Γράφει ο Σάββας Καλεντερίδης
Η Άγκυρα δεν επιδιώκει κατ’ ανάγκην μια πολεμική σύγκρουση με την Ελλάδα. Επιδιώκει κάτι πιο επικίνδυνο: να αποκτήσει μεθοδικά τον έλεγχο του μισού Αιγαίου, να περιορίσει την Κυπριακή Δημοκρατία και να επιβάλει τη «Γαλάζια Πατρίδα» χωρίς να χρειαστεί να ρίξει ούτε μία σφαίρα. Και όσο η Αθήνα αποφεύγει να ασκήσει τα νόμιμα δικαιώματά της, τόσο η Τουρκία προχωρά στη δημιουργία τετελεσμένων.
Την ώρα που η χώρα εισέρχεται σε μια άτυπη ή και επίσημη προεκλογική περίοδο, ο πολιτικός κόσμος ετοιμάζεται και πάλι να ανέβει στη Θεσσαλονίκη για τις καθιερωμένες ομιλίες, υποσχέσεις και κομματικές παραστάσεις. Μια Θεσσαλονίκη την οποία θυμούνται για δύο ή τρεις ημέρες τον χρόνο, παρότι η γεωστρατηγική της θέση την καθιστά φυσική πρωτεύουσα των Βαλκανίων.
Αυτή όμως η προεκλογική ατμόσφαιρα δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την εθνική συνεννόηση σε μια στιγμή κατά την οποία στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο κυοφορούνται σοβαρές εξελίξεις. Η Τουρκία προετοιμάζεται να μετατρέψει τις διεκδικήσεις της σε εσωτερικό δίκαιο, ενώ η Ελλάδα επιμένει να παρακολουθεί, να διαμαρτύρεται και να δηλώνει ότι τα τουρκικά μέτρα δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα.
Ας αφήσουμε, όμως, τα λόγια και ας δούμε την πραγματικότητα.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι ήδη τετελεσμένο
Το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι ένα τετελεσμένο όσο παραμένει σε ισχύ και δεν ακυρώνεται επισήμως από τη Λιβύη. Δύο πλευρές το υπέγραψαν, το κατέθεσαν στον ΟΗΕ και δηλώνουν ότι το εφαρμόζουν.
Όταν η Ελλάδα επιχειρεί να δραστηριοποιηθεί κοντά στα όρια που αυθαίρετα χάραξαν Τουρκία και Λιβύη, η Άγκυρα εμφανίζεται επί τόπου και υπερασπίζεται στην πράξη τη συμφωνία της. Αντίθετα, η Ελλάδα δεν επιδεικνύει την ίδια αποφασιστικότητα ακόμη και στις περιοχές που έχουν οριοθετηθεί νομίμως μέσω της ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας.
Πριν ακόμη υπογραφεί το μνημόνιο, τουρκικές εκδόσεις και χάρτες είχαν περιγράψει με ακρίβεια τι σχεδίαζε η Άγκυρα. Η τουρκική πλευρά προειδοποιούσε τη δική της κυβέρνηση: «Υπογράψτε με τη Λιβύη πριν προλάβουν η Ελλάδα και η Κύπρος». Οι Τούρκοι κατάλαβαν ότι εκείνος που δημιουργεί πρώτος το πολιτικό και διπλωματικό δεδομένο αναγκάζει τον άλλον να τρέχει πίσω από τις εξελίξεις.
Εμείς ακόμη δεν έχουμε δώσει πειστική απάντηση σε ένα θεμελιώδες ερώτημα: Γιατί η Ελλάδα δεν οριοθέτησε ΑΟΖ με την Κυπριακή Δημοκρατία πριν κινηθεί η Τουρκία;
Κλείστε την πόρτα πριν μπει ο κλέφτης
Η Ελλάδα οφείλει να ανακηρύξει Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ανακήρυξη ΑΟΖ είναι μονομερές δικαίωμα που προβλέπεται από το Διεθνές Δίκαιο. Στη συνέχεια ακολουθεί η οριοθέτησή της με τα γειτονικά κράτη.
Αυτό ακριβώς έκανε η Κυπριακή Δημοκρατία: ανακήρυξε ΑΟΖ και κατόπιν προχώρησε σε συμφωνίες οριοθέτησης με την Αίγυπτο, το Ισραήλ και τον Λίβανο.
Πρέπει επίσης να ξεκαθαρίσουμε κάτι που συστηματικά συγχέεται στον δημόσιο διάλογο: το τουρκικό casus belli αφορά την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια και όχι την ανακήρυξη ΑΟΖ. Όταν επικαλούμαστε το casus belli ακόμη και για την ΑΟΖ, υιοθετούμε μόνοι μας την τουρκική επιχειρηματολογία και νομιμοποιούμε πολιτικά την απειλή πολέμου.
