Γράφει ο Νικόλαος Μπόχτης Ταξίαρχος ε.α.
Οι πρόσφατες, προκλητικές ενέργειες της Άγκυρας να ανακηρύξει «θαλάσσια πάρκα» που αποκλείουν το σύμπλεγμα της Μεγίστης και να αντιδράσει στο Ελληνικό χωροταξικό για τις ΑΠΕ, αποτελούν την ανατολική πλευρά μιας ενιαίας στρατηγικής.
Αξιοποιώντας την ισχυρή επιρροή στην Αλβανία, η Τουρκία έχει μεταφέρει τη «σκακιέρα» των διεκδικήσεων και βορειοδυτικά στο Ιόνιο Πέλαγος.
Από τον Έβρο και το Καστελόριζο μέχρι τα Στενά της Κέρκυρας και βορειοτέρα στο ναύσταθμο Pasha Liman, η Τουρκία στήνει μια γεωπολιτική τανάλια, επιδιώκοντας την περίσφιξη της Ελλάδας.
Η στρατηγική αυτή συνδέεται ήδη με ένα εκκρεμές θέμα της Ελληνικής διπλωματίας, την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) με την Αλβανία στο Ιόνιο Πέλαγος.
Στενά Κέρκυρας, τμήμα Αμερικανικού Τακτικού Αεροπορικού Χάρτη (1:500.000). Πηγή Perry-Castaneda Library, UT Austin.
Γεωγραφικός Προσδιορισμός
Η προς οριοθέτηση περιοχή εντοπίζεται στο βόρειο τμήμα του Ιονίου Πελάγους στο πέρασμα των Στενών της Κέρκυρας και εκτείνεται από τις ακτές των Αγίων Σαράντα και της Χειμάρρας έως τις βορειοδυτικές ακτές της Κέρκυρας, περιλαμβάνοντας το κρίσιμο σύμπλεγμα των Διαποντίων Νήσων (Οθωνοί, Ερείκουσα, Μαθράκι).
Το βασικό σημείο τριβής εστιάζεται στο εάν τα υπόψη νησιά δικαιούνται πλήρη θαλάσσια ζώνη έναντι της Αλβανικής ηπειρωτικής ακτής για τη χάραξη της μέσης γραμμής.
Ιστορικό και Ρόλος της Τουρκίας
Το 2009, Αθήνα και Τίρανα είχαν καταλήξει σε μια πλήρη συμφωνία οριοθέτησης των Στενών. Ωστόσο, αυτή ακυρώθηκε αιφνιδιαστικά από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Αλβανίας, μετά από προσφυγή της τότε αντιπολίτευσης του Edi Rama.
Όπως αποκαλύφθηκε μεταγενέστερα, η Άγκυρα διαδραμάτισε καθοριστικό παρασκηνιακό ρόλο. Ο πρώην πρωθυπουργός της Αλβανίας, Sali Berisha, επιβεβαίωσε σε τηλεοπτικές του συνεντεύξεις ότι η Τουρκία παρενέβη άμεσα για μη εφαρμογή της διμερούς συμφωνίας.
Το κίνητρο της γείτονος ήταν να μην δημιουργηθεί ένα διεθνές νομικό προηγούμενο όπου μικρονήσοι ασκούν πλήρη επήρεια σε θαλάσσιες ζώνες, γεγονός που κατέρριπτε το Τουρκικό αφήγημα στο Αιγαίο, ότι τα Ελληνικά νησιά δεν δικαιούνται υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ.
Πέραν των παραπάνω η Άγκυρα διατηρεί μακρόχρονη πολυεπίπεδη στρατιωτική παρουσία στην Αλβανία επιδεικνύοντας αυξημένο ενδιαφέρον για το Pasha Liman όπως επιβεβαίωσε ο Τούρκος Υπουργός Άμυνας τον Ιανουάριο του 2026, διαψεύδοντας τη δυσαρέσκεια λόγω συνεργασίας των Τιράνων με την Ιταλία στον συγκεκριμένο ναύσταθμο.
