Η τηλεοπτική και διαδικτυακή εκπομπή «Ανιχνεύσεις», υπό τη στιβαρή και αναλυτική καθοδήγηση του δημοσιογράφου Παντελή Σαββίδη, άνοιξε την αυλαία της μέσα στο καλοκαιρινό σκηνικό της 31ης Μαΐου. Η ατμόσφαιρα, ωστόσο, κάθε άλλο παρά χαλαρή μπορεί να χαρακτηριστεί, καθώς τα γεγονότα στη γεωπολιτική μας γειτονιά εξελίσσονται ραγδαία, με άμεσες και δυνητικά καταλυτικές επιπτώσεις τόσο για την Ελλάδα όσο και για την Κύπρο.
Ο Παντελής Σαββίδης έθεσε ευθύς εξαρχής το πλαίσιο του προβληματισμού: τα διεθνή δημοσιεύματα που κάνουν λόγο για μια μη φανταστική, αλλά απόλυτα υπαρκτή και πρακτική πιθανότητα ρήξης ανάμεσα στο Ισραήλ και την Τουρκία. Δύο χώρες που ιστορικά είχαν σοβαρές συγκλίσεις –με ορισμένους αναλυτές να υπενθυμίζουν ακόμη και την εβραϊκή βάση επιλογής κατά την ίδρυση του νεοτουρκικού κράτους από τον Κεμάλ και τον Ταλάτ– βρίσκονται πλέον σε μια παρατεταμένη τροχιά έντασης. Το ερώτημα που πλανάται είναι αν η ένταση αυτή έχει δομικά και βαθύτερα χαρακτηριστικά ηγεμονικού ανταγωνισμού στον ίδιο ζωτικό χώρο.
Για την αποδόμηση αυτού του σύνθετου σκηνικού, το πάνελ της εκπομπής στελεχώθηκε από εξέχουσες προσωπικότητες του δημόσιου λόγου και της στρατηγικής ανάλυσης: τον επίτιμο Πρέσβη Λευτέρη Καραγιάννη, τον αναλυτή Θρασύβουλο Ευτυχίδη και τον Υποναύαρχο ε.α. Δημήτριο Τσαϊλά. Στη συζήτηση προστέθηκαν στη συνέχεια ο κύριος Λεκάκης, ο κύριος Τσουκαλάς και ο κύριος Τζουκαλάς, ενώ σημειώθηκε η απουσία του Βασίλη Κυρατζόπουλου.
Η Κρίση στον Περσικό Κόλπο και το Στρατηγικό Δίλημμα του Τραμπ
Το έναυσμα για την ανάλυση δόθηκε από τον Ναύαρχο Δημήτριο Τσαϊλά, ο οποίος εστίασε στην εκρηκτική κατάσταση που επικρατεί στο Ιράν και τον Περσικό Κόλπο. Τρεις μήνες μετά την έναρξη της ανοιχτής σύγκρουσης, η αμερικανική ηγεσία υπό τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ιστορικό δίλημμα: στρατηγική υποχώρηση ή στρατηγική υπερεπέκταση; Η απόφαση αυτή δεν θα κρίνει μόνο το μέλλον της Μέσης Ανατολής, αλλά και την ίδια την αξιοπιστία της αμερικανικής ισχύος στον 21ο αιώνα.
Παρά τα σφοδρά, συνδυασμένα πλήγματα που έχουν επιφέρει οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στις στρατιωτικές υποδομές της Τεχεράνης –πλήττοντας την αεροπορία, τις ναυτικές δυνατότητες και τις εγκαταστάσεις παραγωγής πυραύλων– ο κεντρικός πολιτικός στόχος παραμένει άπιαστος. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν υφίσταται, η ηγεσία της διατηρεί τον έλεγχο και τη στρατηγική βούληση να παραμείνει αλόβητη, συνεχίζοντας να απειλεί την περιφερειακή σταθερότητα.
