Αντιδράσεις για το μέλλον της αμυντικής συνεργασίας ΗΠΑ-Τουρκίας πυροδότησαν οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο σημαντικών εξελίξεων υπέρ της Άγκυρας ενόψει της Συνόδου του ΝΑΤΟ.

Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης

Κατά τη διάρκεια συνομιλίας με δημοσιογράφους στο πλαίσιο της συνάντησης με τον γγ του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ο Αμερικανός πρόεδρος ερωτήθηκε εάν μεταβαίνει στην Τουρκία έχοντας μαζί του ένα «μεγάλο δώρο» για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με αναφορές να κάνουν λόγο ακόμη και για πιθανή πρόοδο στο ζήτημα των μαχητικών F-35 αλλά και της συνεργασίας στον τομέα των αεροκινητήρων.

Η απάντησή του ήταν χαρακτηριστική!

«Νομίζω πως ναι. Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Κάποιοι δεν τη θεωρούν έτσι, αλλά είναι πραγματικά. Είναι ένα ισχυρό μέλος του ΝΑΤΟ. Και ναι, πιθανότατα θα κάνω κάτι που θα τους κάνει πολύ χαρούμενους», είπε αρχικά.

Ο Αμερικανός πρόεδρος προχώρησε μάλιστα ένα βήμα παραπέρα, υπογραμμίζοντας τη στρατιωτική ισχύ της Τουρκίας και τον ρόλο της στη Συμμαχία.

«Ο πρόεδρος Ερντογάν είναι καλός άνθρωπος και η Τουρκία διαθέτει μια τεράστια αμυντική βιομηχανική βάση. Ο κόσμος δεν αντιλαμβάνεται πόσο σημαντική είναι η Τουρκία από στρατιωτικής άποψης. Διαθέτει πολύ ισχυρές ένοπλες δυνάμεις και χρησιμοποιεί μεγάλο μέρος του δικού μας εξοπλισμού», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Οι δηλώσεις Τραμπ έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία επανέρχεται στο προσκήνιο η συζήτηση για την πιθανή επαναπροσέγγιση ΗΠΑ και Τουρκίας στον αμυντικό τομέα. Το θέμα των F-35 παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητο, καθώς η Άγκυρα είχε αποβληθεί από το πρόγραμμα μετά την προμήθεια των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400.

Παρότι δεν υπήρξε κάποια συγκεκριμένη δέσμευση από τον Αμερικανό πρόεδρο, η αναφορά σε μια κίνηση που θα ικανοποιήσει ιδιαίτερα την τουρκική πλευρά αναζωπύρωσε τα σενάρια για πιθανές παραχωρήσεις ή νέες μορφές αμυντικής συνεργασίας.

Ακόμη μεγαλύτερη αίσθηση προκάλεσε η δεύτερη τοποθέτηση του Τραμπ, όταν κλήθηκε να σχολιάσει τις τουρκικές επιδιώξεις για τα F-35.

«Ναι, νομίζω ότι πηγαίνω με ένα μεγάλο δώρο. Είναι μέλος του ΝΑΤΟ και πιθανότατα θα κάνω κάτι που θα τον κάνει πολύ χαρούμενο. Ειλικρινά, αν ο πρόεδρος Ερντογάν δεν ήταν ο οικοδεσπότης της συνόδου, μάλλον δεν θα συμμετείχα», δήλωσε ο Τραμπ.

Η συγκεκριμένη αναφορά ερμηνεύεται από αναλυτές ως ένδειξη της ιδιαίτερης προσωπικής σχέσης που έχει αναπτύξει ο Τραμπ με τον Τούρκο πρόεδρο, αλλά και της σημασίας που αποδίδει στην Τουρκία στο πλαίσιο της νέας αμερικανικής στρατηγικής για το ΝΑΤΟ και τη Μέση Ανατολή.

Δείτε τη στιχομυθία:

🔴#SONDAKİKA | ABD Başkanı Trump, Türkiye’ye F-35 satışı hakkında konuştu.

• Muhabir: Türkiye, F-35 savaş uçakları istiyor. Türkiye’ye büyük bir hediye paketiyle mi gidiyorsunuz?