Εγκαίνια Στρατιωτικού Φυλακίου Οθωνών. Πηγή ΓΕΕΘΑ
Η Συμφωνία Ελλάδα-Ιταλίας
Το 2020, η Ελλάδα πέτυχε μια ιστορική συμφωνία οριοθέτησης της ΑΟΖ με την Ιταλία, η οποία άλλαξε τις ισορροπίες.
Η Ρώμη αναγνώρισε πλήρη δικαιώματα θαλασσίων ζωνών στο σύνολο των Ελληνικών νησιών του Ιονίου και η Αθήνα προχώρησε στην επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στο Ιόνιο.
Οι εξελίξεις αυτές αποτελούν σημαντικό νομικό και διπλωματικό υπόβαθρο ενόψει της οριοθέτησης των Στενών με την Αλβανία.
Παρούσα κατάσταση
Το 2020, Αθήνα και Τίρανα συμφώνησαν να παραπέμψουν τη διαφορά από κοινού στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Ωστόσο, η διαδικασία παραμένει ουσιαστικά στάσιμη, καθώς εκκρεμεί η υπογραφή «συνυποσχετικού» που θα καθορίζει τα ακριβή νομικά ερωτήματα.
Την 22Απριλίου2026 ο Αλβανός πρωθυπουργός Edi Rama εξέφρασε την εκτίμηση ότι οι διαδικασίες για το συνυποσχετικό θα ολοκληρωθούν εντός του 2026.
Το Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών διέψευσε άμεσα τους ισχυρισμούς, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν υπάρχει καμία ουσιαστική πρόοδος ή συμφωνία, λόγω των συνεχών τεχνικών κωλυμάτων που προβάλλουν τα Τίρανα και το υπόψη θέμα δεν συγκαταλέγεται πλέον στις άμεσες προτεραιότητες της Αθήνας.
Σημασία των Στενών της Κέρκυρας
Η σημασία της περιοχής έχει αναδειχθεί ιστορικά όταν το 1946, Βρετανικά πολεμικά πλοία προσέκρουσαν σε θαλάσσιες νάρκες εντός των Στενών της Κέρκυρας, με αποτέλεσμα τον θάνατο 44 Βρετανών.
Η υπόθεση εξετάσθηκε στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, η απόφαση του οποίου δικαίωσε το Ηνωμένο Βασίλειο θεωρώντας υπεύθυνη την Αλβανία, καθιερώνοντας την ιστορική αρχή του δικαιώματος της αβλαβούς διέλευσης των πολεμικών πλοίων.
Τα Στενά της Κέρκυρας και η ευρύτερη θαλάσσια περιοχή των Διαποντίων Νήσων αποτελούν αναντίρρητα στρατηγικό πέρασμα ζωτικής σημασίας, αφού ελέγχουν τη νότια πρόσβαση προς την Αδριατική Θάλασσα, περιοχή που γειτνιάζει με τον αγωγό φυσικού αερίου TAP και αποτελεί ζώνη έντονου ενδιαφέροντος τόσο για μελλοντικές έρευνες υδρογονανθράκων όσο και για την ασφάλεια-έλεγχο των θαλασσίων διόδων.
Πέραν των παραπάνω για την Αθήνα η οριοθέτηση των Στενών αποτρέπει στην Άγκυρα να μεταφέρει την ένταση του Αιγαίου στο Ιόνιο περισφίγγοντας την διπλωματικά και στρατιωτικά .
Βολές Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού στο Ιόνιο. Πηγή ΓΕΕΘΑ
Διαπιστώσεις-Συμπεράσματα
Η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας ξεπερνά τα στενά γεωγραφικά όρια των Στενών της Κέρκυρας και αποτελεί τμήμα ευρύτερου γεωπολιτικού πλέγματος.
