«Ρωμαίων Νόστος»: Οι μνήμες του ξεριζωμού ζωντανεύουν – Ένα βιβλίο για τον Πόντο που δεν ξεχάστηκε ποτέ

Υπάρχουν πατρίδες που οι άνθρωποι εγκαταλείπουν, αλλά δεν παύουν ποτέ να κουβαλούν μέσα τους. Πατρίδες που συνεχίζουν να ζουν στις οικογενειακές αφηγήσεις, στα τραγούδια, στις αναμνήσεις και στις ιστορίες που οι παλαιότεροι παραδίδουν στους νεότερους. Για τους Έλληνες του Πόντου, αυτή η σχέση με την προγονική γη αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητάς τους.

Αυτή ακριβώς η κληρονομιά βρίσκεται πίσω από τη συγγραφή του βιβλίου «Ρωμαίων Νόστος», του Μιχάλη Αδαμίδη, το οποίο κυκλοφόρησε στις 19 Σεπτεμβρίου 2026 από τις Εκδόσεις Ινφογνώμων.

Το έργο, ένα ιστορικό μυθιστόρημα 130 σελίδων, γεννήθηκε από τις αφηγήσεις των γονιών του συγγραφέα, οι οποίοι βίωσαν τον βίαιο ξεριζωμό από τον Πόντο. Οι μνήμες τους αποτέλεσαν την πηγή έμπνευσης για ένα λογοτεχνικό ταξίδι που συνδέει τον κόσμο της αρχαιότητας με τη διαχρονική παρουσία του Ελληνισμού στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας.

Η Σινώπη, η θάλασσα και η ιστορική μνήμη

Στο επίκεντρο της αφήγησης βρίσκεται ένα ταξίδι προς τον Εύξεινο Πόντο. Οι ταξιδιώτες περνούν τα Δαρδανέλια και την Προποντίδα, για να βρεθούν μπροστά στην απέραντη θάλασσα που κάποτε οι αρχαίοι αποκαλούσαν «Άξεινο», πριν καθιερωθεί η ονομασία «Εύξεινος Πόντος».

Το φυσικό περιβάλλον περιγράφεται με εικόνες που αναδεικνύουν την άγρια ομορφιά της περιοχής. Δασωμένα βουνά που κατεβαίνουν απότομα μέχρι τη θάλασσα, ποτάμια που κυλούν ορμητικά από τις πλαγιές και ομίχλη που σκεπάζει τα παράλια συνθέτουν ένα τοπίο σχεδόν μυθικό.

Ο προορισμός είναι η Σινώπη.

«Η Σινώπη απλωνόταν μπροστά τους! Εδώ άρχιζε ο Πόντος— η γη των μύθων και των ηρώων», γράφει χαρακτηριστικά ο συγγραφέας.

Δεν πρόκειται για μια τυχαία επιλογή. Η Σινώπη υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του αρχαίου Ελληνισμού στη Μαύρη Θάλασσα, συνδεδεμένο με την ανάπτυξη των ελληνικών εγκαταστάσεων και των εμπορικών δικτύων στην ευρύτερη περιοχή.

Μέσα από αυτή τη γεωγραφική και ιστορική αναφορά, το βιβλίο ανοίγει ένα παράθυρο στον κόσμο των Ελλήνων του Πόντου, έναν κόσμο που διατήρησε επί αιώνες ιδιαίτερη πολιτισμική φυσιογνωμία, παραδόσεις και ιστορική συνείδηση.

Οι αφηγήσεις των γονιών του έγιναν βιβλίο

Η σημαντικότερη αφετηρία της συγγραφικής προσπάθειας του Μιχάλη Αδαμίδη βρίσκεται στην προσωπική του ιστορία.

Οι γονείς του ανήκαν στους ανθρώπους που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους στον Πόντο. Όσα του διηγήθηκαν για τον τόπο καταγωγής τους, τη ζωή που άφησαν πίσω και την οδυνηρή εμπειρία του εκτοπισμού δεν έσβησαν με το πέρασμα των χρόνων.

