«Στα βάθη της Ανατολής, πέρα στον Πόντο, βουβά τα ελληνικά μνημεία μαρτυρούν τη δόξα τους. Ανάμεσα σε αυτά, η Παναγία Σουμελά, που το εγκωμιάζουν με σεβασμό οι σημερινοί Μαυροθαλασσίτες», αναφέρει στην εισαγωγή του τραγουδιού «Meryem Ana», ο αείμνηστος κορυφαίος ερευνητής της ποντιακής λαογραφίας, Στάθης Ευσταθιάδης με την αδελφή του Μαρία, πριν επιβεβαιώσει τα λεγόμενά τους με την ερμηνεία του, ο ελληνόφωνος από τη Ματσούκα, Καχραμάν Τσολάκ και η χορωδία του συλλόγου “Φάρος Ποντίων”. Η εικόνα που δημιουργούν οι στίχοι είναι οικεία για κάθε επισκέπτη. «Πάνω από την Τραπεζούντα, θα περάσεις από τη Ματσούκα, από το νερό της Παναγίας θα καθίσεις και θα πιεις», αναφέρουν μεταξύ άλλων στα τουρκικά τα λόγια μιας παραγωγής που αποπνέει σεβασμό στην ιστορία και την πνευματική αξία του μοναστηριού. Μόνο που στην Τουρκία οι αρχές δεν βλέπουν το ζήτημα από την ίδια οπτική γωνία!
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Η Παναγία Σουμελά, κρεμασμένη στα βράχια του όρους Μελά, γίνεται ξανά το σκηνικό μιας μεγάλης παραγωγής. Μόνο που αυτή τη φορά δεν βρίσκεται στο επίκεντρο ως κιβωτός της πίστης, της ιστορίας και της μνήμης του ποντιακού ελληνισμού. Προβάλλεται ως ένα ακόμη ελκυστικό προϊόν της τουρκικής τουριστικής βιομηχανίας.
Διαβάζουμε σε δύο δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου, στην εφημερίδα Taka και το TGRT Haber ότι άρχισαν τα γυρίσματα της μίνι σειράς «Kalbimin Rotası Karadeniz», ελληνιστί «Η διαδρομή της καρδιάς μου: Μαύρη Θάλασσα».
Πρόκειται για μία παραγωγή της ψηφιακής πλατφόρμας Go Türkiye, η οποία ανήκει στον Τουρκικό Οργανισμό Προώθησης και Ανάπτυξης Τουρισμού. Στόχος του εγχειρήματος είναι η προβολή της περιοχής της Μαύρης Θάλασσας, της φύσης, της τοπικής κουζίνας και της πολιτιστικής της κληρονομιάς στο εσωτερικό της Τουρκίας και στο διεθνές κοινό.
Στην πράξη, όμως, η τουρκική κρατική μηχανή επιχειρεί κάτι ευρύτερο, να εντάξει την ελληνική και χριστιανική πολιτιστική κληρονομιά του Πόντου σε ένα αμιγώς τουρκικό τουριστικό αφήγημα. Πως συμβαίνει με το Αιγαίο μέσω του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας»; Έτσι ακριβώς ο τουρκικός κρατικός μηχανισμός διαχρονικά προσπαθεί να ενσωματώσει την ιστορία και την παράδοση πουλώντας ένα εθνικιστικό παραμύθι, προκειμένου να σβήσει απαλά, αποκοιμίζοντάς τους πάντες, το πολιτιστικό αποτύπωμα των λαών του Ευξείνου Πόντου, όπου δεν έζησαν μόνο Έλληνες, αλλά και Αρμένιοι, Λαζοί, Κιρκάσιοι, ενώ στα αρχαία χρόνια όπως διαβάζουμε στον Ξενοφώντα Χάλυβες, Μάκρωνες, Μοσσύνοικοι, Τιβαρηνοί, Δρύλες και Κόλχοι.
