Πομπηία: Πώς ένας θεός και μια πριγκίπισσα αναδύθηκαν από τη στάχτη  

Όταν κατέρρευσε η στέγη, πριν από σχεδόν δύο χιλιάδες χρόνια, τα θραύσματα του χρωματιστού σοβά σκόρπισαν στο πάτωμα ενός δωματίου που τελούνταν συμπόσια και έμειναν εκεί, θαμμένα στην ηφαιστειακή τέφρα του Βεζούβιου. Σήμερα, στο αρχαιολογικό πάρκο της Πομπηίας, μια ομάδα συντηρητών τα φέρνει ξανά μαζί, θραύσμα προς θραύσμα, λύνοντας  ένα παζλ αιώνων.

Η ανασκαφή που έφερε στο φως τα θραύσματα ξεκίνησε το 2023 τομέα IX, σχεδόν τυχαία, καθώς οι αρχαιολόγοι προετοίμαζαν μια άλλη έρευνα. Από τότε έχουν συγκεντρωθεί περίπου χίλια θραύσματα από τη θολωτή οροφή που κοσμούσε τον όροφο ενός σπιτιού με παρακείμενο φούρνο. Πρόκειται για το ίδιο κτίριο που παλαιότερα οι ερευνητές είχαν χαρακτηρίσει «φούρνο-φυλακή», λόγω των απάνθρωπων συνθηκών εργασίας δούλων και ζώων που άλεθαν εκεί σιτηρά σε έναν στενό, σκοτεινό χώρο.

Η φυσική ανασύνθεση της οροφής ξεκίνησε στα τέλη της περασμένης χρονιάς. Αντί να τοποθετήσουν τα εύθραυστα κομμάτια σε επίπεδη επιφάνεια, οι συντηρητές κατασκεύασαν ένα κοίλο στήριγμα τεσσάρων επί πέντε μέτρων, που αναπαράγει την αρχική καμπυλότητα της οροφής, η οποία προέκυψε από τη μελέτη της κλίσης του κάθε επιμέρους θραύσματος. Μέχρι στιγμής έχει αποκατασταθεί πάνω από το ένα τέταρτο του συνόλου, ενώ η κατασκευή έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να μπορούν να ενσωματώνονται νέα θραύσματα όσο συνεχίζεται η ανασκαφή.

Ο έρωτας του Διόνυσου και της Αριάδνης

Χρειάστηκε καιρός για να αποκρυπτογραφηθεί το θέμα της παράστασης. Πλέον οι ειδικοί συγκλίνουν πως απεικονίζει τον ιερό γάμο του Διόνυσου με την Αριάδνη, την μινωϊτισσα πριγκίπισσα που βοήθησε τον Θησέα να σκοτώσει τον Μινώταυρο και να βγει από τον λαβύρινθο. Ο θεός εικονίζεται ξαπλωμένος σε άρμα, ενώ η Αριάδνη παίζει λύρα δίπλα του.

Γύρω από τη σκηνή απλώνονται γιρλάντες φορτωμένες με καρπούς και άνθη, θεατρικά προσωπεία, φτερωτές μορφές με χιτώνες και αγγεία που χρησιμοποιούνταν σε τελετουργικές προσφορές.

Παρότι οι τοιχογραφίες της Πομπηίας είναι πολυάριθμες, οι οροφογραφίες παραμένουν εξαιρετικά σπάνιες, καθώς μόλις είκοσι περίπου έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα. Ο λόγος είναι κατασκευαστικός: οι οροφές των πομπηιανών σπιτιών ήταν συνήθως ξύλινες, επενδυμένες με καλάμια και σοβά, κι όταν το οργανικό υλικό αποσυντέθηκε με τον καιρό, παρέσυρε μαζί του και ό,τι είχε ζωγραφιστεί πάνω του. Το γεγονός ότι σε αυτή την περίπτωση σώθηκαν τόσα κομμάτια θεωρείται αξιοσημείωτο.

Τα υπόλοιπα θραύσματα παραμένουν προς το παρόν αποθηκευμένα, καθώς οι συντηρητές προσπαθούν να καταλάβουν ποια είναι η θέση τους και ελπίζουν πως στο μέλλον θα μπορέσουν να παρουσιάσουν στο κοινό ένα ευρύ κομμάτι της σύνθεσης.