Μία συμπυκνωμένη εκδοχή όλων των τουρκικών διεκδικήσεων στο Αιγαίο, προσαρμοσμένη μάλιστα για το αγγλόφωνο κοινό, παρουσιάζει σε βίντεο διάρκειας σχεδόν τριών λεπτών το Türkiye Today.
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Δεν πρόκειται για μία ουδέτερη ενημερωτική παραγωγή, αλλά για ένα προσεκτικά σκηνοθετημένο προπαγανδιστικό αφήγημα. Με απλοϊκά σχήματα, χάρτες, επιλεκτικά ποσοστά και ειρωνείες κατά της ελληνικής θέσης, το βίντεο επιχειρεί να πείσει ότι η εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου στο Αιγαίο θα μετέτρεπε τη θάλασσα σε «ελληνική λίμνη» και θα αδικούσε την Τουρκία.
Ο μηχανισμός προπαγάνδας παρουσιάζει τα ελληνικά νησιά όχι ως κατοικημένα τμήματα της ελληνικής επικράτειας με δικαιώματα, χωρικά ύδατα και ΑΟΖ, αλλά ως γεωγραφικά εμπόδια που βρίσκονται πολύ κοντά στις τουρκικές ακτές και εμποδίζουν μία υποτιθέμενη «δίκαιη μοιρασιά».
«Πέντε φορές κοντά στον πόλεμο»
Το βίντεο ξεκινά υποστηρίζοντας ότι μέσα στα τελευταία 100 χρόνια Ελλάδα και Τουρκία έφτασαν πέντε φορές κοντά σε πολεμική σύγκρουση. Οι τρεις περιπτώσεις, σύμφωνα με την τουρκική παραγωγή, συνδέονταν με το Κυπριακό και οι άλλες δύο με τις ελληνοτουρκικές διαφορές στο Αιγαίο, την κρίση του 1987 και τα Ίμια το 1996.
Η αναφορά στο Κυπριακό γίνεται γενικόλογα, χωρίς να εξηγείται η τουρκική εισβολή του 1974 και η συνεχιζόμενη κατοχή ευρωπαϊκού εδάφους. Αντιθέτως, το ζήτημα παρουσιάζεται σαν μία ακόμη διμερής διαφωνία μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Στη συνέχεια, το βίντεο υποστηρίζει πως «ακόμη και η επίσημη ονομασία του προβλήματος αποτελεί πρόβλημα». Όπως αναφέρει, η Ελλάδα μιλά για μία διαφορά στο Αιγαίο, στον ενικό, δηλαδή την οριοθέτηση χωρικών υδάτων και υφαλοκρηπίδας, ενώ η Τουρκία θεωρεί ότι υπάρχει ένα «σύνθετο και πολυεπίπεδο πρόβλημα», το οποίο μπορεί να διαχωριστεί σε επιμέρους ζητήματα.
Η Άγκυρα επιχειρεί διαχρονικά να διευρύνει την ατζέντα, προσθέτοντας χωρικά ύδατα, εναέριο χώρο, αποστρατιωτικοποίηση, γκρίζες ζώνες και αμφισβήτηση της κυριαρχίας ελληνικών νησιών και βραχονησίδων.
Το τουρκικό αφήγημα περί «κοινής θάλασσας»
Η παραγωγή προβάλλει τη θέση ότι το Αιγαίο αποτελεί «κοινή θάλασσα» μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και ότι κάθε απόκτηση νέων θαλάσσιων περιοχών θα πρέπει να γίνεται με αμοιβαία συναίνεση, με «δίκαιο και ισότιμο» τρόπο.
Στο επίκεντρο τοποθετείται το τουρκικό casus belli, δηλαδή η απειλή πολέμου σε περίπτωση που η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στο Αιγαίο από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια.
Το βίντεο παραδέχεται ότι η Τουρκία αποδέχεται την εφαρμογή των 12 ναυτικών μιλίων σε άλλες θάλασσες, αλλά ισχυρίζεται ότι το Αιγαίο αποτελεί ειδική περίπτωση, επειδή πολλά ελληνικά νησιά βρίσκονται σε μικρή απόσταση από τις μικρασιατικές ακτές.