Ανακηρύξτε, λοιπόν, ΑΟΖ. Κλείστε την πόρτα πριν μπει ο κλέφτης. Αν η Τουρκία επιχειρήσει κατόπιν να επιβάλει δικά της θαλάσσια πάρκα, έρευνες ή άλλες δραστηριότητες μέσα στην ανακηρυγμένη ελληνική ΑΟΖ, τότε η Αθήνα θα μπορεί να κινητοποιήσει όλα τα διπλωματικά και νομικά εργαλεία της.
Διαφορετικά, το τετελεσμένο θα δημιουργήσει και πάλι η Τουρκία και εμείς θα προσπαθούμε εκ των υστέρων να αποδείξουμε ότι δεν είμαστε ελέφαντες.
Χωρίς Αιγαίο δεν υπάρχει Ελλάδα. Και αν συνεχιστεί η υποχώρηση στο Αιγαίο, αργά ή γρήγορα θα τεθεί σε κίνδυνο και η Θράκη.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» μετατρέπεται σε κρατικό δίκαιο
Τα θαλάσσια πάρκα είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Υπάρχουν τέσσερα αλληλένδετα μέτωπα:
- Το Αιγαίο και οι θαλάσσιες ζώνες.
- Η θεσμοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας».
- Η Κύπρος και η Ανατολική Μεσόγειος.
- Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Η Τουρκία δεν περιορίζεται πλέον σε χάρτες, δηλώσεις ναυάρχων ή προεκλογικές κορώνες. Επιχειρεί να ενσωματώσει τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της σε ένα ενιαίο νομοθετικό και διοικητικό πλαίσιο. Αυτό σημαίνει ότι η επεκτατική ρητορική μετατρέπεται σε επίσημη πολιτική του τουρκικού κράτους, με νόμους, κρατικούς μηχανισμούς, υπουργικές αποφάσεις και προεδρικές υπογραφές.
Το σχέδιο δεν θα αφορά μόνο στρατιωτικές ή ενεργειακές δραστηριότητες. Η Τουρκία επιχειρεί να αποκτήσει λόγο σε έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, περιβαλλοντικές ζώνες, επιστημονικές έρευνες και ακόμη και πολιτιστικές δράσεις μέσα στη γεωγραφική περιοχή που αυθαίρετα βαφτίζει «Γαλάζια Πατρίδα».
Αν αυτό δεν αποτελεί συστηματική δημιουργία τετελεσμένων, τότε τι αποτελεί;
Τα «ήρεμα νερά» εξυπηρέτησαν την Τουρκία
Η Διακήρυξη των Αθηνών δεν έλυσε καμία ελληνοτουρκική διαφορά. Απλώς ανέστειλε προσωρινά την ένταση. Η Τουρκία δεν εγκατέλειψε καμία θέση της για το Αιγαίο, τα νησιά, τις θαλάσσιες ζώνες ή την Κύπρο.
Το ερώτημα είναι γιατί, την περίοδο των «ήρεμων νερών», περιόρισε τις παραβιάσεις. Μήπως επειδή πετύχαινε χωρίς στρατιωτική ένταση όσα προηγουμένως επιχειρούσε να επιβάλει μέσω αυτής;
Οι Τούρκοι μπορεί να είναι πολλά πράγματα, αλλά δεν είναι ανόητοι. Εάν μειώνουν προσωρινά τη στρατιωτική πίεση, σημαίνει ότι κάποιο άλλο εργαλείο αποδίδει. Τώρα που θεωρούν ότι το περιφερειακό περιβάλλον έχει μεταβληθεί υπέρ τους, επαναφέρουν σταδιακά τις παραβιάσεις και ανεβάζουν την πίεση.
Η Άγκυρα έχει βελτιώσει τις σχέσεις της με την Αίγυπτο, έχει αυξήσει την επιρροή της στη Μέση Ανατολή και επιχειρεί να εμφανιστεί ως αυτόνομος περιφερειακός πόλος. Παράλληλα, παραμένει σημαντική για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ.
Η Ελλάδα δεν πρέπει να τρέφει αυταπάτες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν επιθυμούν πόλεμο μεταξύ δύο κρατών-μελών του ΝΑΤΟ. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι σε μια κρίση θα υιοθετήσουν τις ελληνικές θέσεις. Η εμπειρία των Ιμίων είναι αποκαλυπτική: ακόμη και όταν οι νομικές εκτιμήσεις αναγνώριζαν την ελληνική κυριαρχία, η υπόθεση αντιμετωπίστηκε πολιτικά και άνοιξε ο δρόμος για τις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες».
