον τουρισμό, την υγεία και την καθημερινότητα.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες περιεχομένου, συνδυάζοντας επιλεγμένες ειδήσεις από έγκυρες πηγές με πρωτογενές υλικό, προσφέροντας στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη εμπειρία ενημέρωσης. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη σωστή δομή των άρθρων, την ταχύτητα φόρτωσης και τη βέλτιστη εμπειρία χρήσης σε κινητές συσκευές.
Στόχος του HellasVoice.gr είναι να αποτελέσει ένα δυναμικό και αξιόπιστο σημείο αναφοράς στον χώρο της ψηφιακής ενημέρωσης, συμβάλλοντας στη διάδοση της πληροφορίας με διαφάνεια, συνέπεια και σεβασμό προς τον αναγνώστη.