Με μια συγκινητική αναδρομή στην ιστορία και την ετυμολογία των ποντιακών λέξεων, έκανε πρεμιέρα στο Pontos TV η εκπομπή «Ρωμαίϊκα», με παρουσιάστρια τη φιλόλογο και συγγραφέα Γιώτα Ιωακειμίδου. Ο τίτλος της εκπομπής αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο οι ίδιοι οι Πόντιοι ονόμαζαν τη γλώσσα τους, τη γλώσσα των Ρωμιών, μια λαλιά που γεννήθηκε στην Αρχαία Ελλάδα και ταξίδεψε ζωντανή μέσα στους αιώνες.
Στο πρώτο επεισόδιο, η κ. Ιωακειμίδου παρουσίασε μια σειρά από λέξεις που αποτελούν γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν:
Από την Αρχαιότητα στην Καθημερινότητα
-
Άβρωτος: Μια λέξη με αρχαιοελληνικές ρίζες (από το στερητικό «α» και το ρήμα «βιβρώσκω»). Σημαίνει τον ακατάλληλο για βρώση, αυτόν που δεν τρώγεται. Χρησιμοποιείται μεταφορικά και για τον απεχθή άνθρωπο ή τα βαριά λόγια («αύρωτα λόγια»).
-
Καταλύνω: Στην ποντιακή διάλεκτο, το ρήμα αυτό παίρνει τη σημασία του «εξηγώ» όταν πρόκειται για όνειρα («καταλύνω το όραμα»). Η λέξη κρατά την έννοια της λύσης και του τέλους, όπως στην περίπτωση που κάποιος σταματά τη νηστεία.
-
Πέπενος: Σημαίνει τον ώριμο και γλυκό καρπό, λέξη που συναντάται ήδη στον Όμηρο ως «πέπων». Στα ποντιακά, ο «πέπαινος άνθρωπος» είναι ο πράος και αγαπητός χαρακτήρας.
-
Κνέσκουμαι: Το ρήμα που σημαίνει «ξύνομαι», με ρίζα από το ομηρικό «κνήθω». Η κ. Ιωακειμίδου ανέφερε τη μεταφορική χρήση της φράσης «κνέσκεται το χέρι μ’», που υποδηλώνει την προσμονή κέρδους ή χρημάτων.
Δάνεια και Πολιτισμικές Συναντήσεις
Η εκπομπή δεν παρέλειψε να αναφερθεί και σε λέξεις-δάνεια, όπως το Χοσάφ (γλυκό από αποξηραμένα φρούτα), το οποίο έχει περσική και τουρκική προέλευση. Η παρουσιάστρια τόνισε ότι «η γλώσσα δεν είναι θέμα καθαρότητας, είναι θέμα ιστορίας», παραλληλίζοντας το Χοσάφ της Ανατολής με την Κομπόστα της Δύσης.
Η Κοινωνική Διάσταση των Λέξεων
-
Βούκα: Η μπουκιά, που προέρχεται από το λατινικό «bucca» (στόμα). Η λέξη αυτή χρησιμοποιείται και σε ερωτικά δίστιχα, περιγράφοντας το φίλημα των χειλιών ως μια μορφή «βουκώματος».
-
Γαμοστόλος: Η λαμπρή πομπή του γάμου. Μια αρχαία λέξη που στον Πόντο «κατέβηκε από τον Όλυμπο στο χωριό», χαρακτηρίζοντας τη χαρά και τη μουσική που συνοδεύει το ανδρόγυνο.
Το Μήνυμα της Πρεμιέρας
Η Γιώτα Ιωακειμίδου έκλεισε την εκπομπή υπογραμμίζοντας ότι η ποντιακή διάλεκτος δεν διασώζει απλώς το παρελθόν, αλλά έναν ολόκληρο τρόπο ζωής. «Τα Ρωμαίϊκα δεν είναι παρελθόν, είναι μια ζωντανή φωνή του ελληνισμού», ανέφερε χαρακτηριστικά, δίνοντας ραντεβού για το επόμενο ταξίδι στη μνήμη και τη γλώσσα.
Δείτε την εκπομπή:
Το άρθρο Αρχαιοελληνικές λέξεις που επιβίωσαν στην ποντιακή και το γλυκό Χοσάφ στην πρεμιέρα της εκπομπής “Ρωμαίικα” με τη Γιώτα Ιωακειμίδου εμφανίστηκε πρώτα στο PontosVoice – H δική σου ΚΑΘΑΡΗ Ποντιακή φωνή.
Πηγή: Read More
Το HellasVoice.gr αποτελεί ένα σύγχρονο ψηφιακό ενημερωτικό μέσο με στόχο την άμεση, αξιόπιστη και πολυθεματική ενημέρωση του κοινού. Με έμφαση στην ελληνική επικαιρότητα αλλά και σε θέματα διεθνούς ενδιαφέροντος, το HellasVoice.gr καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ειδήσεων που αφορούν την κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, τον τουρισμό, την υγεία και την καθημερινότητα.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες περιεχομένου, συνδυάζοντας επιλεγμένες ειδήσεις από έγκυρες πηγές με πρωτογενές υλικό, προσφέροντας στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη εμπειρία ενημέρωσης. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη σωστή δομή των άρθρων, την ταχύτητα φόρτωσης και τη βέλτιστη εμπειρία χρήσης σε κινητές συσκευές.
Στόχος του HellasVoice.gr είναι να αποτελέσει ένα δυναμικό και αξιόπιστο σημείο αναφοράς στον χώρο της ψηφιακής ενημέρωσης, συμβάλλοντας στη διάδοση της πληροφορίας με διαφάνεια, συνέπεια και σεβασμό προς τον αναγνώστη.