Η Τουρκική κινητικότητα στο Αιγαίο και η στασιμότητα των διαδικασιών στο Ιόνιο αποδεικνύουν ότι η χάραξη ΑΟΖ στην περιοχή δεν είναι μια απλή νομική διαδικασία αλλά μια σύνθετη εξίσωση, όπου η θεωρία της ειρηνικής επίλυσης συγκρούεται διαρκώς με αναθεωρητικές στρατηγικές και εξωτερικές κηδεμονίες. Η Άγκυρα δηλώνει παρούσα στην Αλβανία και στο ναύσταθμο Pasha Liman και αυτό δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Για την Αθήνα, η επίτευξη μιας συμφωνίας με τα Τίρανα συνδέεται με την προάσπιση της επήρειας των Ελληνικών νησιών και την ανάσχεση της Τουρκικής διείσδυσης στα Βαλκάνια, αλλά δεν αποτελεί πλέον άμεση προτεραιότητα.
Έχοντας ως ισχυρό κεκτημένο τη συμφωνία με την Ιταλία και την επέκταση των χωρικών υδάτων στο Ιόνιο, η Ελλάδα επιδιώκει μια μελλοντική απόφαση που θα προσθέσει ένα ακόμη κρίσιμο κεφάλαιο στη διεθνή νομολογία υπέρ των θέσεών της.
Για τα Τίρανα η Ευρωπαϊκή προοπτική τους, διέρχεται αναγκαστικά μέσα από τα Στενά της Κέρκυρας, αφού η ΕΕ θέτει ως απαράβατο όρο για την ένταξη νέων μελών τον σεβασμό των σχέσεων καλής γειτονίας, την προστασία των μειονοτήτων και την επίλυση των διμερών διαφορών μέσω του Διεθνούς Δικαίου.
Συνεκτιμώντας τα παραπάνω γίνεται άμεσα αντιληπτό ότι εάν η Αλβανική απροθυμία και κωλυσιεργία παραταθούν μεγάλος χαμένος αναμφισβήτητα δεν θα είναι η Αθήνα.
Πηγές
Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης – Corfu Channel Case
ICJ – Απόφαση της 9ης Απριλίου 1949
ICJ – Πλήρες κείμενο της απόφασης (PDF)
Υπουργείο Εξωτερικών Ελλάδας – Σχέσεις Ελλάδας–Αλβανίας
Πρωθυπουργός της Ελλάδας – Συμφωνία Ελλάδας–Ιταλίας και θαλάσσιες ζώνες
Nordic Monitor – Ναυτική Παρουσία: Στοιχεία για τη διατήρηση της τουρκικής παρουσίας στη βάση Πασσαλιμάνι.
Nordic Monitor – Στρατηγικά Έργα: Αναφορές στην αμυντική στρατηγική της Τουρκίας στα Βαλκάνια.
Το HellasVoice.gr αποτελεί ένα σύγχρονο ψηφιακό ενημερωτικό μέσο με στόχο την άμεση, αξιόπιστη και πολυθεματική ενημέρωση του κοινού. Με έμφαση στην ελληνική επικαιρότητα αλλά και σε θέματα διεθνούς ενδιαφέροντος, το HellasVoice.gr καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ειδήσεων που αφορούν την κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, τον τουρισμό, την υγεία και την καθημερινότητα.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες περιεχομένου, συνδυάζοντας επιλεγμένες ειδήσεις από έγκυρες πηγές με πρωτογενές υλικό, προσφέροντας στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη εμπειρία ενημέρωσης. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη σωστή δομή των άρθρων, την ταχύτητα φόρτωσης και τη βέλτιστη εμπειρία χρήσης σε κινητές συσκευές.
Στόχος του HellasVoice.gr είναι να αποτελέσει ένα δυναμικό και αξιόπιστο σημείο αναφοράς στον χώρο της ψηφιακής ενημέρωσης, συμβάλλοντας στη διάδοση της πληροφορίας με διαφάνεια, συνέπεια και σεβασμό προς τον αναγνώστη.