Blame game στους Ρεπουμπλικανούς μετά την ιστορική ήττα: Με πυρά και βέλη άνοιξε η κούρσα διαδοχής του Τραμπ

Ένα μπαράζ επίρριψης ευθυνών με βασικό αποδέκτη το Οβάλ Γραφείο, πυροδότησε – όπως ήταν αναμενόμενο – η ιστορικών διαστάσεων κατάρρευση του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στις ενδιάμεσες εκλογές αυτής της εβδομάδας. Το αποτέλεσμα έφερε στην επιφάνεια βαθιά ρήγματα στο εσωτερικό της παράταξης, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο στους επίδοξους υποψηφίους του 2028 να διαμορφώσουν τη στρατηγική τους.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος θεωρείται ο επικρατέστερος υποψήφιος του κόμματος για τις επόμενες προεδρικές, πήρε αποστάσεις την Τετάρτη τόσο από τον Ντόναλντ Τραμπ όσο και από τον πόλεμο κατά του Ιράν, αποδίδοντας την ήττα της παράταξης στις συνέπειες της στρατιωτικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή, στο κόστος διαβίωσης και στις σχέσεις των ΗΠΑ με το Ισραήλ, υπογραμμίζοντας ότι η σύγκρουση στέρησε από το κόμμα του τον έλεγχο της Γερουσίας για τουλάχιστον έξι χρόνια.

Απευθυνόμενος σε όσους είναι οργισμένοι και «θέλουν να πουν: “Σας τα είχαμε πει”», ο Βανς ανέφερε σε μακροσκελή ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Έχετε δίκιο, πράγματι μας είχατε προειδοποιήσει».

Ολοκληρωτικός αφανισμός, ιστορική αποδοκιμασία

Από την πλευρά του, ο κυβερνήτης της Φλόριντα, Ρον Ντε Σάντις, ο οποίος είχε μέχρι πρότινος υποβαθμίσει το ενδιαφέρον του για την προεδρική κούρσα του 2028, εκμεταλλεύτηκε το γεγονός ότι η πολιτεία του αποτέλεσε ένα σπάνιο, θετικό σημείο αναφοράς για τους Ρεπουμπλικανούς, προκειμένου να τοποθετηθεί ως ο νόμιμος διάδοχος του κόμματος. «Ας είμαστε ξεκάθαροι για το τι συνέβη προχθές το βράδυ — για τους Ρεπουμπλικανούς σε πολλές περιοχές της χώρας, αυτό ισοδυναμεί σχεδόν με ολοκληρωτικό αφανισμό», δήλωσε ο Ντε Σάντις σε συνέντευξη Τύπου.

Μάλιστα, καθώς οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι οι ψηφοφόροι κατέταξαν την κυβερνητική διαφθορά στην κορυφή των ανησυχιών τους για τη νυν κυβέρνηση, ο Ντε Σάντις ζήτησε από το Κογκρέσο να απαγορεύσει τη διαπραγμάτευση μετοχών από βουλευτές και γερουσιαστές — επεκτείνοντας τη σχετική απαγόρευση και στην εκτελεστική εξουσία.

Η συγκεκριμένη κίνηση δεν μπορούσε να εκληφθεί ως οτιδήποτε άλλο εκτός από ευθεία βολή κατά του Τραμπ, ο οποίος, σύμφωνα με τις δηλώσεις περιουσιακής του κατάστασης, πραγματοποίησε δεκάδες χιλιάδες συναλλαγές αξιογράφων κατά το πρώτο έτος της θητείας του. Ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει ότι οι επενδύσεις του Αμερικανού προέδρου βρίσκονται υπό ανεξάρτητη διαχείριση και ότι δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων.