• Trump: Evet, sanırım öyle. O, NATO’nun bir üyesi. Muhtemelen onu çok mutlu edecek bir şey… pic.twitter.com/rOuobRhplM

— ibrahim Haskoloğlu (@haskologlu) June 24, 2026

Βανς για τα F-35 στην Τουρκία: «Όλα θα κριθούν από τη συμμόρφωση με τον αμερικανικό νόμο»

Νέα δεδομένα στη συζήτηση για την πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35 έβαλε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει εάν η Άγκυρα πληροί τις προϋποθέσεις που προβλέπει η αμερικανική νομοθεσία.

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος τόνισε ότι το Πεντάγωνο και η ομάδα εθνικής ασφάλειας του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ βρίσκονται σε διαδικασία αξιολόγησης όλων των παραμέτρων της υπόθεσης, προκειμένου να διαπιστωθεί αν έχουν εκπληρωθεί οι όροι που απαιτούνται για να προχωρήσει οποιαδήποτε απόφαση σχετικά με τα F-35.

«Υπάρχουν συγκεκριμένα ζητήματα για τα οποία πρέπει να πιστοποιήσουμε ότι έχουν συμβεί, ώστε να συμμορφωνόμαστε με την αμερικανική νομοθεσία», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Βανς, υπογραμμίζοντας ότι ο ίδιος ο πρόεδρος Τραμπ έχει ζητήσει να ακολουθηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία.

Παράλληλα, επισήμανε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη ο απαραίτητος έλεγχος για να διαπιστωθεί εάν η Τουρκία ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις που θέτει το αμερικανικό νομικό πλαίσιο, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο εξελίξεων το επόμενο διάστημα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά του στον ρόλο του Κογκρέσου, καθώς σημείωσε ότι το θέμα αποτελεί ουσιαστικά ζήτημα κοινοβουλευτικής αρμοδιότητας. Όπως είπε, η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα πιστοποιηθεί ότι η Τουρκία συμμορφώνεται με τη νομοθεσία των ΗΠΑ.

Αμερικανικοί κινητήρες στα τουρκικά KAAN – Κίνηση υψηλού συμβολισμού από την κυβέρνηση Τραμπ

Η στάση Τραμπ απέναντι στην Τουρκία έχει και άλλες προεκτάσεις! Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Reuters, ο Αμερικανός πρόεδρος σχεδιάζει να προχωρήσει στην πώληση δεκάδων αμερικανικών κινητήρων μαχητικών αεροσκαφών στην Τουρκία, παρά τις αντιρρήσεις που υπάρχουν στο Κογκρέσο,.

Οι κινητήρες κατασκευάζονται από την General Electric και προορίζονται για το KAAN, το πρώτο εγχώριας παραγωγής μαχητικό αεροσκάφος της Τουρκίας. Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2016, στο πλαίσιο της προσπάθειας της Άγκυρας να ενισχύσει την αμυντική της αυτονομία και να αποκτήσει δικό της μαχητικό νέας γενιάς.

Σύμφωνα με μία από τις πηγές, η αξία του πακέτου αναμένεται να ξεπεράσει τα 700 εκατομμύρια δολάρια. Η κίνηση θεωρείται υψηλού συμβολισμού, καθώς έρχεται λίγο πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ που θα φιλοξενηθεί στην Τουρκία στις 7 και 8 Ιουλίου. Αν λάβουμε υπόψιν τη δήλωση Τραμπ για την οποία σας πληροφορήσαμε παραπάνω, τότε το ζήτημα των τουρκικών μαχητικών που προηγήθηκε της τοποθέτησης του Αμερικανού προέδρου μπορεί ερμηνευθεί σαν… οιωνός του δώρου που θέλει να κάνει στον Τούρκο ομόλογό του.

Η εξέλιξη έρχεται σχεδόν έναν χρόνο μετά τα δημόσια παράπονα του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν για καθυστερήσεις στις διαδικασίες. Για την Άγκυρα, οι κινητήρες της GE αποτελούν κρίσιμο κομμάτι για την πρόοδο του KAAN και για τη φιλοδοξία της Τουρκίας να εξελιχθεί σε αυτόνομη αεροπορική δύναμη.