Mert Yazıcıoğlu ve Cemre Baysel, “Kalbimin Rotası Karadeniz” adlı mini dizinin Sümela Manastırı’ndaki çekimlerinden. pic.twitter.com/n3u6ZHX21A
— Dizi Analiz (@dizianaIiz) July 22, 2026
Τα πρώτα γυρίσματα στην Παναγία Σουμελά
Τους πρωταγωνιστικούς ρόλους στη σειρά έχουν αναλάβει δύο από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης τουρκικής τηλεόρασης, η Τζεμρέ Μπαϊσέλ και ο Μερτ Γιαζιτζίογλου.
Οι πρώτες εικόνες από το συνεργείο και τους ηθοποιούς εμφανίστηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προκαλώντας έντονο ενδιαφέρον στην Τουρκία. Τα περισσότερα στιγμιότυπα προέρχονται από την Παναγία Σουμελά, στην περιοχή της Τραπεζούντας, όπου γυρίστηκε μία από τις βασικές σκηνές της παραγωγής.
Τα τουρκικά δημοσιεύματα αναφέρονται στην «εξαιρετική ατμόσφαιρα» και στη μοναδική ομορφιά του μνημείου, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη χημεία των δύο ηθοποιών. Ένα στιγμιότυπο στο οποίο η Τζεμρέ Μπαϊσέλ εμφανίζεται να τρώει σουτλάτς –το γνωστό ρυζόγαλο– ενώ ο Μερτ Γιαζιτζίογλου κάθεται απέναντί της έγινε θέμα συζήτησης στα κοινωνικά δίκτυα.
Όλα, λοιπόν, κινούνται γύρω από την εικόνα, τη γαστρονομία, το φυσικό τοπίο και την τουριστική προβολή. Η Παναγία Σουμελά μετατρέπεται σε φωτογενές φόντο μιας ιστορίας που σχεδιάστηκε για να ταξιδέψει σε ολόκληρο τον κόσμο. Από τα δημοσιεύματα, όμως, απουσιάζει η ουσία! Ποιοι δημιούργησαν αυτό το μνημείο, ποια πίστη υπηρέτησε και ποιον λαό συντρόφευσε επί αιώνες.
Δέκα επεισόδια για την προβολή του «Karadeniz»
Τα γυρίσματα της σειράς άρχισαν στις 20 Ιουλίου. Μετά τις πρώτες λήψεις στην Κωνσταντινούπολη, η παραγωγή μεταφέρθηκε στην Τραπεζούντα και στην ευρύτερη περιοχή του Πόντου.
Η σειρά αναμένεται να αποτελείται από δέκα επεισόδια και, σύμφωνα με τις πληροφορίες του τουρκικού Τύπου, σχεδιάζεται να προβληθεί κατά τους μήνες Σεπτέμβριο ή Οκτώβριο. Επίσημη ημερομηνία πρεμιέρας δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί.
Το «Kalbimin Rotası Karadeniz» αποτελεί την τρίτη σειρά του Go Türkiye, έπειτα από τις παραγωγές «An İstanbul Story» και «Turquoise Summer». Πρόκειται για μια σύγχρονη μέθοδο τουριστικής διπλωματίας, μέσα από την οποία η Τουρκία χρησιμοποιεί τη μυθοπλασία, γνωστούς ηθοποιούς και κινηματογραφικές εικόνες για να προβάλει συγκεκριμένες περιοχές σε διεθνές επίπεδο.
Πριν αρχίσουν τα γυρίσματα σημειώθηκαν αλλαγές τόσο στην εταιρεία παραγωγής όσο και στο πρωταγωνιστικό σχήμα. Ο Ιλχάν Σεν, ο οποίος είχε αρχικά συμφωνήσει για τον ανδρικό πρωταγωνιστικό ρόλο, αποχώρησε και αντικαταστάθηκε από τον Μερτ Γιαζιτζίογλου.
Με τη νέα διανομή ολοκληρώθηκε η προετοιμασία και η παραγωγή πέρασε αμέσως στο στάδιο των γυρισμάτων.
