Μία ξεχωριστή ιστορική αναδρομή στο Βασίλειο του Πόντου και στον Μιθριδάτη ΣΤ΄ τον Ευπάτορα πραγματοποίησε ο Σάββας Καλεντερίδης, αναδεικνύοντας μία από τις σημαντικότερες, αλλά λιγότερο γνωστές, περιόδους του Ελληνισμού.
Αφορμή για τη δυναμική αναφορά του στρατηγικού αναλυτή αποτέλεσε η επέτειος της Μάχης των Ζήλων, κατά την οποία ο Ιούλιος Καίσαρας νίκησε το 47 π.Χ. τον Φαρνάκη Β΄, γιο του Μιθριδάτη, και έστειλε στη Ρώμη το περίφημο μήνυμα «Veni, vidi, vici» – «Ήλθον, είδον, ενίκησα».
Ο Σάββας Καλεντερίδης υπογράμμισε ότι πίσω από τη γνωστή φράση του Καίσαρα κρύβεται η ιστορία ενός ισχυρού ελληνιστικού κράτους, το οποίο κυριάρχησε για περίπου 220 χρόνια στα παράλια του Ευξείνου Πόντου και αντιστάθηκε σθεναρά στη ρωμαϊκή επέκταση.
Το Βασίλειο του Πόντου που άντεξε 220 χρόνια
Το Βασίλειο του Πόντου ιδρύθηκε το 281 π.Χ. από τον Μιθριδάτη Α΄ τον Κτίστη και διατηρήθηκε μέχρι το 63 π.Χ., όταν υποτάχθηκε οριστικά στη Ρώμη. Όπως επισήμανε ο στρατηγικός αναλυτής, η διάρκεια ζωής του ξεπέρασε ακόμη και τη σημερινή ηλικία του νεότερου ελληνικού κράτους.
Η κυβερνώσα δυναστεία είχε περσικές ρίζες και διεκδικούσε καταγωγή από τους αρχαίους Πέρσες βασιλείς. Παρά την καταγωγή των ηγεμόνων του, όμως, το κράτος εξελληνίστηκε σε εντυπωσιακό βαθμό. Η ελληνική γλώσσα κυριάρχησε στη διοίκηση, ενώ η οικονομία, η φιλοσοφία, η παιδεία και ο δημόσιος βίος διαμορφώθηκαν κάτω από τη βαθιά επίδραση του ελληνικού πολιτισμού.
Πρώτο πολιτικό και διοικητικό κέντρο του βασιλείου υπήρξε η Αμάσεια, η γενέτειρα του μεγάλου γεωγράφου Στράβωνα. Αργότερα, η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε στη Σινώπη, την ιστορική ελληνική αποικία των Μιλησίων.
Η επιλογή αυτή δεν ήταν τυχαία. Οι ελληνικές πόλεις του Ευξείνου Πόντου αποτελούσαν σημαντικά εμπορικά, ναυτικά και πολιτιστικά κέντρα. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον η περσικής καταγωγής δυναστεία των Μιθριδατών όχι μόνο υιοθέτησε τον ελληνικό πολιτισμό, αλλά εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους πολιτικούς προστάτες του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας.
Ο Μιθριδάτης Ευπάτωρ και η σύγκρουση με τη Ρώμη
Το Βασίλειο του Πόντου έφθασε στο απόγειο της στρατιωτικής και εδαφικής του ισχύος κατά τη βασιλεία του Μιθριδάτη ΣΤ΄ του Ευπάτορα, ο οποίος έμεινε στην Ιστορία και ως Μιθριδάτης ο Μέγας.
Ο Μιθριδάτης επέκτεινε την κυριαρχία και την επιρροή του στη Βιθυνία, στην Καππαδοκία, στην Κολχίδα και στις ελληνικές πόλεις του Κιμμέριου Βοσπόρου. Το κράτος του απλώθηκε από τον Μικρασιατικό Πόντο μέχρι την Ταυρίδα, τη σημερινή Κριμαία, και τις περιοχές γύρω από τη Μαιώτιδα Λίμνη, τη σημερινή Αζοφική Θάλασσα.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Σάββας Καλεντερίδης, ο Μιθριδάτης αντιμετωπίστηκε από πολλούς Έλληνες ως απελευθερωτής από τον ρωμαϊκό ζυγό. Δεν περιορίστηκε στην υπεράσπιση του βασιλείου του, αλλά επιχείρησε να οργανώσει ένα ευρύτερο αντιρωμαϊκό μέτωπο στις ελληνικές πόλεις της Μικράς Ασίας.
Η αποφασιστικότητά του αποτυπώνεται στο γεγονός ότι διεξήγαγε τρεις πολέμους εναντίον της πανίσχυρης Ρώμης.
Οι τρεις Μιθριδατικοί Πόλεμοι
Ο Πρώτος Μιθριδατικός Πόλεμος άρχισε το 88 π.Χ., όταν ξέσπασε μεγάλη εξέγερση εναντίον της ρωμαϊκής κυριαρχίας στις ελληνικές πόλεις της Μικράς Ασίας. Ο Μιθριδάτης προχώρησε προς την Ελλάδα, με στόχο να εκδιώξει τους Ρωμαίους και να απελευθερώσει την Αθήνα.
Η Ρώμη απάντησε στέλνοντας τον στρατηγό Σύλλα. Οι ρωμαϊκές δυνάμεις πολιόρκησαν και κατέλαβαν την Αθήνα, ενώ ακολούθησαν σκληρές συγκρούσεις στη Χαιρώνεια και στον Ορχομενό. Ο πόλεμος τερματίστηκε με τη Συνθήκη της Δαρδάνου.
