Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο βάζει αυστηρό φρένο στις εγκρίσεις έργων σε προστατευόμενες περιοχές. Τι σημαίνει για LNG, αιολικά, εξορύξεις και τουριστικές επενδύσεις στην Ελλάδα
Μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις των τελευταίων ετών για την προστασία του περιβάλλοντος στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξέδωσε το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), θέτοντας αυστηρότερους όρους για την αδειοδότηση έργων εντός ή πλησίον των περιοχών Natura 2000.
Η απόφαση αναμένεται να έχει άμεσο αντίκτυπο και στην Ελλάδα, όπου εξακολουθούν να υπάρχουν εκκρεμότητες ως προς τον καθορισμό ειδικών στόχων διατήρησης για πολλές προστατευόμενες περιοχές.
Με την απόφασή του στην υπόθεση C-27/25 (SU και Wild Ireland Defence CLG κατά An Coimisiún Pleanála), το ΔΕΕ διευκρινίζει ότι οι αρμόδιες αρχές δεν μπορούν να εγκρίνουν σχέδια ή έργα σε περιοχές Natura 2000 εάν προηγουμένως δεν έχουν θεσπιστεί συγκεκριμένοι στόχοι διατήρησης για τα προστατευόμενα είδη και τους οικοτόπους της κάθε περιοχής.
Η κρίσιμη ερμηνεία του Δικαστηρίου
Η απόφαση αφορά την εφαρμογή του άρθρου 6 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για τους οικοτόπους, το οποίο προβλέπει ότι κάθε έργο που ενδέχεται να επηρεάσει σημαντικά μια περιοχή Natura πρέπει να υποβάλλεται σε «δέουσα εκτίμηση» των επιπτώσεών του.
Το ΔΕΕ ξεκαθαρίζει ότι η αξιολόγηση αυτή δεν μπορεί να στηρίζεται σε γενικές ή θεωρητικές παραδοχές. Αντίθετα, πρέπει να βασίζεται σε ειδικούς, σαφείς και επιστημονικά τεκμηριωμένους στόχους διατήρησης για κάθε προστατευόμενη περιοχή.
Ελλείψει αυτών, η περιβαλλοντική αξιολόγηση δεν πληροί τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού δικαίου και η αδειοδότηση δεν μπορεί να θεωρηθεί νόμιμη.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για τη χώρα μας, καθώς η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με χρόνιες καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση του πλαισίου προστασίας του δικτύου Natura 2000.
Υπενθυμίζεται ότι το 2020 το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχε καταδικάσει την Ελλάδα επειδή δεν είχε θεσπίσει εγκαίρως τους απαιτούμενους στόχους διατήρησης και τα αναγκαία μέτρα προστασίας για μεγάλο αριθμό περιοχών Natura.
Η νέα απόφαση ουσιαστικά ενισχύει εκείνη τη νομολογία και καθιστά ακόμη σαφέστερο ότι οι στόχοι διατήρησης δεν αποτελούν τυπική διοικητική διαδικασία, αλλά βασική προϋπόθεση για κάθε νόμιμη περιβαλλοντική αδειοδότηση.
Ποια έργα ενδέχεται να επηρεαστούν
Η ερμηνεία του ΔΕΕ αναμένεται να επηρεάσει μια σειρά από μεγάλα έργα που σχεδιάζονται ή αδειοδοτούνται εντός ή κοντά σε προστατευόμενες περιοχές.
Σύμφωνα με το WWF Ελλάς, μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται εγκαταστάσεις LNG, σχέδια έρευνας και εξόρυξης υδρογονανθράκων, μεγάλα αιολικά πάρκα, μεταξύ άλλων στη Θράκη, τουριστικές επενδύσεις, καθώς και άλλες ενεργειακές και αναπτυξιακές υποδομές.
Η απόφαση δεν σημαίνει ότι τα έργα αυτά ακυρώνονται αυτομάτως.
Σημαίνει όμως ότι οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να τεκμηριώνουν, με βάση συγκεκριμένους στόχους διατήρησης, ότι δεν θίγεται η ακεραιότητα της προστατευόμενης περιοχής πριν προχωρήσουν στην έκδοση οποιασδήποτε άδειας.
Η θέση του WWF Ελλάς
Χαιρετίζοντας την απόφαση, ο διευθυντής του WWF Ελλάς, Δημήτρης Καραβέλλας, δήλωσε:
«Η απόφαση του ΔΕΕ, που υπενθυμίζει και την καταδίκη της Ελλάδας το 2020, κλείνει οριστικά τον κύκλο των δικαιολογιών για τη χρόνια και διακομματική καθυστέρηση στην προστασία των περιοχών Natura 2000. Επιβεβαιώνει αυτό που λέμε εδώ και χρόνια: χωρίς εξειδικευμένους στόχους διατήρησης, δεν μπορούν να υπάρχουν νόμιμες αδειοδοτήσεις έργων. Η Ελλάδα οφείλει πλέον να θωρακίσει ουσιαστικά τις προστατευόμενες περιοχές της, με επιστημονικά τεκμηριωμένες αποφάσεις και πλήρη συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό δίκαιο.»
Η ευρύτερη σημασία της απόφασης
Νομικοί εκτιμούν ότι η απόφαση δημιουργεί ένα ισχυρό προηγούμενο για όλες τις μελλοντικές περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παράλληλα, ενισχύει τη δυνατότητα πολιτών και περιβαλλοντικών οργανώσεων να προσβάλλουν δικαστικά εγκρίσεις έργων όταν δεν έχουν προηγουμένως θεσπιστεί οι αναγκαίοι στόχοι διατήρησης.
Για την Ελλάδα, όπου αρκετά μεγάλα ενεργειακά, τουριστικά και αναπτυξιακά έργα βρίσκονται σε διαδικασία αδειοδότησης, η απόφαση αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό σημείο αναφοράς τόσο για τη δημόσια διοίκηση όσο και για τα διοικητικά δικαστήρια, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο θα εξετάζονται οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις στις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000.
Το άρθρο Απόφαση-ορόσημο του ΔΕΕ για τις περιοχές Natura 2000: Χωρίς στόχους διατήρησης δεν μπορούν να αδειοδοτούνται έργα εμφανίστηκε πρώτα στο Ειδήσεις 24/7 , άμεσα και καθαρά.
Το HellasVoice.gr αποτελεί ένα σύγχρονο ψηφιακό ενημερωτικό μέσο με στόχο την άμεση, αξιόπιστη και πολυθεματική ενημέρωση του κοινού. Με έμφαση στην ελληνική επικαιρότητα αλλά και σε θέματα διεθνούς ενδιαφέροντος, το HellasVoice.gr καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ειδήσεων που αφορούν την κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, τον τουρισμό, την υγεία και την καθημερινότητα.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες περιεχομένου, συνδυάζοντας επιλεγμένες ειδήσεις από έγκυρες πηγές με πρωτογενές υλικό, προσφέροντας στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη εμπειρία ενημέρωσης. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη σωστή δομή των άρθρων, την ταχύτητα φόρτωσης και τη βέλτιστη εμπειρία χρήσης σε κινητές συσκευές.
Στόχος του HellasVoice.gr είναι να αποτελέσει ένα δυναμικό και αξιόπιστο σημείο αναφοράς στον χώρο της ψηφιακής ενημέρωσης, συμβάλλοντας στη διάδοση της πληροφορίας με διαφάνεια, συνέπεια και σεβασμό προς τον αναγνώστη.