Ένα ακόμη ταξίδι στη γλώσσα, τη μνήμη και την ψυχή του Ποντιακού Ελληνισμού παρουσίασε η Γιώτα Ιωακειμίδου μέσα από την εκπομπή «Ρωμαίικα» στο Pontos TV, αναδεικνύοντας τον πλούτο και το βάθος της ποντιακής διαλέκτου.
Με κεντρικό άξονα την πεποίθηση ότι «οι λέξεις του Πόντου έχουν μνήμη αιώνων», η εκπομπή στάθηκε σε λέξεις και εκφράσεις που δεν αποτελούν απλώς γλωσσικά κατάλοιπα, αλλά ζωντανά ίχνη ιστορίας, καθημερινότητας, ήθους και λαϊκής σοφίας.
Η Γιώτα Ιωακειμίδου υπογράμμισε ότι η ποντιακή διάλεκτος δεν είναι απλώς ένας τρόπος ομιλίας. Είναι ένας ζωντανός οργανισμός που κράτησε μέσα του αρχαίες ελληνικές ρίζες, βυζαντινές μνήμες, ιστορικές διαδρομές και την καθημερινή εμπειρία ενός λαού που ξεριζώθηκε, αλλά δεν σώπασε.
Στην εκπομπή παρουσιάστηκε αρχικά η λέξη «αγνός», που στην ποντιακή διασώζει την αρχαία σημασία του καθαρού, αμόλυντου και άδολου, αλλά αποκτά και άλλες αποχρώσεις. Μπορεί να σημαίνει αγαθός, απονήρευτος, εύπιστος, ακόμη και παράξενος ή αστείος. Έτσι, μια λέξη που ξεκινά από την καθαρότητα της ψυχής και της ύλης φτάνει να εκφράζει την αφέλεια, την παραξενιά και το χιούμορ.
Ακολούθησε το ρήμα «αναλύω», που συνδέεται με το νερό, το μούσκεμα και το λιώσιμο. Η λέξη, με ρίζες στο αρχαίο «αναλύω», χρησιμοποιείται για το χιόνι που λιώνει, το ψωμί που μουσκεύει, τον άνθρωπο που γίνεται μούσκεμα από τη βροχή, αλλά και μεταφορικά για τον μαρτυριάρη που «δεν κρατά ούτε όσο να μουσκέψει η φακή». Μέσα από αυτή τη λέξη φάνηκε πώς η ποντιακή διάλεκτος διασώζει όχι μόνο αρχαίες μορφές, αλλά και ολόκληρη τη λογική τους.
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η ανάλυση του ρήματος «ανθρωπίζω». Η λέξη δεν σημαίνει απλώς ντύνω ή περιποιούμαι κάποιον, αλλά τον μορφώνω, τον συμμαζεύω, του μαθαίνω τρόπους, τον κάνω να φέρεται ως άνθρωπος. Η εκπομπή ανέδειξε έτσι μια βαθιά ηθική διάσταση της γλώσσας: άνθρωπος δεν γεννιέσαι μόνο, αλλά γίνεσαι με αγωγή, μέτρο, σεβασμό και καρδιά.
Στη συνέχεια, η Γιώτα Ιωακειμίδου στάθηκε στη φράση «τσούρα το στόμα», μια κοφτή και καθημερινή ποντιακή έκφραση που σημαίνει «κλείστο», «πάψε να μιλάς». Πίσω όμως από την αυστηρότητά της κρύβεται, όπως εξηγήθηκε, μια πολύ παλιά γλωσσική διαδρομή που συνδέεται με το αρχαίο «κυρώ», δηλαδή επικυρώνω, σφραγίζω, οριστικοποιώ. Έτσι, ακόμη και μια φράση που ακούγεται απλή και απότομη κουβαλά ιστορία αιώνων.
Από τη σιωπή του στόματος, η εκπομπή πέρασε στα «περπεντούλια», τα κρεμαστά στολίδια της ποντιακής γυναικείας φορεσιάς. Η λέξη παρουσιάστηκε ως γλωσσικό ταξίδι από τα λατινικά και τη βυζαντινή παράδοση μέχρι το μέτωπο της Πόντιας γυναίκας, όπου τα φλουριά και τα κοσμήματα δεν ήταν μόνο στολίδια, αλλά κίνηση, ήχος, παρουσία, έρωτας και μνήμη. Η ίδια ρίζα, όπως σημειώθηκε, έδωσε και πιο λαϊκές σημασίες, συνδεδεμένες με το κρέμασμα και τα κουρέλια.
Το τελευταίο μεγάλο στάδιο του γλωσσικού ταξιδιού ήταν το «άγωμα» και το «άγωμεν», λέξεις που συνδέονται με την πορεία, την αναχώρηση και το ξεκίνημα. Από το αρχαίο «άγω», η ποντιακή κράτησε ζωντανή την έννοια του δρόμου, της συνοδείας και της μετάβασης. Το «άγωμεν» δεν είναι απλώς «πάμε», αλλά μια προτροπή με βάθος, μια κίνηση προς έναν τόπο, μια μοίρα, ένα ριζικό.
Η εκπομπή έκλεισε με ένα καθαρό μήνυμα: η ποντιακή διάλεκτος δεν κρατά μόνο λέξεις. Κρατά καθαρότητα και παραξενιά, νερό και χιόνι, αγωγή και ανθρώπινο τρόπο, σιωπή και σφράγισμα του λόγου, στολίδια που κουδουνίζουν και δρόμους που ανοίγουν.
Μέσα από τα «Ρωμαίικα», η Γιώτα Ιωακειμίδου υπενθύμισε ότι η γλώσσα δεν είναι μόνο τρόπος να μιλάμε. Είναι τρόπος να θυμόμαστε. Και όσο οι λέξεις του Πόντου λέγονται, μελετώνται και περνούν στις επόμενες γενιές, τόσο η μνήμη του Ποντιακού Ελληνισμού παραμένει ζωντανή.
The post Ντ’άγνος είσαι; Το ψωμίν αναλυγμένον και μια προτροπή με βάθος first appeared on PontosVoice – H δική σου ΚΑΘΑΡΗ Ποντιακή φωνή.
Πηγή: Read More
Το HellasVoice.gr αποτελεί ένα σύγχρονο ψηφιακό ενημερωτικό μέσο με στόχο την άμεση, αξιόπιστη και πολυθεματική ενημέρωση του κοινού. Με έμφαση στην ελληνική επικαιρότητα αλλά και σε θέματα διεθνούς ενδιαφέροντος, το HellasVoice.gr καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ειδήσεων που αφορούν την κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, τον τουρισμό, την υγεία και την καθημερινότητα.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες περιεχομένου, συνδυάζοντας επιλεγμένες ειδήσεις από έγκυρες πηγές με πρωτογενές υλικό, προσφέροντας στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη εμπειρία ενημέρωσης. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη σωστή δομή των άρθρων, την ταχύτητα φόρτωσης και τη βέλτιστη εμπειρία χρήσης σε κινητές συσκευές.
Στόχος του HellasVoice.gr είναι να αποτελέσει ένα δυναμικό και αξιόπιστο σημείο αναφοράς στον χώρο της ψηφιακής ενημέρωσης, συμβάλλοντας στη διάδοση της πληροφορίας με διαφάνεια, συνέπεια και σεβασμό προς τον αναγνώστη.