Του Χρήστου Κωνσταντινίδη, International Institute of Strategy
Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα δεν ήταν απλώς ακόμη μία διπλωματική σκηνή για φωτογραφίες, δηλώσεις και τετριμμένες διαβεβαιώσεις περί συμμαχικής ενότητας. Ήταν ένα πολιτικό μήνυμα. Και το μήνυμα ήταν δυσάρεστo για όσους βλέπουν την Τουρκία όχι ως παράγοντα σταθερότητας, αλλά ως δύναμη που απειλεί συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, με τις δημόσιες τοποθετήσεις του δίπλα στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο να προσφέρει στην Άγκυρα αυτό που η τουρκική πλευρά επιδιώκει εδώ και χρόνια, δλαδή την επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35, επανεκκίνηση της στρατιωτικής εμπιστοσύνης με την Ουάσιγκτον και πρόσβαση σε κρίσιμη αμερικανική αμυντική τεχνολογία. Παράλληλα, στην ατζέντα βρίσκεται και το ζήτημα των κινητήρων F-110 για το τουρκικό μαχητικό KAAN, ένα πρόγραμμα που η Άγκυρα προβάλλει ως σύμβολο της ανεξάρτητης αμυντικής της ισχύος, αλλά στην πραγματικότητα εξακολουθεί να χρειάζεται δυτική τεχνολογία για να σταθεί επιχειρησιακά.
Ο Τραμπ δεν ανακοίνωσε τελεσίδικη απόφαση. Δεν χρειάστηκε. Στην πολιτική, πολλές φορές αρκεί το σήμα. Και το σήμα που πήρε η Άγκυρα ήταν ότι η Ουάσιγκτον είναι διατεθειμένη να συζητήσει ξανά όσα θα έπρεπε να έχουν κλείσει από το 2019, όταν η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα των F-35 λόγω των ρωσικών S-400.
Η αντίφαση είναι κραυγαλέα. Η Τουρκία εξακολουθεί να διατηρεί το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα. Δεν έχει εγκαταλείψει τις σχέσεις της με τη Μόσχα. Δεν ευθυγραμμίζεται πλήρως με τη δυτική πολιτική κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Φιλοξενεί στελέχη της Χαμάς. Επιτίθεται πολιτικά στο Ισραήλ με γλώσσα που ξεπερνά τα όρια της διπλωματικής αντιπαράθεσης. Απειλεί την Ελλάδα με casus belli. Κατέχει στρατιωτικά το βόρειο τμήμα της Κύπρου. Προωθεί τη «Γαλάζια Πατρίδα» ως δόγμα αμφισβήτησης ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Και όμως, η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να της στρώνει κόκκινο χαλί.
Ακόμη και η τελετουργία της Συνόδου στην Άγκυρα είχε τον δικό της συμβολισμό. Η υποδοχή των ηγετών με το οθωμανικό εμβατήριο Ceddin Deden δεν ήταν απλή μουσική επιλογή. Ήταν πολιτικό μήνυμα. Η Τουρκία ήθελε να προβάλει αυτοκρατορική μνήμη, ιστορικό βάθος και νεοοθωμανική αυτοπεποίθηση μπροστά σε ηγέτες της Δύσης. Και το έκανε μέσα σε νατοϊκό πλαίσιο. Με άλλα λόγια, η Άγκυρα χρησιμοποίησε τη σκηνή της Συμμαχίας για να στείλει μήνυμα ισχύος, όχι συνεννόησης.
Η αμηχανία της Δύσης απέναντι σε τέτοιες κινήσεις δεν είναι καινούρια. Κάθε φορά που η Τουρκία προκαλεί, η Ουάσιγκτον επιστρέφει στο ίδιο επιχείρημα: Η Τουρκία είναι σημαντική, βρίσκεται σε κρίσιμη γεωγραφική θέση, δεν πρέπει να χαθεί από τη Δύση. Αυτό το δόγμα έχει μετατραπεί σε μόνιμη άδεια παραβατικότητας.
Η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ βλέπουν αυτή την πολιτική με δικαιολογημένη καχυποψία, αν και από πλευράς των Αθηνών παρατηρείται έντονη σιωπή μπροστά σε όσα συμβαίνουν εναντίον των εθνικών συμφερόντων. Η Ελλάδα παραχωρεί κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές στις Ηνωμένες Πολιτείες: Σούδα, Αλεξανδρούπολη, Λάρισα, Βόλος. Η Κύπρος έχει μετατραπεί σε κρίσιμο κρίκο για την ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου. Το Ισραήλ παραμένει ο πιο προηγμένος στρατιωτικά και τεχνολογικά σύμμαχος των ΗΠΑ στην περιοχή.