Η Σουμελά χωρίς τους Έλληνες του Πόντου
Το πρόβλημα δεν είναι ότι μια τηλεοπτική σειρά πραγματοποιεί γυρίσματα στην Παναγία Σουμελά. Ένα μνημείο παγκόσμιας ακτινοβολίας είναι φυσικό να προσελκύει κινηματογραφικές και τηλεοπτικές παραγωγές.
Το πρόβλημα είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο παρουσιάζεται. Στα δύο τουρκικά δημοσιεύματα δεν υπάρχει καμία ουσιαστική αναφορά στην ελληνική και ορθόδοξη ταυτότητα της Μονής. Η Σουμελά εμφανίζεται ως ένας αόριστος «πολιτιστικός θησαυρός της Μαύρης Θάλασσας», αποκομμένος από τους ανθρώπους που τη δημιούργησαν, την πίστη που εκπροσώπησε και την ιστορική διαδρομή του ποντιακού ελληνισμού.
Η τουρκική πολιτιστική οικειοποίηση δεν πραγματοποιείται πάντοτε με καταστροφές, σφυριά και βανδαλισμούς. Στη σύγχρονη εποχή γίνεται και με κάμερες, τουριστικά λογότυπα, τηλεοπτικές παραγωγές και καλοστημένες εκστρατείες προβολής.
Το μνημείο διατηρείται, φωτίζεται και προβάλλεται, αλλά σταδιακά απογυμνώνεται από την πραγματική του ταυτότητα. Το αποτέλεσμα είναι να παρουσιάζεται στο διεθνές κοινό ως οργανικό στοιχείο μιας αποκλειστικά τουρκικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Αυτό είναι το επικίνδυνο σημείο! Η εικόνα της Σουμελά παραμένει, αλλά η ιστορική της μνήμη επιχειρείται να αντικατασταθεί.
Από την καταστροφή στην εμπορική εκμετάλλευση
Η Τουρκία έχει αντιληφθεί την τεράστια δύναμη της πολιτιστικής διπλωματίας. Εκεί όπου παλαιότερα η παρουσία του ελληνισμού αποσιωπούνταν ή τα ίχνη του αφήνονταν να καταρρεύσουν, σήμερα επιλέγεται συχνά ένας διαφορετικός δρόμο, η εμπορική και τουριστική αξιοποίησή τους.
Τα ελληνικά μνημεία του Πόντου παρουσιάζονται ως αποδείξεις μιας γενικής και απροσδιόριστης «πολυπολιτισμικής Ανατολίας». Η συνέχεια του ελληνισμού, η ορθόδοξη πίστη και οι κοινότητες που ξεριζώθηκαν περνούν σε δεύτερο πλάνο ή εξαφανίζονται εντελώς από τη δημόσια αφήγηση.
Η Παναγία Σουμελά, όμως, δεν είναι απλώς ένα εντυπωσιακό κτίσμα πάνω σε έναν βράχο. Δεν είναι ένα ουδέτερο τοπίο για ερωτικές ιστορίες τύπου… “Αγαπώ σε καλέσα μ’, άμον κόκκινον μήλον“, – όπως τραγούδησε καλλιτέχνης με καταγωγή από την Τόνγια, ο οποίος παραδόξως δεν ξέρει καν να εκφραστεί στα ρωμέικα, την ελληνική διάλεκτο του Ευξείνου Πόντου που στην Ελλάδα αποκαλούμε “ποντιακά”, αλλά έχει παράπονο που δεν έχει απήχηση στην Ελλάδα και καταφέρεται εναντίον σημαντικών προσωπικοτήτων του χώρου – και τουριστικές διαφημίσεις.
Είναι ένα από τα κορυφαία σύμβολα της Ορθοδοξίας και του ποντιακού ελληνισμού. Είναι τόπος πίστης, προσκυνήματος, ιστορικής συνέχειας και συλλογικής μνήμης. Η σχέση της με τους Έλληνες του Πόντου δεν μπορεί να διαγραφεί επειδή δεν εξυπηρετεί το σύγχρονο τουρκικό αφήγημα. Ακόμα οι μουσουλμάνοι σέβονταν την Παναγία Σουμελά και πήγαιναν εκεί για να ζήσουν ένα θαύμα και να θεραπευτούν από αρρώστιες, αναγνωρίζοντας με ευλάβεια την ρωμέικη ταυτότητα του μνημείου.