Η κρίση αυτή, ωστόσο, έχει πάψει προ πολλού να είναι τοπική. Με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν κλειστά, η περιφερειακή σύγκρουση μετατράπηκε σε παγκόσμια οικονομική έκτακτη ανάγκη. Οι συνέπειες ξεπερνούν τις αγορές πετρελαίου, επηρεάζοντας άμεσα τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, τη βιομηχανική παραγωγή, το θαλάσσιο εμπόριο και την ενεργειακή ασφάλεια Ευρώπης και Ασίας. Το γεγονός αυτό αγγίζει άμεσα τα ελληνικά συμφέροντα, καθώς η Ελληνόκτητη ναυτιλία, που πρωταγωνιστεί παγκοσμίως, εξαρτάται απόλυτα από την ασφάλεια και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Το «Παράδοξο του Πολέμου» και η Νέα Αρχιτεκτονική της Στρατιωτικής Ισχύος
Ο κύριος Τσαϊλάς ανέπτυξε μια θεμελιώδη αλήθεια του πολέμου, η οποία συχνά παραγνωρίζεται από πολιτικούς και στρατηγικούς σχεδιαστές: ο αντίπαλος έχει πάντα τη δυνατότητα να αντιδράσει στην εξέλιξη της σύγκρουσης και σπάνια μένει στο έδαφος για πολύ. Το Ιράν αποτελεί το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα. Παρά τις δυτικές προβλέψεις για ολοκληρωτική καταστροφή των δυνατοτήτων του, η Τεχεράνη επέδειξε αξιοσημείωτη προσαρμοστικότητα, αναδιοργανώθηκε και ανασυγκρότησε τις κρίσιμες στρατιωτικές της δομές με ρυθμούς που εξέπληξαν τους αντιπάλους της.
Το μάθημα αυτό είναι καταλυτικό για τις σύγχρονες αναμετρήσεις. Η ισχύς στον 21ο αιώνα δεν βασίζεται πλέον αποκλειστικά σε βαριές, πανάκριβες πλατφόρμες, όπως τα προηγμένα μαχητικά αεροσκάφη ή οι μεγάλες φρεγάτες. Αντιθέτως, μετατοπίζεται ραγδαία στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), στα πυραυλικά συστήματα χαμηλού κόστους, στο εξειδικευμένο λογισμικό, στην τεχνητή νοημοσύνη και στις δικτυοκεντρικές επιχειρήσεις. Την αρχή έκανε η Ουκρανία, το Ιράν ήρθε να το επιβεβαιώσει με τη χρήση εξελιγμένων συστημάτων –όπως τα αντιαεροπορικά που φέρεται να έπληξαν ακόμη και μαχητικά F-35– και το Αιγαίο δεν αποτελεί εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα.
Η Ελληνική Στρατηγική και η Τουρκική Απειλή: Από τις Αγορές στην Ανθεκτικότητα
Η μεταφορά αυτής της πραγματικότητας στα καθ’ ημάς προκαλεί έντονο προβληματισμό. Στην Ελλάδα, η στρατηγική συζήτηση εξακολουθεί να εγκλωβίζεται σχεδόν μονοθεματικά γύρω από εξοπλιστικά προγράμματα δισεκατομμυρίων για την αγορά φρεγατών και μαχητικών από το εξωτερικό. Αν και τα συστήματα αυτά είναι απολύτως απαραίτητα, το πραγματικό δίδαγμα των σύγχρονων πολέμων είναι ότι η βιομηχανική αντοχή, η ανθεκτικότητα και η ικανότητα ταχείας αναπλήρωσης των απωλειών είναι εξίσου σημαντικές με την αρχική ισχύ πυρός.
Οι πόλεμοι του μέλλοντος δεν θα κριθούν από το ποιος έχει το ποιοτικό πλεονέκτημα την πρώτη ημέρα της κρίσης, αλλά από το ποιος διαθέτει τις υποδομές να συνεχίσει να πολεμά την εκατοστή ημέρα. Σε έναν παρατεταμένο ανταγωνισμό φθοράς, τα drones είναι αναλώσιμα και οι πύραυλοι πρέπει να παράγονται μαζικά.
