Ένα ακόμη ταξίδι στη μνήμη, την ιστορία και τη ζωντανή ψυχή της ποντιακής διαλέκτου πραγματοποίησε η Γιώτα Ιωακειμίδου μέσα από την εκπομπή «Ρωμαίικα» στο Pontos TV, αναδεικνύοντας λέξεις που δεν αποτελούν απλώς γλωσσικά κατάλοιπα, αλλά μικρές ιστορίες ζωής.
Με αφετηρία τη φράση ότι «οι λέξεις του Πόντου έχουν μνήμη αιώνων», η εκπομπή στάθηκε στη δύναμη της ποντιακής λαλιάς να διασώζει όχι μόνο λέξεις, αλλά τρόπο ζωής, ήθος, συνήθειες, κοινωνικές σχέσεις και βαθιά συναισθήματα. Όπως τονίστηκε, κάθε ποντιακή λέξη λειτουργεί σαν ένα παλιό παράθυρο που ανοίγει σε ανθρώπους, τόπους και φωνές που έρχονται από μακριά, αλλά παραμένουν ζωντανές.
Πρώτη λέξη της εκπομπής ήταν το «ρύμαι» ή «ρύομαι», που στα ποντιακά σημαίνει φθείρομαι, λιώνω, χάνω τον όγκο μου, καταστρέφομαι. Η Γιώτα Ιωακειμίδου εξήγησε ότι η λέξη συνδέεται με την αρχαία ελληνική ρίζα του «ρέω», η οποία μπορούσε να δηλώνει και τη φθορά, την απώλεια, την καταστροφή. Στην ποντιακή, όμως, η λέξη αποκτά και έντονη συναισθηματική διάσταση. Η φράση «ρύεται η καρδία μου» δεν σημαίνει απλώς «στεναχωριέμαι», αλλά «λιώνει η καρδιά μου», δηλώνοντας έναν βαθύτερο ψυχικό πόνο.
Στη συνέχεια η εκπομπή πέρασε στις λέξεις «γυναικίζω» και «αντρίζω», δύο ρήματα που αποτυπώνουν τον γάμο μέσα από τους κοινωνικούς ρόλους άνδρα και γυναίκας. Το «γυναικίζω» δηλώνει ότι ο άνδρας παίρνει γυναίκα, ενώ το «αντρίζω» ότι η γυναίκα παίρνει άνδρα. Μέσα από λαϊκό διάλογο με χιούμορ και ποντιακή σοφία, αναδείχθηκε ο τρόπος με τον οποίο ο ποντιακός λόγος μιλούσε για μεγάλα ζητήματα της ζωής, όπως ο γάμος, όχι με βαριά λόγια, αλλά με πείραγμα, ευφυΐα και φιλοσοφική απλότητα.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη λέξη «αμαζόνα», που δηλώνει γυναικείο ένδυμα, ρούχο που δένεται ή τυλίγεται γύρω από το σώμα. Η λέξη παρουσιάστηκε ως παράδειγμα της συνέχειας της ελληνικής γλώσσας, καθώς συνδέεται με την αρχαία έννοια του δεμένου, του στερεωμένου. Η «αμαζόνα» δεν παρουσιάστηκε μόνο ως ένδυμα, αλλά ως στοιχείο ταυτότητας, γυναικείας παρουσίας, τελετουργίας και μνήμης. Μέσα από ποντιακά δίστιχα, το ρούχο αυτό συνδέθηκε ακόμη και με τον αποχαιρετισμό και το σάβανο, περνώντας από την καθημερινή ζωή στη μνήμη του θανάτου.
Από το ένδυμα, η εκπομπή πέρασε στο ίδιο το σώμα, μέσα από το ρήμα «κείμαι». Στα ποντιακά σημαίνει πλαγιάζω, ξαπλώνω, κοιμάμαι, αλλά μπορεί να δηλώνει και την αρρώστια, την εγκυμοσύνη ή ακόμη και τον θάνατο. Η ανάλυση ανέδειξε τη βαθιά σχέση της λέξης με το αρχαίο «κείμαι», που δηλώνει το σώμα που βρίσκεται ακίνητο, τοποθετημένο κάπου. Από την ομηρική ποίηση μέχρι το ποντιακό κρεβάτι, η ίδια ρίζα μεταφέρει την εικόνα του ανθρώπου που αναπαύεται, πάσχει, περιμένει ή φεύγει από τη ζωή.
Τελευταίος βασικός σταθμός ήταν η λέξη «κολοσύρω» ή «κολοσυρτό», που στα ποντιακά σημαίνει σέρνω κάποιον ή κάτι με τη βία, χωρίς τη θέλησή του, αλλά και παρασύρω κάποιον σε φασαρία ή υπόθεση. Η λέξη συνδέθηκε με τον αρχαίο «κολοσυρμό», που δηλώνει σύρσιμο με θόρυβο, πάταγο και αναστάτωση. Από τον σάλαγο της μάχης στον Όμηρο μέχρι το παιδί που το σέρνουν στην αγορά χωρίς να θέλει, η λέξη κουβαλά έναν «θόρυβο αιώνων», όπως αναδείχθηκε χαρακτηριστικά στην εκπομπή.
Κλείνοντας, η Γιώτα Ιωακειμίδου υπογράμμισε ότι η ποντιακή διάλεκτος δεν είναι ένας παλιός τρόπος ομιλίας, αλλά «μνήμη ζωής». Μέσα σε λίγες λέξεις φανερώθηκε ολόκληρη η ανθρώπινη πορεία: φθορά, πόνος, γάμος, ένδυμα, ανάπαυση, αρρώστια, θάνατος, αντίσταση και φασαρία.
Η εκπομπή «Ρωμαίικα» υπενθύμισε ότι οι λέξεις του Πόντου δεν σώζουν μόνο σημασίες. Σώζουν ανθρώπους, φωνές, εμπειρίες και έναν ολόκληρο τρόπο να βλέπει κανείς τον κόσμο. Όσο αυτές οι λέξεις λέγονται, εξηγούνται και μεταδίδονται, η μνήμη δεν μένει ακίνητη, ανασαίνει.
The post Ρύεται η καρδία μ’ – Άλλο ένα ταξίδι με σκάφος την ποντιακή διάλεκτο και καπετάνισσα τη Γιώτα Ιωακειμίδου! first appeared on PontosVoice – H δική σου ΚΑΘΑΡΗ Ποντιακή φωνή.
Πηγή: Read More
Το HellasVoice.gr αποτελεί ένα σύγχρονο ψηφιακό ενημερωτικό μέσο με στόχο την άμεση, αξιόπιστη και πολυθεματική ενημέρωση του κοινού. Με έμφαση στην ελληνική επικαιρότητα αλλά και σε θέματα διεθνούς ενδιαφέροντος, το HellasVoice.gr καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ειδήσεων που αφορούν την κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, τον τουρισμό, την υγεία και την καθημερινότητα.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες περιεχομένου, συνδυάζοντας επιλεγμένες ειδήσεις από έγκυρες πηγές με πρωτογενές υλικό, προσφέροντας στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη εμπειρία ενημέρωσης. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη σωστή δομή των άρθρων, την ταχύτητα φόρτωσης και τη βέλτιστη εμπειρία χρήσης σε κινητές συσκευές.
Στόχος του HellasVoice.gr είναι να αποτελέσει ένα δυναμικό και αξιόπιστο σημείο αναφοράς στον χώρο της ψηφιακής ενημέρωσης, συμβάλλοντας στη διάδοση της πληροφορίας με διαφάνεια, συνέπεια και σεβασμό προς τον αναγνώστη.