Το Pontos Voice παρακολουθεί την Τραπεζούντα
Το Pontos Voice παρακολουθεί με συνέπεια όσα συμβαίνουν στην Τραπεζούντα και σε ολόκληρη την ιστορική περιοχή του Πόντου. Παρακολουθεί τον τουρκικό Τύπο, τις κρατικές πρωτοβουλίες, τις πολιτιστικές παραγωγές, τις παρεμβάσεις στα μνημεία και κάθε προσπάθεια διαχείρισης ή αλλοίωσης της ιστορικής μνήμης.
Δεν το κάνει από εμμονή ούτε από διάθεση να βλέπει παντού εχθρούς. Το κάνει επειδή η πολιτιστική κληρονομιά ενός λαού δεν προστατεύεται με σιωπή και αδιαφορία.
Η νέα σειρά του Go Türkiye δεν έχει ακόμη προβληθεί. Επομένως, θα πρέπει να περιμένουμε το τελικό αποτέλεσμα για να δούμε με ποιον ακριβώς τρόπο θα παρουσιαστεί η Παναγία Σουμελά. Τα πρώτα δείγματα, όμως, είναι αποκαλυπτικά! Στη δημόσια προώθηση της παραγωγής κυριαρχούν ο τουρισμός, οι ηθοποιοί, η κουζίνα και η «καταντενιζλιδικη κληρονομιά». Η ελληνική και χριστιανική ταυτότητα του μνημείου απουσιάζει.
Εμείς δεν πρέπει να παραμένουμε σιωπηλοί. Εμείς θα συνεχίσουμε να διηγούμαστε την ιστορία αυτών των μνημείων, κάποιοι άλλοι τα μετατρέπουν σε προϊόντα, χώρους για βιντεοκλίπ άσμενων ράπερ, τα αδειάζουν από τη μνήμη τους και τα παρουσιάζουν στον κόσμο ως δικά τους.
Η Παναγία Σουμελά μπορεί σήμερα να χρησιμοποιείται ως σκηνικό. Για τον ποντιακό ελληνισμό, όμως, θα παραμένει πάντοτε ένα ακατάλυτο σημάδι πίστης, παρουσίας και επιστροφής. Όχι ως κατακτήτες, ούτε ως εκδικητές, αλλά ως προσκυνητές.
Αμήν.
The post Η Τουρκία κάνει «σκηνικό» την Παναγία Σουμελά – Κρατική σειρά του Go Türkiye πάνω στην ελληνική κληρονομιά του Πόντου first appeared on PontosVoice – H δική σου ΚΑΘΑΡΗ Ποντιακή φωνή.
Πηγή: Read More
Το HellasVoice.gr αποτελεί ένα σύγχρονο ψηφιακό ενημερωτικό μέσο με στόχο την άμεση, αξιόπιστη και πολυθεματική ενημέρωση του κοινού. Με έμφαση στην ελληνική επικαιρότητα αλλά και σε θέματα διεθνούς ενδιαφέροντος, το HellasVoice.gr καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ειδήσεων που αφορούν την κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, τον τουρισμό, την υγεία και την καθημερινότητα.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες περιεχομένου, συνδυάζοντας επιλεγμένες ειδήσεις από έγκυρες πηγές με πρωτογενές υλικό, προσφέροντας στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη εμπειρία ενημέρωσης. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη σωστή δομή των άρθρων, την ταχύτητα φόρτωσης και τη βέλτιστη εμπειρία χρήσης σε κινητές συσκευές.
Στόχος του HellasVoice.gr είναι να αποτελέσει ένα δυναμικό και αξιόπιστο σημείο αναφοράς στον χώρο της ψηφιακής ενημέρωσης, συμβάλλοντας στη διάδοση της πληροφορίας με διαφάνεια, συνέπεια και σεβασμό προς τον αναγνώστη.