Ως παραδείγματα χρησιμοποιούνται η Σάμος και η Κως. Για τη Σάμο αναφέρεται ότι απέχει μόλις 0,86 ναυτικά μίλια από την Τουρκία, απόσταση που χαρακτηρίζεται «κολυμπήσιμη για έναν σχετικά έμπειρο κολυμβητή». Για την Κω σημειώνεται ότι απέχει περίπου 2,1 ναυτικά μίλια από την Αλικαρνασσό.
Η επίκληση της κολυμβητικής απόστασης είναι εντυπωσιοθηρική, αλλά νομικά παντελώς άσχετη. Η γεωγραφική εγγύτητα ενός ελληνικού νησιού προς τις τουρκικές ακτές δεν αναιρεί ούτε την ελληνική κυριαρχία ούτε το δικαίωμά του να διαθέτει θαλάσσιες ζώνες.
Τα ποσοστά και η «ελληνική λίμνη»
Σύμφωνα με τα ποσοστά που προβάλλει το βίντεο, με το σημερινό όριο των 6 ναυτικών μιλίων τα ελληνικά χωρικά ύδατα καλύπτουν περίπου το 43,5% του Αιγαίου, τα τουρκικά το 7,5% και το υπόλοιπο 49% αποτελεί διεθνή ύδατα.
Σε περίπτωση ελληνικής επέκτασης στα 12 ναυτικά μίλια, η Ελλάδα φέρεται να αποκτά το 71,5% της θαλάσσιας έκτασης, η Τουρκία το 8,8%, ενώ τα διεθνή ύδατα περιορίζονται στο 19,7%.
Οι αριθμοί συνοδεύονται από τον ισχυρισμό ότι το Αιγαίο θα μετατρεπόταν σε μία «γιγαντιαία ελληνική λίμνη». Ο αφηγητής, μάλιστα, χλευάζει ευθέως την ελληνική θέση, ρωτώντας: «Χρειάζεται να έχεις τελειώσει το Λύκειο για να καταλάβεις γιατί αυτό δεν είναι δίκαιο;».
Η τουρκική επιχειρηματολογία καταλήγει στη «λογική ενός αθώου παιδιού», σύμφωνα με την οποία, όταν μία θάλασσα βρίσκεται ανάμεσα σε δύο χώρες, θα πρέπει να μοιράζεται «50-50». Αμέσως μετά, ο αφηγητής υποστηρίζει ότι η Τουρκία δεν ζητά το μισό Αιγαίο, αλλά «κάτι δίκαιο».
Πρόκειται για μία επικοινωνιακή παγίδα. Πρώτα τίθεται ως δήθεν αυτονόητη βάση το 50-50 και στη συνέχεια κάθε τουρκική απαίτηση εμφανίζεται ως μετριοπαθής υποχώρηση από αυτό το πλασματικό σημείο εκκίνησης.
Το μήνυμα στο Facebook
Ακόμη πιο αποκαλυπτικός είναι ο τρόπος με τον οποίο πλασαρίστηκε το βίντεο στο Facebook.
Στη συνοδευτική ανάρτηση αναφέρεται ότι το Αιγαίο αποτελεί μία κοινή θαλάσσια περιοχή ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία και τίθεται το ερώτημα πόσο από αυτό «ανήκει σε κάθε ηπειρωτική χώρα».
Η ίδια ανάρτηση υποστηρίζει ότι η Ελλάδα επιχειρεί να πάρει τη «μερίδα του λέοντος», εξαιτίας των πολλών νησιών της που είναι «σκορπισμένα» μέσα στη θάλασσα.
Η διατύπωση μόνο τυχαία δεν είναι. Το ερώτημα αφορά αποκλειστικά τις ηπειρωτικές ακτές, σαν τα ελληνικά νησιά να μην αποτελούν τμήματα της ελληνικής επικράτειας αλλά ενοχλητικές κουκίδες πάνω στον χάρτη. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να εμφυτευτεί στο διεθνές κοινό η αντίληψη ότι τα νησιά δεν πρέπει να διαθέτουν πλήρη δικαιώματα επειδή βρίσκονται απέναντι από την τουρκική ενδοχώρα.