Πηγή με γνώση των εξελίξεων ανέφερε στο Bloomberg ότι η προεκλογική εκστρατεία που έκανε ο Ντε Σάντις υπέρ του υποψηφίου διαδόχου του για τη διακυβέρνηση της Φλόριντα, Μπάιρον Ντόναλντς, συνέβαλε στην ενίσχυση του δικού του πολιτικού κεφαλαίου, μετά την κατάρρευση των προεδρικών του φιλοδοξιών στις προκριματικές εκλογές των Ρεπουμπλικανών το 2024. Η ίδια πηγή σημείωσε ότι ο Ντε Σάντις παραμένει δημοφιλής στους Ρεπουμπλικανούς της πολιτείας του, παρά τις γενικευμένες εκλογικές αναταράξεις.
Ο γερουσιαστής του Τέξας, Τεντ Κρουζ, ένας ακόμη πιθανός διεκδικητής του χρίσματος το 2028, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα ιστορική αποδοκιμασία, η οποία πυροδοτήθηκε από τις αντιδράσεις στους δασμούς, τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και την ανεξέλεγκτη κατασκευή κέντρων δεδομένων (data centers). «Οφείλουμε να ακούσουμε και να απαντήσουμε. Πρέπει να προασπιστούμε οικονομικές πολιτικές που κάνουν πραγματική διαφορά στις ζωές των εργαζομένων και να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες», υπογράμμισε ο Κρουζ στο podcast του. «Το Τέξας βάφτηκε μπλε» συμπλήρωσε.

Οι εξελίξεις της Τετάρτης σηματοδότησαν τις πρώτες αψιμαχίες στη μάχη για την ανασυγκρότηση του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος ενόψει των επόμενων εκλογών. Έπειτα από μια δεκαετία κατά την οποία ο Τραμπ έλεγχε την παράταξη με σιδηρά πυγμή, τα πρώτα σημάδια δείχνουν ότι η νέα γενιά στελεχών θα επιδιώξει να επαναπροσδιορίσει την ταυτότητά της.

Άλλες ιστορικές μορφές του κόμματος έστειλαν επίσης μηνύματα, στα οποία υπενθύμιζαν παλαιότερες προειδοποιήσεις τους.

Ο γερουσιαστής του Τέξας, Τζον Κόρνιν, υποστήριξε σε άρθρο γνώμης στη Wall Street Journal ότι οι Ρεπουμπλικανοί υπέπεσαν σε σειρά «αβίαστων πολιτικών λαθών», συμπεριλαμβανομένης της πίεσης να στηριχθεί ο βουτηγμένος στα σκάνδαλα υποψήφιος Κεν Πάξτον, ο οποίος τον είχε νικήσει στην εσωκομματική κούρσα. Ο Μιτ Ρόμνεϊ, προεδρικός υποψήφιος του κόμματος το 2012, καυτηρίασε τη στήριξη των υποψηφίων στους δασμούς του Τραμπ, στον «παρορμητικό» πόλεμο και στην «προφανή διαφθορά», μεταξύ άλλων λαθών. «Οι κακές πολιτικές και ο κακός χαρακτήρας παράγουν κακή πολιτική», έγραψε στο X και συμπλήρωσε: «Ελπίζω σε διόρθωση πορείας, τόσο για τη χώρα όσο και για την παράταξή μου».

Δύσκολα θα αλλάξει ρότα ο Τραμπ

Από την πλευρά του, ο Τραμπ εμφανίστηκε την Τετάρτη στον χώρο κατασκευής της αίθουσας δεξιώσεων του Λευκού Οίκου — ένδειξη ότι είναι απίθανο να μετατοπίσει ριζικά το ενδιαφέρον του από τα αμφιλεγόμενα προσωπικά του σχέδια κατά τα τελευταία δύο χρόνια της θητείας του, παρά την ηχηρή καταδίκη της ηγεσίας του από το εκλογικό σώμα.

Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, ο Αμερικανός πρόεδρος υποβάθμισε τα αποτελέσματα, διαψεύδοντας ότι υπάρχει ένταση στις σχέσεις του με τον Βανς, ενώ διέψευσε επίσης ρεπορτάζ του CBS News που ανέφερε ότι βολιδοσκοπούσε συμμάχους του σχετικά με την αποπομπή του υπουργού Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ. «Όχι, θεωρώ ότι κάνει εξαιρετική δουλειά», δήλωσε στους εκπροσώπους του Τύπου, έχοντας, μάλιστα, αποκλείσει δημόσια και το ενδεχόμενο ευρείας αναδιάρθρωσης του επιτελείου της κυβέρνησής του.

Πρόσωπο με γνώση του τρόπου σκέψης του, το οποίο ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, ανέφερε στο Bloomberg ότι ο Τραμπ δεν έχει διάθεση για σαρωτικές αλλαγές, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «δεν εκτοξεύτηκε κέτσαπ στους τοίχους» — μια σαφής αναφορά στην παλαιότερη κατάθεση σύμφωνα με την οποία ο Τραμπ είχε πετάξει το γεύμα του στον τοίχο μετά την εκλογική ήττα του 2020 (ισχυρισμό τον οποίο ο ίδιος είχε διαψεύσει τότε).

Παρ’ όλα αυτά, αρκετά στελέχη χαμηλότερης βαθμίδας ετοιμάζονται να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους, σύμφωνα με την ίδια πηγή. Ορισμένοι σύμμαχοι του Τραμπ συνεχίζουν να εκφράζουν εικασίες για το μέλλον της προσωπάρχη του Λευκού Οίκου, Σούζι Γουάιλς, αν και ο πρόεδρος είχε δηλώσει στο παρελθόν ότι η ίδια «θα παραμείνει στη θέση της για πολύ καιρό».

Αλλεπάλληλα πλήγματα

Οι εκλογές της Τρίτης επέφεραν διαδοχικά, συντριπτικά χτυπήματα στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Η παράταξη έχασε τουλάχιστον επτά έδρες στη Γερουσία, ενώ οι Δημοκρατικοί αναμένεται να εξασφαλίσουν τη μεγαλύτερη πλειοψηφία τους στη Βουλή των Αντιπροσώπων από την περίοδο μετά το σκάνδαλο Watergate τη δεκαετία του 1970.

Οι Ρεπουμπλικανοί ηττήθηκαν σε παραδοσιακά συντηρητικά προπύργια, όπως το Τέξας, η Νότια Καρολίνα και το Κάνσας, ενώ σαρώθηκαν και σε άλλες κρίσιμες αμφίρροπες πολιτείες. Συνολικά, οι Δημοκρατικοί θα ελέγχουν τουλάχιστον 54 έδρες στη Γερουσία και αναμένεται να φτάσουν τους 258 βουλευτές, έναντι 177 των Ρεπουμπλικανών, σύμφωνα με το NBC News.

Στον απόηχο των ηττών, ο πρόεδρος της Βουλής Μάικ Τζόνσον αναμένεται να αποχωρήσει από την ηγεσία των Ρεπουμπλικανών στο σώμα το επόμενο έτος, πυροδοτώντας μια έντονη μάχη διαδοχής.

Το εύρος της καταστροφής ισοδυναμεί με το απόλυτο αρνητικό σενάριο για τον Βανς. Ο αντιπρόεδρος, με καταγωγή από το Οχάιο, πραγματοποίησε εκτεταμένη προεκλογική εκστρατεία στην πολιτεία του μαζί με τον Τραμπ, για να δει τελικά τους Ρεπουμπλικανούς να χάνουν τόσο την κούρσα για τη διακυβέρνηση όσο και την ειδική εκλογή για την έδρα της Γερουσίας – δηλαδή το υπόλοιπο της δικής του προηγούμενης θητείας.

«Ανήφορος» για το 2028

Τα περιθώρια του Βανς να αποστασιοποιηθεί από τον Τραμπ είναι περιορισμένα. Ο αντιπρόεδρος βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με την προοπτική να διεκδικήσει την προεδρία όντας άρρηκτα συνδεδεμένος με έναν μη δημοφιλή ηγέτη και έχοντας αποτύχει να φέρει νίκες στην ίδια του την πολιτεία.