Και οι τρεις χώρες έχουν αποδείξει στην πράξη ότι αποτελούν πυλώνες σταθερότητας. Δεν εκβιάζουν τη Δύση. Δεν αγοράζουν ρωσικά στρατηγικά συστήματα. Δεν εργαλειοποιούν τρομοκρατικές οργανώσεις. Δεν αμφισβητούν σύνορα συμμάχων.
Η Τουρκία κάνει ακριβώς τα αντίθετα και εξακολουθεί να διεκδικεί αναβάθμιση.
Η πιθανή επαναφορά της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35 ή η παροχή κινητήρων F-110 για το KAAN δεν θα είναι απλώς τεχνική ή εμπορική υπόθεση. Θα αποτελέσει πολιτική επιβράβευση μιας αναθεωρητικής συμπεριφοράς. Θα στείλει το μήνυμα ότι μια χώρα μπορεί να απειλεί συμμάχους, να συνομιλεί με αντιπάλους της Δύσης, να φιλοξενεί τη Χαμάς, να εργαλειοποιεί τη γεωγραφία της και τελικά να παίρνει ανταλλάγματα.
Αυτή η κατάσταση δεν θυμίζει στρατηγική, αλλά διαχείριση φόβου.
Η Ουάσιγκτον φοβάται μήπως η Τουρκία απομακρυνθεί από το ΝΑΤΟ. Όμως η Τουρκία έχει ήδη μάθει να λειτουργεί ως εντός εκτός και επί ταυτά ταυτόχρονα. Όταν τη συμφέρει, επικαλείται τη συμμαχική της ιδιότητα. Όταν θέλει να πιέσει, ανοίγει διαύλους με τη Ρωσία, την Κίνα, το Ιράν ή το Κατάρ. Το πρόβλημα δεν είναι ότι η Άγκυρα μπορεί να φύγει από τη Δύση. Το πρόβλημα είναι ότι έχει πείσει τη Δύση να πληρώνει για να την κρατήσει, χωρίς να της ζητά ουσιαστική συμμόρφωση.
Η πολιτική αυτή βλάπτει πρώτα απ’ όλα τους πιο αξιόπιστους συμμάχους των ΗΠΑ. Η Ελλάδα καλείται να εμπιστευθεί μια Συμμαχία που συζητά την ενίσχυση της χώρας που την απειλεί. Η Κύπρος παρακολουθεί μια δύναμη κατοχής να αντιμετωπίζεται ως αναγκαίος εταίρος. Το Ισραήλ βλέπει την Ουάσιγκτον να φλερτάρει με μια κυβέρνηση που έχει μετατρέψει την αντιισραηλινή ρητορική σε βασικό εργαλείο εσωτερικής και περιφερειακής πολιτικής.
Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν πραγματικά μια σταθερή Ανατολική Μεσόγειο, πρέπει να σταματήσουν να επιβραβεύουν την τουρκική ασυνέπεια. Οι ρόλοι στο ΝΑΤΟ δεν μπορούν να μοιράζονται με βάση τον γεωγραφικό εκβιασμό. Πρέπει να αποδίδονται με βάση την αξιοπιστία, τη συμμόρφωση, τη συμμαχική συμπεριφορά και τον σεβασμό των συνόρων.
Η Τουρκία θέλει να εμφανίζεται ως απαραίτητη. Η Ουάσιγκτον την βοηθά να το πετυχαίνει. Το κόστος, όμως, το πληρώνουν εκείνοι που κράτησαν πραγματικά τη Δύση όρθια: η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ.
Το HellasVoice.gr αποτελεί ένα σύγχρονο ψηφιακό ενημερωτικό μέσο με στόχο την άμεση, αξιόπιστη και πολυθεματική ενημέρωση του κοινού. Με έμφαση στην ελληνική επικαιρότητα αλλά και σε θέματα διεθνούς ενδιαφέροντος, το HellasVoice.gr καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ειδήσεων που αφορούν την κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, τον τουρισμό, την υγεία και την καθημερινότητα.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες περιεχομένου, συνδυάζοντας επιλεγμένες ειδήσεις από έγκυρες πηγές με πρωτογενές υλικό, προσφέροντας στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη εμπειρία ενημέρωσης. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη σωστή δομή των άρθρων, την ταχύτητα φόρτωσης και τη βέλτιστη εμπειρία χρήσης σε κινητές συσκευές.
Στόχος του HellasVoice.gr είναι να αποτελέσει ένα δυναμικό και αξιόπιστο σημείο αναφοράς στον χώρο της ψηφιακής ενημέρωσης, συμβάλλοντας στη διάδοση της πληροφορίας με διαφάνεια, συνέπεια και σεβασμό προς τον αναγνώστη.