Δεν θέλουν πόλεμο – θέλουν το μισό Αιγαίο
Ο στόχος της Τουρκίας δεν είναι να προκαλέσει έναν γενικευμένο πόλεμο, ο οποίος θα μπορούσε να ανατινάξει στον αέρα τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ και να έχει απρόβλεπτες συνέπειες και για την ίδια.
Η Άγκυρα επιδιώκει να πάρει το μισό Αιγαίο με «βελούδινο» τρόπο. Με την απειλή χρήσης βίας, τη διπλωματική πίεση, τη δημιουργία νομικοφανών τετελεσμένων και τη σταδιακή εξοικείωση της διεθνούς κοινότητας με τις παράνομες αξιώσεις της.
Το casus belli είναι ταυτόχρονα και παγίδα για εκείνον που το εκτοξεύει. Η Ελλάδα, εφόσον διαθέτει αποτροπή, προετοιμασία και ακριβή επιχειρησιακή εικόνα, δεν πρέπει να παραιτείται από ένα νόμιμο δικαίωμά της επειδή η Τουρκία απειλεί να επιτεθεί. Αν επιτεθεί, η ευθύνη θα ανήκει αποκλειστικά στην επιτιθέμενη χώρα.
Η σημερινή πολιτική οδηγεί στη φινλανδοποίηση της Ελλάδας και στον έλεγχο των αποφάσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αν πετύχει, θα ισοδυναμεί με σταδιακή εκχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων και εθνικής ανεξαρτησίας.
Η Αθήνα και η Λευκωσία δεν χρειάζονται πολεμικές κραυγές. Χρειάζονται αποτροπή, σταθερότητα, πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική και βούληση άσκησης των δικαιωμάτων τους. Η Ελλάδα οφείλει να διατηρεί τις συμμαχίες της, αλλά δεν μπορεί να έχει εχθρικές ή ανύπαρκτες σχέσεις με κάθε άλλη μεγάλη δύναμη. Χρειάζονται λειτουργικοί δίαυλοι με τη Ρωσία, την Κίνα και κάθε χώρα που επηρεάζει τις ισορροπίες στην περιοχή.
Ιδιαίτερη σημασία θα έχει το τι θα συμβεί μετά τις 30 Αυγούστου. Εάν η Τουρκία παρατείνει τις έρευνες του «Ορούτς Ρέις», εκδώσει νέα NAVTEX ή επιχειρήσει να παρεμποδίσει ενεργειακό έργο της Κυπριακής Δημοκρατίας, τότε η κρίση μπορεί να μεταφερθεί από το Αιγαίο στην Ανατολική Μεσόγειο.
Όποιος πυροβολεί την Ιστορία, μένει χωρίς πυξίδα
Η ιστορική μνήμη δεν είναι διακόσμηση για επετείους. Είναι στοιχείο εθνικής ασφάλειας.
Ο χαρακτηρισμός του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη ως «καπετάν Λάφυρα» δεν μπορεί να εκτοξεύεται χωρίς σοβαρή και διασταυρωμένη τεκμηρίωση. Η λαφυραγώγηση του ένοπλου αντιπάλου, η απόκτηση όπλων και πυρομαχικών και η εξασφάλιση τροφίμων αποτελούσαν βασικό όρο επιβίωσης κάθε αντάρτικου και εθνικοαπελευθερωτικού σώματος.
Αυτό συνέβαινε στην Επανάσταση του 1821, όπως συνέβη και με τους αντάρτες του Πόντου. Δεν μπορεί κανείς να κρίνει τις πολεμικές συνθήκες του 19ου αιώνα με τους όρους μιας σημερινής ειρηνικής κοινωνίας και κατόπιν να λασπώνει ανθρώπους χωρίς τους οποίους η Επανάσταση πιθανότατα θα είχε καταρρεύσει.
Ο Κολοκοτρώνης δεν χρειάζεται αποκαθήλωση. Χρειάζεται να αναγνωριστεί ως εκείνο που ήταν: ο Μέγας Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο άνθρωπος που κράτησε όρθια την Επανάσταση.
Το ίδιο ισχύει για την επιστολή του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης προς τον Ελευθέριο Βενιζέλο, στις 25 Αυγούστου 1922. Μια επιστολή αγωνίας, ευθύνης και απόγνωσης, γραμμένη λίγες ημέρες πριν από το μαρτύριό του. Ο Χρυσόστομος δεν εγκατέλειψε το ποίμνιό του, παρότι του δόθηκε η δυνατότητα να διαφύγει.