Η Τουρκία έχει κατανοήσει αυτή τη μετατόπιση εδώ και χρόνια. Η Άγκυρα επένδυσε συστηματικά και σε βάθος χρόνου στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία, επιτυγχάνοντας μαζική παραγωγή UAVs (όπως τα Bayraktar που δοκιμάστηκαν σε Λιβύη, Συρία και Νότιο Καύκασο), πυρομαχικών και συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου. Την ίδια στιγμή, δοκιμάζει καθημερινά τις ελληνικές αντοχές στο Αιγαίο μέσω συνεχών παραβιάσεων, δραστηριότητας drones και συστηματικής αμφισβήτησης των θαλάσσιων και εναέριων ζωνών.
Το κρίσιμο ερώτημα για την Αθήνα είναι αμείλικτο: Πόσο γρήγορα μπορεί η Ελλάδα να αντικαταστήσει αεροπορικά βλήματα, πόσα drone μπορεί να παράγει εγχώρια και πόσο άμεσα μπορεί να επισκευάσει πλοία και να επαναφέρει δίκτυα υπό συνθήκες συνεχούς πίεσης; Η αποτροπή δεν μπορεί πλέον να επαφίεται αποκλειστικά σε εισαγωγές· απαιτεί την άμεση ανασυγκρότηση της εθνικής αμυντικής βιομηχανίας και τη σύνδεσή της με την ιδιωτική πρωτοβουλία.
Κυριαρχία στην Πράξη: Θαλάσσια Πάρκα, Δικαιοδοσία και το «Σύνδρομο του Κολωνακίου»
Ένα από τα πιο καίρια σημεία της συζήτησης αφορούσε την έννοια της θαλάσσιας κυριαρχίας. Όπως τονίστηκε, η δικαιοδοσία στις θάλασσες δεν εδραιώνεται μέσω νομικών διακηρύξεων, διπλωματικών εγγράφων ή αφηρημένων διοικητικών αποφάσεων. Εδραιώνεται και νομιμοποιείται πρωτίστως μέσω της συνεχούς, ζωντανής παρουσίας και της άσκησης οικονομικής, επιστημονικής και επιχειρησιακής δραστηριότητας.
Η παρουσία αλιευτικών στόλων, ερευνητικών σκαφών, εμπορικών πλοίων και δικτύων επιτήρησης μετατρέπει μια θαλάσσια ζώνη σε οργανικό τμήμα του εθνικού χώρου. Αντίθετα, η στρατηγική των αποκλεισμών και των απαγορεύσεων –όπως αυτή που προωθείται μέσω της μονομερούς ανακήρυξης θαλάσσιων πάρκων χωρίς επιχειρησιακό αντίκρισμα– σπάνια διασφαλίζει τη θαλάσσια επιρροή.
Οι αναλυτές άσκησαν δριμεία κριτική στην ελληνική πολιτική ηγεσία, κάνοντας λόγο για «συμπεριφορές Κολωνακίου» και πρακτικές που δείχνουν ότι το πολιτικό προσωπικό «κοιμάται» απέναντι στις υπαρκτές απειλές. Όταν η ελληνική πλευρά αρκείται στο να δηλώνει ότι οι τουρκικές προκλήσεις και οι διεκδικήσεις «δεν παράγουν έννομο αποτέλεσμα», την ίδια ώρα που ο Έλληνας ψαράς διώχνεται από την τουρκική ακτοφυλακή έξω από τα έξι ναυτικά μίλια της Χίου ή της Σάμου, η πολιτική μετατρέπεται σε «αστειότητα».
Η Εγκατάλειψη των Συνόρων: Το Παράδειγμα του Έβρου
Η κριτική επεκτάθηκε και στην κατάσταση των χερσαίων συνόρων, με ιδιαίτερη έμφαση στην περιοχή του Έβρου. Η εκπομπή ανέδειξε ένα τραγικό παράδοξο: την ώρα που η Τουρκία εφαρμόζει μια μακροχρόνια, συμπαγή στρατηγική ανατροπής του status quo χωρίς να υπολογίζει το διεθνές δίκαιο (όπως έπραξε και στην Κύπρο το 1974), η ελληνική επαρχία αφήνεται να ερημώσει.
