Ο Αλωνάρτς, όπως ονομάζεται ο Αύγουστος στην ποντιακή διάλεκτο, ήταν ανέκαθεν ξεχωριστός μήνας για τους Ποντίους. Και η 15η ημέρα του ήταν η μεγάλη ημέρα της Παναγίας Σουμελά, της Κυράς του Πόντου, όταν τα μονοπάτια του όρους Μελά γέμιζαν προσκυνητές και το μοναστήρι αντηχούσε από προσευχές, τραγούδια και ποντιακές λαλιάδες.
Αυτήν ακριβώς την εικόνα αναζητά ο αετός στο ποίημα του Γεωργίου Μ. Κωνσταντινίδη, που γράφτηκε στην Καλαμαριά τον Αύγουστο του 2016.
Πετά ψηλά στις κορυφές. Επιστρέφει στα έλατα. Ανεβαίνει ξανά προς το μοναστήρι. Κοιτάζει, όμως, γύρω του και δεν βρίσκει τους ανθρώπους. Δεν ακούει τραγούδια, δεν βλέπει χορούς, δεν συναντά τους προσκυνητές που επί γενεές ανηφόριζαν μέχρι τη Σουμελά για να πάρουν την ευλογία της Παναγίας.
Και τότε ο αετός κλαίει.
Μαζί του, στο ποίημα, δακρύζει και η ίδια η Παναγία.
Η εικόνα γίνεται η αφετηρία για ένα ισχυρό μήνυμα υπέρ της ελευθερίας της πίστης και της συνύπαρξης των ανθρώπων. Ο ποιητής καταδικάζει την επιβολή της θρησκευτικής πίστης «με το μαχαίρι και το πιστόλι» και αντιπαραθέτει σε αυτήν τον λόγο, την καλοσύνη και την ανθρώπινη επικοινωνία.
Χριστιανός, μουσουλμάνος, βουδιστής ή ακόμη και εκείνος που δεν επιθυμεί να πιστεύει σε κανέναν, όλοι έχουν, κατά τον ποιητή, το ίδιο δικαίωμα να ακολουθούν ελεύθερα τη συνείδησή τους.
Έτσι, το ποίημα ξεπερνά τα όρια ενός θρήνου για ένα κλειστό μοναστήρι. Γίνεται μήνυμα ειρήνης, ελευθερίας και σεβασμού, χωρίς να χάνει ούτε στιγμή τον βαθύ ποντιακό του χαρακτήρα.
Και πάνω από όλα παραμένει ένας ύμνος στην Παναγία Σουμελά, στο αιώνιο σύμβολο του ποντιακού ελληνισμού, που εξακολουθεί να αγναντεύει από τους βράχους του Μελά τους ανθρώπους και την ιστορία τους.
Ακολουθεί το ποίημα του Γεωργίου Μ. Κωνσταντινίδη:
«Παναγία Σουμελά, Αλωνάρτς 15 τη μηνός»
Ένας αϊτέντς επέτανεν πολλά σ̆ασ̆ιρεμένος,
επέτανεν κι ενούνιζεν επέτανεν κι ετέρ’νεν.
Μίαν επέτανεν ψηλά απάν’ ‘ς σ’ άσπρα τα κόρφας,
μίαν εκλώσκουν κ’ έρχουτουν κι εκάθουτουν ‘ς σ’ ελάτα̤,
εσ’κούτουν ξαν επέτανεν απάν’ ‘ς σο μαναστήριν,
τη Παναγίας Σουμελά και έκλαιεν ο μαύρον.
Οσήμερον έν’ Αλωνάρτς, έν’ δεκαπέντε ο μήνας,
οσήμερον το πανοΰρ’ το τρανόν τη Παναΐας.
Οσήμερον θα προσ̆κυνούν, θ’ έρχουνταν τραγωδούνε,
οσήμερον στήν’νε χορούς αθρώπ’ και θα χορεύ’νε.
Άμα κανείς ‘κι φαίνεται, κανείς αδά ‘κ’ εξέβεν,
να προσ̆κυνά, να τραγωδεί, να πίν’νε και χορεύ’νε.
Οσήμερον στέκ’ άνοιγον το Μέγα Μαναστήριν
κ’ η Παναΐα αποπάν’ τερεί και ξύν’ τα δάκρα̤.
Τερεί και κλαίει κι ο αϊτέντς, λαλεί και καταράται,
ατόν π’ εξέγκεν πίταγμαν να κλείν’ το μαναστήριν.