Η σκόπιμη σύγχυση των θαλάσσιων ζωνών
Το σοβαρότερο πρόβλημα του βίντεο είναι ότι συγχέει χωρικά ύδατα, υφαλοκρηπίδα και Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.
Σε ένα σημείο γίνεται λόγος για «αύξηση της υφαλοκρηπίδας γύρω από τα νησιά από τα 6 στα 12 μίλια». Αυτό είναι νομικά λανθασμένο. Τα 6 ή 12 ναυτικά μίλια αφορούν το εύρος των χωρικών υδάτων και όχι την υφαλοκρηπίδα.
Η υφαλοκρηπίδα αφορά τον βυθό και το υπέδαφος, ενώ η ΑΟΖ παρέχει συγκεκριμένα κυριαρχικά δικαιώματα για την έρευνα, εκμετάλλευση και διαχείριση φυσικών πόρων. Καμία από τις δύο δεν ταυτίζεται με την πλήρη κυριαρχία που ασκείται στα χωρικά ύδατα.
Η σκόπιμη ανάμειξη των τριών διαφορετικών καθεστώτων επιτρέπει στην τουρκική παραγωγή να παρουσιάζει κάθε θαλάσσια περιοχή γύρω από ένα ελληνικό νησί ως χώρο που δήθεν «αρπάζει» η Ελλάδα.
Δείτε το βίντεο:
Τι προβλέπει πραγματικά το Διεθνές Δίκαιο
Το άρθρο 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει ότι κάθε κράτος έχει δικαίωμα να καθορίσει το εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης του μέχρι τα 12 ναυτικά μίλια.
Στις περιοχές όπου οι απέναντι ακτές απέχουν λιγότερο από 24 ναυτικά μίλια, η οριοθέτηση δεν γίνεται με αυθαίρετη επικάλυψη. Εφαρμόζονται οι κανόνες οριοθέτησης μεταξύ κρατών με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές. Το ίδιο το άρθρο 15 προβλέπει ως αφετηρία τη μέση γραμμή, εκτός αν υπάρχει διαφορετική συμφωνία, ιστορικός τίτλος ή ειδικές περιστάσεις.
Επομένως, η ελληνική επέκταση δεν σημαίνει ότι σχεδιάζεται ένας κύκλος 12 μιλίων γύρω από κάθε νησί και καταπίνει τις τουρκικές ακτές, όπως αφήνει να εννοηθεί η προπαγανδιστική απεικόνιση.
Παράλληλα, το άρθρο 121 της Σύμβασης είναι σαφές: τα νησιά διαθέτουν χωρικά ύδατα, συνορεύουσα ζώνη, ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, όπως κάθε άλλη χερσαία επικράτεια. Η εξαίρεση αφορά βράχους που δεν μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη κατοίκηση ή δική τους οικονομική ζωή — και προφανώς δεν αφορά κατοικημένα νησιά όπως η Σάμος και η Κως. Η σχετική διάταξη του ΟΗΕ δεν αφήνει περιθώριο για τη θεωρία ότι τα νησιά αποτελούν απλώς «διάσπαρτα» εμπόδια.
Τα 12 μίλια δεν καταργούν τη ναυσιπλοΐα
Το επιχείρημα περί «ελληνικής λίμνης» αποκρύπτει επίσης το γεγονός ότι η επέκταση των χωρικών υδάτων δεν συνεπάγεται απαγόρευση της διεθνούς ναυσιπλοΐας.
Το Δίκαιο της Θάλασσας κατοχυρώνει το δικαίωμα αβλαβούς διέλευσης ξένων πλοίων μέσα από τα χωρικά ύδατα. Παράλληλα, για τα στενά που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα προβλέπεται το καθεστώς της διέλευσης transit. Οι σχετικές προβλέψεις περιλαμβάνονται στα άρθρα 17 και 38 της Σύμβασης.