«Ο αντιπρόεδρος Βανς έχει να ανέβει έναν τεράστιο ανήφορο αν επιθυμεί να θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία το 2028. Είτε αρέσει είτε όχι, πρόκειται για τη διακυβέρνηση Τραμπ–Βανς», δήλωσε στο Bloomberg η Μέγκαν Χέις, πρώην στέλεχος του Λευκού Οίκου επί προεδρίας του Τζο Μπάιντεν. «Οι ψηφοφόροι απορρίπτουν τις αποτυχημένες οικονομικές πολιτικές της κυβέρνησης και δεν επιθυμούν τη συνέχισή τους. Είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς με ποιο αφήγημα θα μπορούσε να κατέβει ο Βανς που να βρίσκει απήχηση στους ψηφοφόρους».

Κατά τις επισκέψεις του στο Οχάιο, ο Βανς είχε υποστηρίξει την αμφιλεγόμενη διαφήμιση του υποψήφιου κυβερνήτη Βίβεκ Ραμασουάμι, στην οποία εμφανιζόταν η αποξενωμένη μητέρα της Δημοκρατικής υποψήφιας Έιμι Άκτον. Το σποτ προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με την Άκτον να γίνεται τελικά η πρώτη Δημοκρατική που εκλέγεται κυβερνήτης του Οχάιο έπειτα από 20 χρόνια.

«Ο Τζέι Ντι Βανς θα μείνει στη μνήμη για το γεγονός ότι στήριξε τον Βίβεκ και τη διαφήμισή του. Ένας άνθρωπος που έγραψε βιβλίο για τον καθολικισμό. Πρόκειται για ντροπή», έγραψε στο X ο πρώην κυβερνήτης του Νιου Τζέρσεϊ, Κρις Κρίστι, ο οποίος είχε διεκδικήσει δύο φορές το προεδρικό χρίσμα των Ρεπουμπλικανών.

Σε αυτό το πλαίσιο, ενώ ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τετάρτη ότι συμφωνεί σε γενικές γραμμές με την ανάρτηση του Βανς για το Ιράν και το Ισραήλ, άφησε παράλληλα να εννοηθεί ότι ο αντιπρόεδρός του ενδέχεται να μην κατέβει στις εκλογές του 2028. «Ίσως να μην είναι υποψήφιος. Δεν γνωρίζω ποιος θα είναι υποψήφιος», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Το αποτύπωμα του Τραμπ είναι ορατό σε όλες τις ήττες της εβδομάδας. Ο πρόεδρος στήριξε τον Πάξτον έναντι του Κόρνιν, πίεσε το κόμμα να επιλέξει τη Νταρλίν Γκράχαμ στη Νότια Καρολίνα και υποστήριξε τον σύμμαχό του Μάικλ Γουάτλεϊ στην εκλογική μάχη για τη Γερουσία στη Βόρεια Καρολίνα, όταν ο νυν γερουσιαστής – και «μαύρο πρόβατο» για τον Τραμπ – Τομ Τίλις αποφάσισε να μην θέσει ξανά υποψηφιότητα. Οι Ρεπουμπλικανοί έχασαν και τις τρεις αυτές έδρες.

Παράλληλα, το κόμμα διατήρησε οριακά τη Λουιζιάνα, όπου ο Τραμπ είχε εξαναγκάσει άλλον έναν εν ενεργεία γερουσιαστή σε αποχώρηση, ενώ υποστήριξε ένθερμα και την προεκλογική διαφήμιση του Ραμασουάμι.

Ο πρώην προσωπάρχης του Τραμπ, Μικ Μαλβέινι, υπογράμμισε ότι πίσω από αυτές τις κινήσεις δεν υπήρχε κανένα ευρύτερο στρατηγικό σχέδιο. «Δεν ήταν απόφαση κάποιου συμβούλου. Δεν υπήρξε focus group. Ήταν αποκλειστικά ο Ντόναλντ Τραμπ», έγραψε στο X την Τετάρτη.