Στον Έβρο, οι κάτοικοι εγκαταλείπουν τα χωριά τους λόγω της οικονομικής ασφυξίας, του κλεισίματος κρίσιμων υποδομών, αλλά και της έλλειψης νερού για τις καλλιέργειές τους, καθώς η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει μεριμνήσει για τη διαμόρφωση μιας νέας συμφωνίας με τη Βουλγαρία για τα νερά του ποταμού. Αποτέλεσμα αυτής της αδράνειας είναι να αγοράζονται ελληνικές εκτάσεις από τουρκικές εταιρείες μέσω βουλγαρικών ή ευρωπαϊκών προπετασμάτων. Η εδαφική ακεραιότητα και η αποτροπή δεν είναι έννοιες θεωρητικές· ξεκινούν από την παρουσία των ανθρώπων που δίνουν ζωή και υπόσταση στα σύνορα.
Το Αλλοπρόσαλλο Στυλ του Τραμπ και το Μέλλον των Διαπραγματεύσεων
Στο διπλωματικό πεδίο, ο Παντελής Σαββίδης έθεσε το ζήτημα της απρόβλεπτης συμπεριφοράς του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τη μια στιγμή δηλώνει έτοιμος για συμφωνία, την άλλη την αρνείται και το βράδυ προχωρά σε βομβαρδισμούς. Ο κύριος Λεκάκης, παρεμβαίνοντας, σημείωσε ότι αυτό αποτελεί το πάγιο, ιδιότυπο στυλ διακυβέρνησης του Αμερικανού Προέδρου και δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως έλλειψη σχεδίου. Πίσω από τις δημόσιες, συχνά αντιφατικές αναρτήσεις, υφίσταται ένα έντονο παρασκήνιο έμμεσων συνομιλιών και ανταλλαγής μηνυμάτων, όπου η απειλή χρήσης βίας χρησιμοποιείται ως μοχλός πίεσης για την επίτευξη του τελικού διπλωματικού αποτελέσματος.
Συμπέρασμα: Η Ανάγκη για Εθνική Στρατηγική Συνέχεια
Η εκπομπή «Ανιχνεύσεις» κατέληξε σε ένα σαφές και ηχηρό συμπέρασμα: η Ελλάδα δεν μπορεί να πορεύεται πλέον με όρους μικροκομματικής αντιπαράθεσης, εσωτερικού διχασμού και επικοινωνιακής διαχείρισης των εθνικών θεμάτων. Ενώ το τουρκικό βαθύ κράτος συλλαμβάνει και εφαρμόζει μακροχρόνιες στρατηγικές, το ελλαδικό κράτος εμφανίζει δομικές αδυναμίες μετασχηματισμού.
Η πατρίδα πρέπει να τεθεί πάνω από κόμματα και ρουσφέτια. Απαιτείται η άμεση χάραξη μιας ενιαίας, εθνικής στρατηγικής που θα δίνει έμφαση στην εγχώρια παραγωγή τεχνολογίας αιχμής, στην ανθεκτικότητα των υποδομών, στη ζωντανή παρουσία στα σύνορα και στην επιχειρησιακή άσκηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρθηκε, «έπρεπε να είχαμε ξεκινήσει χθες».
Πηγή: Read More | https://geopolitico.gr
Το HellasVoice.gr αποτελεί ένα σύγχρονο ψηφιακό ενημερωτικό μέσο με στόχο την άμεση, αξιόπιστη και πολυθεματική ενημέρωση του κοινού. Με έμφαση στην ελληνική επικαιρότητα αλλά και σε θέματα διεθνούς ενδιαφέροντος, το HellasVoice.gr καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ειδήσεων που αφορούν την κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, τον τουρισμό, την υγεία και την καθημερινότητα.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες περιεχομένου, συνδυάζοντας επιλεγμένες ειδήσεις από έγκυρες πηγές με πρωτογενές υλικό, προσφέροντας στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη εμπειρία ενημέρωσης. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη σωστή δομή των άρθρων, την ταχύτητα φόρτωσης και τη βέλτιστη εμπειρία χρήσης σε κινητές συσκευές.
Στόχος του HellasVoice.gr είναι να αποτελέσει ένα δυναμικό και αξιόπιστο σημείο αναφοράς στον χώρο της ψηφιακής ενημέρωσης, συμβάλλοντας στη διάδοση της πληροφορίας με διαφάνεια, συνέπεια και σεβασμό προς τον αναγνώστη.