Αντιδράσεις στο Κογκρέσο για τους κινητήρες στα τουρκικά KAAN – Η Άγκυρα ζητά F-35, ο Τραμπ της ανοίγει τον δρόμο από την πίσω πόρτα

Μετά τις πληροφορίες, ότι η κυβέρνηση Τραμπ σχεδιάζει να εγκρίνει την πώληση κινητήρων της General Electric στην Τουρκία για το εγχώριο μαχητικό KAAN, δεν άργησαν οι πρώτες αντιδράσεις στο αμερικανικό Κογκρέσο

Η υπόθεση αποκτά έντονο πολιτικό και γεωστρατηγικό βάρος, καθώς η Άγκυρα εξακολουθεί να απαιτεί την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35, ενώ η Ουάσιγκτον φαίνεται να της προσφέρει, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, ένα διαφορετικό αλλά κρίσιμο πακέτο: τους κινητήρες για το τουρκικό μαχητικό νέας γενιάς.

Η πιο άμεση αντίδραση ήρθε από τη βουλευτή Τίνα Τάιτους, η οποία απάντησε στη δημοσιογράφο του Reuters, Χουμέιρα Παμούκ, μετά την αποκάλυψη για την αμερικανική πρόθεση πώλησης κινητήρων στην Τουρκία.

«Εάν ο Πρόεδρος συνεχίσει σε αυτή την πορεία, θα καταθέσω ένα κοινό ψήφισμα αποδοκιμασίας», ανέφερε χαρακτηριστικά η Τάιτους, δείχνοντας ότι στο Κογκρέσο υπάρχουν ήδη διαθέσεις για μπλόκο στη συμφωνία.

If @POTUS continues down this path, I will introduce a joint resolution of disapproval. https://t.co/2OHSP9B9qy

— Dina Titus (@repdinatitus) June 24, 2026

Η βουλευτής αναμένεται να συνεργαστεί με Ρεπουμπλικάνους και Δημοκρατικούς συναδέλφους της, με στόχο να σταματήσει την αγοραπωλησία. Το βασικό επιχείρημα των αντιδρώντων είναι ότι μια τέτοια κίνηση προς την Τουρκία είναι πολιτικά και στρατηγικά λανθασμένη, ειδικά μετά τις νέες τουρκικές απειλές εναντίον της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί, πάντως, η απουσία αντίδρασης από τους υποστηρικτές του Ντόναλντ Τραμπ στην Ελληνοαμερικανική Κοινότητα. Μέχρι στιγμής, οι λεγόμενοι «τραμπιστές» της Ομογένειας δεν έχουν τοποθετηθεί δημόσια απέναντι σε μια απόφαση που, αν προχωρήσει, θα ενισχύσει άμεσα το τουρκικό πρόγραμμα μαχητικού KAAN.

Το ζήτημα είναι ακόμη πιο σοβαρό διότι δεν αφορά απλώς μια εμπορική συμφωνία. Οι κινητήρες της General Electric είναι κρίσιμοι για το πρώτο εγχώριας παραγωγής μαχητικό της Τουρκίας. Το KAAN αποτελεί κεντρικό πυλώνα της προσπάθειας της Άγκυρας να αποκτήσει μεγαλύτερη αμυντική αυτονομία και να μειώσει την εξάρτησή της από ξένα συστήματα.

Την ίδια στιγμή, η Τουρκία συνεχίζει να πιέζει για τα F-35, παρότι η νομική κατάσταση στις ΗΠΑ παραμένει ξεκάθαρη. Στις 6 Ιουνίου, κατά την κατάθεσή του ενώπιον της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έθεσε σαφή γραμμή: σύμφωνα με την ισχύουσα αμερικανική νομοθεσία, η Τουρκία δεν μπορεί να επανενταχθεί στο πρόγραμμα των F-35 όσο διατηρεί το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400.

Πιεζόμενος από την Τίνα Τάιτους για το αν η Άγκυρα θα μπορούσε να αποκτήσει ξανά πρόσβαση στο stealth μαχητικό πέμπτης γενιάς, ο Ρούμπιο εξήγησε ότι η Τουρκία έχασε τη θέση της εξαιτίας της αγοράς των S-400 από τη Ρωσία. Το ζήτημα, όπως είπε, διέπεται πλέον από τον Νόμο περί Εθνικής Άμυνας και από τον νόμο CAATSA, που προβλέπει κυρώσεις για όσους συνεργάζονται με αντιπάλους των ΗΠΑ σε κρίσιμους αμυντικούς τομείς.

Με απλά λόγια, η εκτελεστική εξουσία δεν μπορεί να παρακάμψει μόνη της το νομικό πλαίσιο για τα F-35. Αυτό εξηγεί γιατί η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να κινείται προς έναν διαφορετικό δρόμο: όχι επιστροφή της Τουρκίας στα F-35, αλλά παροχή αμερικανικής τεχνολογικής υποστήριξης στο KAAN μέσω των κινητήρων.