Άρα, η εικόνα ενός Αιγαίου στο οποίο η Ελλάδα θα μπορούσε να κλείσει κατά βούληση τους διεθνείς θαλάσσιους δρόμους δεν ανταποκρίνεται στο ισχύον νομικό πλαίσιο.
Η τουρκική αντίφαση
Η ίδια η Τουρκία εφαρμόζει εύρος χωρικών υδάτων 12 ναυτικών μιλίων στη Μαύρη Θάλασσα και στη Μεσόγειο, διατηρώντας τα 6 μίλια μόνο στο Αιγαίο. Αυτό καταγράφεται και σε επίσημο χάρτη του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών.
Με απλά λόγια, η Άγκυρα αποδέχεται τον κανόνα των 12 μιλίων όπου την εξυπηρετεί, αλλά τον μετατρέπει σε αιτία πολέμου όταν το ίδιο δικαίωμα πρόκειται να ασκηθεί από την Ελλάδα.
Η απειλή αυτή παραμένει σε ισχύ. Σε ψήφισμά του για την Τουρκία τον Φεβρουάριο του 2026, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επανέλαβε ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να διατηρεί επίσημη απειλή πολέμου κατά της Ελλάδας για την άσκηση του νόμιμου δικαιώματος επέκτασης των χωρικών υδάτων.
Αυτό είναι το στοιχείο που απουσιάζει από το τουρκικό βίντεο. Η Ελλάδα εμφανίζεται ως η πλευρά που επιχειρεί να «αρπάξει» το Αιγαίο, ενώ η Τουρκία παρουσιάζεται ως δήθεν μετριοπαθής δύναμη που ζητά δικαιοσύνη. Δεν εξηγείται ότι είναι η Άγκυρα εκείνη που απειλεί με πόλεμο εάν μία γειτονική χώρα ασκήσει δικαίωμα που προβλέπεται από το Διεθνές Δίκαιο.
Το βίντεο του Türkiye Today αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα σύγχρονης τουρκικής επικοινωνιακής πολιτικής: αγγλόφωνο περιεχόμενο, απλοποιημένα γραφικά, χιουμοριστικές παρομοιώσεις και ένα μήνυμα εύκολο να καταναλωθεί από κοινό που δεν γνωρίζει τις νομικές και ιστορικές λεπτομέρειες.
Πίσω από την «παιδική λογική» του 50-50, όμως, κρύβεται μία πολύ σοβαρή επιδίωξη, να εμπεδωθεί διεθνώς ότι τα ελληνικά νησιά αποτελούν γεωγραφική ανωμαλία, ότι τα νόμιμα δικαιώματά τους είναι υπερβολικά και ότι το Αιγαίο πρέπει να μοιραστεί με πολιτικούς όρους που θα επιβάλει η Τουρκία.
Αυτό είναι προπαγάνδα σε αγγλόφωνη επιχείρηση επηρεασμού της διεθνούς κοινής γνώμης.
Το HellasVoice.gr αποτελεί ένα σύγχρονο ψηφιακό ενημερωτικό μέσο με στόχο την άμεση, αξιόπιστη και πολυθεματική ενημέρωση του κοινού. Με έμφαση στην ελληνική επικαιρότητα αλλά και σε θέματα διεθνούς ενδιαφέροντος, το HellasVoice.gr καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ειδήσεων που αφορούν την κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, τον τουρισμό, την υγεία και την καθημερινότητα.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες περιεχομένου, συνδυάζοντας επιλεγμένες ειδήσεις από έγκυρες πηγές με πρωτογενές υλικό, προσφέροντας στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη εμπειρία ενημέρωσης. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη σωστή δομή των άρθρων, την ταχύτητα φόρτωσης και τη βέλτιστη εμπειρία χρήσης σε κινητές συσκευές.
Στόχος του HellasVoice.gr είναι να αποτελέσει ένα δυναμικό και αξιόπιστο σημείο αναφοράς στον χώρο της ψηφιακής ενημέρωσης, συμβάλλοντας στη διάδοση της πληροφορίας με διαφάνεια, συνέπεια και σεβασμό προς τον αναγνώστη.