Αντιθέτως, έγιναν η πρώτη ύλη για τη δημιουργία ενός βιβλίου αφιερωμένου στη μνήμη των προγόνων του.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το γεγονός ότι ο συγγραφέας αφιερώνει το έργο του και σε εκείνους που δεν κατάφεραν να φτάσουν ή να ζήσουν στην Ελλάδα.

Πρόκειται για μια αναφορά στην ανθρώπινη διάσταση της προσφυγικής τραγωδίας, στις ζωές που χάθηκαν και στις οικογένειες που διαλύθηκαν μέσα στις ιστορικές ανακατατάξεις που σφράγισαν τη μοίρα του Ποντιακού Ελληνισμού.

Ο «νόστος» του τίτλου αποκτά έτσι ένα βαθύτερο νόημα. Δεν αφορά μόνο την επιστροφή σε έναν γεωγραφικό τόπο, αλλά και την αναζήτηση των ριζών, τη διάσωση της μνήμης και τη σύνδεση των νεότερων γενεών με την ιστορία των προγόνων τους.

Από τη ζωγραφική στη συγγραφή

Ο δημιουργός του βιβλίου, Μιχάλης Αδαμίδης, γεννήθηκε το 1953 στους Γεωργιανούς της Βέροιας και μεγάλωσε στην Αθήνα.

Η καλλιτεχνική δημιουργία τον απασχόλησε από νεαρή ηλικία. Σπούδασε σχέδιο και διακόσμηση στη Σχολή Δοξιάδη και μαθήτευσε δίπλα σε παλαιότερους ζωγράφους, γνωρίζοντας τις τεχνικές και τα υλικά της ζωγραφικής.

Συμμετείχε σε πολλές ομαδικές εκθέσεις, ενώ τον Μάιο του 1997 παρουσίασε την πρώτη του ατομική έκθεση στο Πνευματικό Κέντρο Παλαιού Φαλήρου.

Παράλληλα με την ενασχόλησή του με την τέχνη, εργάστηκε επί είκοσι χρόνια στην αμερικανική αεροπορική εταιρεία TWA.

Με το βιβλίο «Ρωμαίων Νόστος», η δημιουργική του δραστηριότητα αποκτά και λογοτεχνική έκφραση, με σημείο αναφοράς την οικογενειακή του καταγωγή και την ιστορική μνήμη.

Ένας νόστος που συνεχίζεται μέσα από τις γενιές

Η έκδοση του «Ρωμαίων Νόστος» έρχεται να προστεθεί στη λογοτεχνική παραγωγή που αντλεί το περιεχόμενό της από την ιστορία και τις εμπειρίες των Ελλήνων του Πόντου.

Η σημασία τέτοιων έργων βρίσκεται και στη δυνατότητά τους να μεταφέρουν στις νεότερες γενιές μνήμες που, διαφορετικά, κινδυνεύουν να χαθούν μαζί με τους τελευταίους ανθρώπους που άκουσαν τις αφηγήσεις των προσφύγων από πρώτο χέρι.

Γιατί η ιστορία του Πόντου δεν διασώθηκε μόνο μέσα από τα ιστορικά αρχεία και τα επίσημα τεκμήρια. Διατηρήθηκε και μέσα στα σπίτια των προσφυγικών οικογενειών, μέσα από τις ιστορίες των παππούδων και των γιαγιάδων, που δεν έπαψαν να μιλούν για τις αλησμόνητες πατρίδες.

Το βιβλίο «Ρωμαίων Νόστος» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ινφογνώμων, έχει 130 σελίδες, τιμή 13,50 ευρώ και ISBN 978-618-5970-26-0. Περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα www.infognomon.gr.

Η πατρίδα μπορεί να χάθηκε για εκείνους που ξεριζώθηκαν. Όμως, όσο οι απόγονοί τους εξακολουθούν να αφηγούνται τις ιστορίες της, ο νόστος παραμένει ζωντανός.