Στο παρασκήνιο, ωστόσο, υπάρχουν ήδη αντιρρήσεις. Ο Γκρέγκορι Μικς, επικεφαλής των Δημοκρατικών στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, φέρεται να αρνήθηκε να συναινέσει στην πώληση των κινητήρων κατά την άτυπη διαδικασία εξέτασης του αιτήματος από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, δεν έχει δώσει το πράσινο φως για την έγκριση του πακέτου.

Παρά τις ενστάσεις, η κυβέρνηση Τραμπ φέρεται αποφασισμένη να προχωρήσει. Αυτό δημιουργεί νέο πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ Λευκού Οίκου και Κογκρέσου, με φόντο την προσπάθεια επαναπροσέγγισης με την Άγκυρα ενόψει της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Τουρκία.

Ειρωνείες από την Γκονούλ Τολ

Στην Ουάσιγκτον, πάντως, δεν λείπουν και οι ειρωνείες. Η Γκονούλ Τολ, διευθύντρια του τουρκικού προγράμματος του Middle East Institute, σχολίασε στο Reuters ότι η απόκτηση των κινητήρων είναι ασφαλώς σημαντική για την Τουρκία, αλλά αποτελεί το πιο εύκολο και «χαμηλό κρεμασμένο φρούτο» για μια αμερικανική κυβέρνηση που έχει δώσει πολύ πιο φιλόδοξες υποσχέσεις στην Άγκυρα, μεταξύ των οποίων και η επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35.

Η ίδια σημείωσε ότι η πραγματική δοκιμασία για το αν Ουάσιγκτον και Άγκυρα μπορούν να ανοίξουν νέο κεφάλαιο στις διμερείς σχέσεις βρίσκεται ακριβώς στο ζήτημα των F-35.

Η νομοθεσία των ΗΠΑ, πάντως, δεν αφήνει μεγάλα περιθώρια. Η Τουρκία δεν μπορεί να λειτουργεί ή να κατέχει το σύστημα S-400 και ταυτόχρονα να επανενταχθεί στο πρόγραμμα των F-35. Αυτός είναι ο μεγάλος κόμπος που η Άγκυρα προσπαθεί να λύσει πολιτικά, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει απομακρύνει το ρωσικό σύστημα.

Παρά ταύτα, ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπαράκ, έχει επανειλημμένα αφήσει να εννοηθεί ότι υπάρχουν προχωρημένες συζητήσεις για το θέμα. Έχει μιλήσει για «καρποφόρες συνομιλίες» και έχει καλλιεργήσει την εντύπωση ότι η Τουρκία μπορεί να επιστρέψει στα F-35. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, τέτοιες εκτιμήσεις δεν έχουν επιβεβαιωθεί στην πράξη.

Η ουσία είναι ότι η Τουρκία ζητά το μέγιστο, δηλαδή τα F-35, αλλά ο Τραμπ φαίνεται να της προσφέρει κάτι διαφορετικό: τεχνολογική ώθηση στο δικό της μαχητικό. Για την Άγκυρα, οι κινητήρες για το KAAN δεν είναι μικρή υπόθεση. Είναι κρίσιμο βήμα για την αμυντική της βιομηχανία.

Για την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ, όμως, η εξέλιξη δημιουργεί εύλογο προβληματισμό. Διότι η ίδια Τουρκία που απειλεί, αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα, διατηρεί κατοχικά στρατεύματα στην Κύπρο και επιτίθεται ρητορικά στο Ισραήλ, εμφανίζεται ξανά ως προνομιακός συνομιλητής της Ουάσιγκτον στον αμυντικό τομέα.

Το Κογκρέσο δείχνει ότι δεν θα αφήσει την υπόθεση χωρίς μάχη. Το ερώτημα είναι αν οι αντιδράσεις θα μείνουν σε δηλώσεις ή αν θα μετατραπούν σε πραγματικό μπλόκο. Η Τίνα Τάιτους προειδοποίησε ήδη για κοινό ψήφισμα αποδοκιμασίας. Αν κινηθούν και άλλοι βουλευτές, η κυβέρνηση Τραμπ θα βρεθεί αντιμέτωπη με ένα ακόμη μέτωπο στο εσωτερικό των ΗΠΑ για την πολιτική της απέναντι στην Τουρκία.