Η Τουρκία κλείνει ξανά την πόρτα της Σουμελάς – Δεκάδες προσκυνητές εκτός της λειτουργίας στο ιστορικό μοναστήρι της Τραπεζούντας

Ένα ακόμη εμπόδιο ορθώνουν οι τουρκικές αρχές στον δρόμο των Ελλήνων προσκυνητών προς την ιστορική Μονή της Παναγίας Σουμελά στην Τραπεζούντα.

Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης

Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Pontos Voice, οι τουρκικές αρχές αποφάσισαν αιφνιδιαστικά να περιορίσουν την είσοδο στη Μονή, για την Αρχιερατική Θεία Λειτουργία της 23ης Αυγούστου, στους προσκυνητές που ταξιδεύουν από Ελλάδα, Γεωργία και Ρωσία.

Ο αρχικός αριθμός που έθεσε η τουρκική πλευρά για να περάσουν τις πύλες της Παναγίας Σουμελά και να παρακολουθήσουν τη Θεία Λειτουργίαμ ήταν μόλις 20 άτομα.

Έπειτα από πίεση που άσκησε ο Μητροπολίτης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ. Βαρνάβας προς τον νομάρχη Τραπεζούντας, ο αριθμός αυξήθηκε στους 80.

Παραμένει, όμως, απελπιστικά μικρός.

Οι προσκυνητές που έχουν ταξιδέψει στον Πόντο είναι περισσότεροι. Αυτό σημαίνει ότι αρκετοί άνθρωποι, οι οποίοι διένυσαν εκατοντάδες χιλιόμετρα για να ανάψουν ένα κερί στην Παναγία των προγόνων τους, κινδυνεύουν να παραμείνουν έξω από τη Μονή την ώρα της Θείας Λειτουργίας.

Ξαφνική απόφαση με πρόσχημα την «ασφάλεια»

Οι τουρκικές αρχές επικαλούνται λόγους ασφαλείας για τον περιορισμό του αριθμού των προσκυνητών.

Η απόφαση, ωστόσο, ελήφθη εντελώς ξαφνικά, προκαλώντας αναστάτωση στους ανθρώπους που είχαν οργανώσει το ταξίδι τους με σκοπό να συμμετάσχουν στο προσκύνημα.

Και εδώ ακριβώς γεννάται το ερώτημα, εάν ο χώρος δεν μπορεί να δεχθεί τους πιστούς με ασφάλεια, γιατί δόθηκε άδεια για την τέλεση της Θείας Λειτουργίας; Και εάν μπορεί να πραγματοποιηθεί η Λειτουργία, γιατί επιβάλλεται την τελευταία στιγμή ένας τόσο ασφυκτικός περιορισμός;

Η επίκληση της ασφάλειας αποτελεί ένα βολικό διαχρονικό επιχείρημα. Το αποτέλεσμα όμως είναι δεκάδες προσκυνητές να βρεθούν έξω από το σημαντικότερο ιερό σύμβολο της ιστορικής τους πατρίδας.

Πρόκειται για ένα ακόμη χτύπημα στη Θεία Λειτουργία της Παναγίας Σουμελά. Πρώτα η τελετή απομακρύνθηκε από τον Δεκαπενταύγουστο και μεταφέρθηκε στις 23 Αυγούστου, ημέρα απόδοσης της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Τώρα περιορίζεται δραστικά και ο αριθμός των ανθρώπων που θα μπορέσουν να εισέλθουν στη Μονή.

Έτσι, κάθε χρόνο προστίθεται και ένα καινούργιο εμπόδιο.

Πώς ο Δεκαπενταύγουστος μετατράπηκε σε «απειλή»

Για να κατανοήσει κανείς τι συμβαίνει στη Σουμελά, πρέπει να ξετυλίξει το κουβάρι των τελευταίων ετών.

Στις 15 Αυγούστου 2010, ύστερα από 88 χρόνια σιωπής, τελέστηκε ξανά Θεία Λειτουργία στην Παναγία Σουμελά, προεξάρχοντος του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου. Οι τουρκικές αρχές είχαν δώσει την άδεια, είχαν αναλάβει τα μέτρα ασφαλείας και εκατοντάδες άνθρωποι προσευχήθηκαν χωρίς να συμβεί το παραμικρό.

Σουμελά: Η υπόσχεση του Σαββίδη, η ιστορική λειτουργία και ο φόβος της Τουρκίας

Η Θεία Λειτουργία επαναλήφθηκε και τα επόμενα χρόνια. Η Τουρκία δεν κινδύνευσε, τα σύνορά της δεν άλλαξαν και κανένα ζήτημα κυριαρχίας δεν τέθηκε.

Σταδιακά, όμως, οι πιέσεις των τουρκικών εθνικιστικών κύκλων άρχισαν να εντείνονται. Πρωταγωνιστικό ρόλο σε αυτή την εκστρατεία έχει διαδραματίσει ο απόστρατος υποναύαρχος και θεωρητικός της «Γαλάζιας Πατρίδας» Τζιχάτ Γιαϊτζί.