Ανάθεμ’ άτον π’ έβγαλεν το πίταγμαν το μαύρον,
ανάθεμ’ άτον τρία φοράς, χ̆ίλα̤ ανάθεμ’ άτον.
Ατός ντο ψ̆ην θα παραδίν’ που κυνηγά τον κόσμον
και ‘κι αφήν’ τ’ αθρώπ’ς εμουν ντο θέλ’νε να πιστεύ’νε.
Και κυνηγά τοι άχαρους π’ έρχουν ‘ς σην Παναΐαν,
να κλίσ̆κουνταν να προσ̆κυνούν να παίρν’νε ευλοΐαν.
Τ’ αθρώπ’ς αφήστεν μαναχούς ν’ ευτάγ’νε ήντα̤ν θέλ’νε,
ήμποιον θέλ’νε να τιμούν κι ατόν να προσ̆κυνούνε.
Είνας θα έν’ με τον Χριστόν, με τον Αλλάχ αλλείνας,
είνας τον Βούδαν προσ̆κυνά κι άλλος ‘κι θέλ’ κανείναν.
Με το μαχ̆αίρ’ και το πιστόφ’ κολάι ‘κι αλλάζ’ κανείνας,
μανάχον τρέχ’νε αίματα κι άδικα χάν’ταν ψ̆ήα.
Με το γλυκύν την καλατσ̆ήν και με τα δα̤ρμενίας,
αλλάζ’ νιέτ’ ο άθρωπον κι έρται ‘ς ση μερέα σ’.
Ατό ποισέστεν οι αθρώπ’, άμον ανθρώπ’ να ζήτε,
μη κυνηγάτε τοι γειτόντς, τοι φίλτς να αγαπάτε.
Αέτσ’ θα ζήτε έμορφα, άμον ντ’ ιεύ’ ‘ς σ’ αθρώπ’ς,
να χ̆αίρεται κ’ η Δέσποινα π’ έν’ αποπάν’ ελέπ’ σας.
Γεώργιος Μ. Κωνσταντινίδης Αύγουστος 2016
Καλαμαριά
Λεξιλόγιο
Αλωνάρτς[ο] = Αύγουστος
δα̤ρμηνίας[η] = παραινέσεις
Εκλώσκουν = γύριζε (ρ.κλώσκουμαι)
Ελάτα̤[το ελάτιν] = έλατα
Ενούνιζεν = σκεπτόταν (ρ.νουνίζω)
Εξέβεν = ανέβηκε (ρ,εβγαίνω)
Εξέγκεν = έβγαλε (ρ.εβγάλω)
Ετέρ’νεν = κοιτούσε (ρ.τερώ)
Ήντα̤ν = οτιδήποτε
ιεύ’ = ταιριάζει (ρ,ιεύω)
καλατσ̆ή[η] = ομιλία
Κολάι = εύκολα
Λαλεί = μιλά (ρ.λαλώ)
νιέτ’ ιν[το] = πρόθεση, σκοπό
Πιστόφ’[το] = πιστόλι
Πίταγμα[το]ν = διαταγή
σ̆ασ̆ιρεμένος = σαστισμένος
The post «Παναγία Σουμελά, Αλωνάρτς 15 τη μηνός»: Το συγκλονιστικό ποίημα του Γεωργίου Κωνσταντινίδη για την Κυρά του Πόντου first appeared on PontosVoice – H δική σου ΚΑΘΑΡΗ Ποντιακή φωνή.
Πηγή: Read More
Το HellasVoice.gr αποτελεί ένα σύγχρονο ψηφιακό ενημερωτικό μέσο με στόχο την άμεση, αξιόπιστη και πολυθεματική ενημέρωση του κοινού. Με έμφαση στην ελληνική επικαιρότητα αλλά και σε θέματα διεθνούς ενδιαφέροντος, το HellasVoice.gr καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ειδήσεων που αφορούν την κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, τον τουρισμό, την υγεία και την καθημερινότητα.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες περιεχομένου, συνδυάζοντας επιλεγμένες ειδήσεις από έγκυρες πηγές με πρωτογενές υλικό, προσφέροντας στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη εμπειρία ενημέρωσης. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη σωστή δομή των άρθρων, την ταχύτητα φόρτωσης και τη βέλτιστη εμπειρία χρήσης σε κινητές συσκευές.
Στόχος του HellasVoice.gr είναι να αποτελέσει ένα δυναμικό και αξιόπιστο σημείο αναφοράς στον χώρο της ψηφιακής ενημέρωσης, συμβάλλοντας στη διάδοση της πληροφορίας με διαφάνεια, συνέπεια και σεβασμό προς τον αναγνώστη.