Η επιστολή του δεν πρέπει να μας οδηγεί σε νέο διχασμό. Πρέπει να μας θυμίζει τι συμβαίνει όταν οι Έλληνες τοποθετούν τις παρατάξεις, τις προσωπικές φιλοδοξίες και τις εκλογικές σκοπιμότητες πάνω από την πατρίδα.
Από το Κλειδί μέχρι την Κύπρο
Στο Κλειδί των Σερρών κρίθηκε το 1014 η σύγκρουση του Βυζαντίου με τους Βουλγάρους του Σαμουήλ. Εκεί ο Βασίλειος Β΄, με την υπερκέραση του Νικηφόρου Ξιφία, πέτυχε μία από τις σημαντικότερες νίκες της βυζαντινής ιστορίας.
Αντί να δημιουργήσουμε έναν σοβαρό χώρο ιστορικής μνήμης, αφήσαμε την περιοχή στην εγκατάλειψη και εγκαταστήσαμε κοντά της μεταναστευτική δομή. Και τώρα βλέπουμε επεισόδια, καταστροφές κρατικής περιουσίας και επιθέσεις εναντίον αστυνομικών, δηλαδή εναντίον παιδιών απλών ελληνικών οικογενειών.
Κάτι κάνουμε λάθος ως κράτος. Και το λάθος αρχίζει από την περιφρόνηση της Ιστορίας και καταλήγει στην αδυναμία επιβολής της έννομης τάξης.
Το ίδιο ζήτημα κρατικής σοβαρότητας τίθεται και στην Κύπρο. Ο Ερχάν Αρικλί, σε βάρος του οποίου έχουν διατυπωθεί κατηγορίες για συμμετοχή στη δολοφονία του Τάσου Ισαάκ, όχι μόνο δεν οδηγήθηκε στη Δικαιοσύνη, αλλά κατέλαβε πολιτικά αξιώματα στο κατοχικό καθεστώς.
Ένας άνθρωπος που συνδέεται με τις φρικτές εικόνες της δολοφονίας ενός άοπλου 24χρονου δεν δικαιούται να παραδίδει μαθήματα περί «τιμής», σημαιών και λαβάρων. Τιμή είναι ο σεβασμός της ανθρώπινης ζωής. Τιμή είναι η απονομή δικαιοσύνης. Τιμή είναι να μη μεγαλώνει ένα παιδί χωρίς τον πατέρα του επειδή οι δολοφόνοι παρέμειναν ατιμώρητοι.
Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει ευθύνη να εξαντλήσει κάθε νόμιμο μέσο ώστε οι κατηγορούμενοι για τις δολοφονίες του Τάσου Ισαάκ και του Σολωμού Σολωμού να οδηγηθούν ενώπιον της Δικαιοσύνης.
Η Ιστορία, η εθνική κυριαρχία και η Δικαιοσύνη συνδέονται. Ένα κράτος που δεν υπερασπίζεται τη μνήμη του δυσκολεύεται να υπερασπιστεί και τα σύνορά του. Και ένα κράτος που φοβάται να ασκήσει τα νόμιμα δικαιώματά του, αργά ή γρήγορα θα αναγκαστεί να διαπραγματευτεί πάνω στα τετελεσμένα του αντιπάλου.
Το HellasVoice.gr αποτελεί ένα σύγχρονο ψηφιακό ενημερωτικό μέσο με στόχο την άμεση, αξιόπιστη και πολυθεματική ενημέρωση του κοινού. Με έμφαση στην ελληνική επικαιρότητα αλλά και σε θέματα διεθνούς ενδιαφέροντος, το HellasVoice.gr καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ειδήσεων που αφορούν την κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, τον τουρισμό, την υγεία και την καθημερινότητα.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες περιεχομένου, συνδυάζοντας επιλεγμένες ειδήσεις από έγκυρες πηγές με πρωτογενές υλικό, προσφέροντας στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη εμπειρία ενημέρωσης. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη σωστή δομή των άρθρων, την ταχύτητα φόρτωσης και τη βέλτιστη εμπειρία χρήσης σε κινητές συσκευές.
Στόχος του HellasVoice.gr είναι να αποτελέσει ένα δυναμικό και αξιόπιστο σημείο αναφοράς στον χώρο της ψηφιακής ενημέρωσης, συμβάλλοντας στη διάδοση της πληροφορίας με διαφάνεια, συνέπεια και σεβασμό προς τον αναγνώστη.