Ο Γιαϊτζί και άλλοι εκπρόσωποι της ίδιας γραμμής επιχείρησαν να παρουσιάσουν μια ορθόδοξη θρησκευτική τελετή ως πολιτική ενέργεια. Συνέδεσαν τη Λειτουργία με τη «Μεγάλη Ιδέα», τον Πόντο, τον ελληνικό επεκτατισμό και –το πιο παράλογο από όλα– με απειλή κατά της εθνικής ασφάλειας της Τουρκίας.

Το βασικό τους επιχείρημα είναι ότι η 15η Αυγούστου συμπίπτει με την παράδοση της Τραπεζούντας στον Μωάμεθ Β΄ το 1461 και, επομένως, η παρουσία Ορθοδόξων στη Σουμελά «επισκιάζει» την οθωμανική επέτειο.

Μόνο που εδώ υπάρχει ένα κρίσιμο στοιχείο, το οποίο εκθέτει ολόκληρο το τουρκικό αφήγημα.

Για πολλά χρόνια η Τουρκία εόρταζε την κατάκτηση της Τραπεζούντας στις 26 Οκτωβρίου. Μόλις το 2022 οι επίσημες εκδηλώσεις μεταφέρθηκαν στις 15 Αυγούστου.

Η Θεία Λειτουργία στη Σουμελά, όμως, είχε επιστρέψει στον Δεκαπενταύγουστο από το 2010. Δηλαδή δώδεκα χρόνια νωρίτερα. Και φυσικά η Κοίμηση της Θεοτόκου εορτάζεται από την Ορθοδοξία στις 15 Αυγούστου εδώ και περίπου δεκατέσσερις αιώνες – πολύ πριν από την εμφάνιση των Οθωμανών στην Τραπεζούντα.

Δεν επέλεξαν, λοιπόν, οι Ορθόδοξοι τον Δεκαπενταύγουστο για να προκαλέσουν την Τουρκία. Η σύγχρονη Τουρκία επέλεξε να φορτίσει πολιτικά και εθνικιστικά μια πανάρχαια χριστιανική εορτή.

Δεν πηγαίνουν ως τουρίστες

Οι άνθρωποι που ταξιδεύουν από την Ελλάδα στην Τραπεζούντα δεν πηγαίνουν στη Σουμελά ως τουρίστες.

Δεν ανεβαίνουν στο όρος Μελά για να φωτογραφίσουν ένα αξιοθέατο και να συνεχίσουν την εκδρομή τους. Πηγαίνουν ως προσκυνητές. Πηγαίνουν για να ανάψουν ένα κερί, να προσευχηθούν και να αποτίσουν φόρο τιμής στους προγόνους τους και στα ιερά που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν μετά τον βίαιο ξεριζωμό από τον Πόντο.

Η Παναγία Σουμελά δεν είναι ένα άψυχο τουριστικό μνημείο. Είναι ζωντανός τόπος πίστης και μνήμης. Στους βράχους της Ματσούκας προσευχήθηκαν γενιές Ελλήνων του Πόντου. Εκεί χτύπησε για αιώνες η καρδιά της Ρωμιοσύνης.

Η Τουρκία θέλει τη Σουμελά στις τουριστικές αφίσες της. Τη θέλει ως αξιοθέατο, ως πέτρα, ως εικόνα και ως πηγή εσόδων. Δυσκολεύεται, όμως, να αποδεχθεί τους απογόνους των ανθρώπων που την έκτισαν, την υπηρέτησαν και την κράτησαν ζωντανή.

Συνταρακτικό άρθρο Ταμέρ Τσιλινγκίρ για τη Σουμελά! – “Ποιον φοβάται η Τουρκία;

Τι φοβάται τελικά η Τουρκία;

Το ερώτημα έθεσε με τον πιο καθαρό τρόπο ο Ταμέρ Τσιλινγκίρ στο άρθρο του στο Geopolitico.gr, με τίτλο «Η μνήμη είναι επικίνδυνη! Ποιον φοβάστε στη Σουμελά;».

Όπως αναδεικνύει, οι ίδιοι Ορθόδοξοι, η ίδια πίστη, οι ίδιοι ύμνοι και η ίδια Μονή επιτρέπονται στις 23 Αυγούστου, αλλά αντιμετωπίζονται ως κίνδυνος στις 15 Αυγούστου. Άρα το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η ασφάλεια ούτε η θρησκευτική τελετή.

Είναι η μνήμη.

Διότι όταν μέσα στην Παναγία Σουμελά ακούγονται ξανά οι ύμνοι της Ορθοδοξίας, οι πέτρες παύουν να αποτελούν απλώς ένα «τουρκικό τουριστικό μνημείο». Αποκτούν ξανά φωνή και θυμίζουν ποιοι έζησαν, προσευχήθηκαν, δημιούργησαν και θάφτηκαν σε εκείνα τα χώματα.

Μπορούν να περιορίσουν τον αριθμό των προσκυνητών. Μπορούν να αλλάξουν την ημερομηνία. Μπορούν να κρατήσουν ανθρώπους έξω από την πύλη.

Δεν μπορούν, όμως, να σβήσουν τη μνήμη.

To Pontos Voice παρακολουθεί ό,τι συμβαίνει στην περιοχή και θα σας ενημερώσει με ρεπορτάζ.