Ο Δεύτερος Μιθριδατικός Πόλεμος υπήρξε μικρότερης κλίμακας. Ο Ρωμαίος διοικητής Λεύκιος Λικίνιος Μουρήνας επιτέθηκε στις δυνάμεις του Πόντου, αλλά ο Μιθριδάτης απέκρουσε την εισβολή. Οι συγκρούσεις σταμάτησαν ύστερα από παρέμβαση του Σύλλα.
Ο Τρίτος Μιθριδατικός Πόλεμος υπήρξε ο μακροβιότερος και καθοριστικότερος. Διήρκεσε περίπου δέκα χρόνια, αποδεικνύοντας πόσο δύσκολο ήταν ακόμη και για τη Ρώμη να συντρίψει το Βασίλειο του Πόντου. Οι Ρωμαίοι στρατηγοί Λούκουλλος και Πομπήιος ανέλαβαν διαδοχικά τις επιχειρήσεις, αντιμετωπίζοντας τον Μιθριδάτη και τους συμμάχους του.
Η προδοσία του Φαρνάκη
Το τέλος του Μιθριδάτη υπήρξε τραγικό. Ο γιος του, Φαρνάκης Β΄, στασίασε και συνεργάστηκε με τους Ρωμαίους εναντίον του πατέρα του.
Ο Μιθριδάτης αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τον Μικρασιατικό Πόντο και να καταφύγει στην Ταυρίδα, στην περιοχή της σημερινής Κριμαίας. Εκεί βρέθηκε πολιορκημένος από τους στασιαστές και τις δυνάμεις που είχαν ταχθεί στο πλευρό του γιου του.
Για να μην πέσει ζωντανός στα χέρια των εχθρών του, επιχείρησε να αυτοκτονήσει πίνοντας δηλητήριο. Το δηλητήριο, όμως, δεν τον σκότωσε.
Από νεαρή ηλικία λάμβανε καθημερινά μικρές και ελεγχόμενες ποσότητες δηλητηρίων, ώστε ο οργανισμός του να αποκτήσει ανοσία απέναντι σε ενδεχόμενη απόπειρα δολοφονίας. Η πρακτική αυτή έμεινε γνωστή ως «μιθριδατισμός».
Όταν διαπίστωσε ότι το δηλητήριο δεν επιδρούσε, ζήτησε από τον Γαλάτη αξιωματικό και σωματοφύλακά του Βιτούιτο να τον σκοτώσει. Το σώμα του παραδόθηκε στον Πομπήιο, ο οποίος, αναγνωρίζοντας το μέγεθος του αντιπάλου του, φέρεται να τον έθαψε με βασιλικές τιμές.
Οι Ρωμαίοι στράφηκαν και εναντίον του προδότη
Η συνεργασία του Φαρνάκη με τη Ρώμη δεν τον προστάτευσε. Οι Ρωμαίοι δεν είχαν σκοπό να επιτρέψουν την αναβίωση ενός ισχυρού Βασιλείου του Πόντου, ακόμη και υπό τη διοίκηση του ανθρώπου που είχε στραφεί εναντίον του ίδιου του πατέρα του.
Το 48 π.Χ. ο Φαρνάκης νίκησε στη Μάχη της Νικόπολης του Πόντου τις δυνάμεις του Ρωμαίου στρατηγού Γναίου Δομίτιου Καλβίνου. Στη συγκεκριμένη αναφορά ο Σάββας Καλεντερίδης σημείωσε ότι από τη Νικόπολη του Πόντου καταγόταν και η δική του οικογένεια.
Έναν χρόνο αργότερα ο Ιούλιος Καίσαρας εκστράτευσε ο ίδιος εναντίον του Φαρνάκη. Η αποφασιστική σύγκρουση σημειώθηκε στα Ζήλα, ανάμεσα στην Αμάσεια και την Ευδοκιάδα, τη σημερινή Τοκάτη.
Η ρωμαϊκή νίκη υπήρξε συντριπτική και ο Καίσαρας συνόψισε την ταχύτητα της επικράτησής του με τρεις λέξεις που έμειναν στην παγκόσμια Ιστορία: «Veni, vidi, vici».
Μία ιστορία μεγαλείου που πρέπει να διδάσκεται
Η αναφορά ολοκληρώθηκε με την επισήμανση ότι η ιστορία του Μιθριδάτη Ευπάτορα και του Βασιλείου του Πόντου παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστη στους νεότερους Έλληνες.
Κι όμως, πρόκειται για ένα ελληνιστικό κράτος που έζησε περισσότερο από δύο αιώνες, ανέδειξε σπουδαία πολιτιστικά κέντρα και αντιστάθηκε επί δεκαετίες στην ισχυρότερη αυτοκρατορία της εποχής του.
Δεν είναι τυχαίο ότι η μορφή του Μιθριδάτη ενέπνευσε έργα τέχνης και έφθασε μέχρι την ευρωπαϊκή μουσική παράδοση, με τον Μότσαρτ να συνθέτει την όπερα «Μιθριδάτης, βασιλιάς του Πόντου».
Η ιστορία του συνδέει τον Ελληνισμό του Πόντου με την ευρύτερη ελληνιστική κληρονομιά, αλλά μεταφέρει και ένα διαχρονικό πολιτικό μήνυμα: οι αυτοκρατορίες δεν συγχωρούν εύκολα τα κράτη που διεκδικούν ανεξάρτητη παρουσία, ενώ η προδοσία δεν εξασφαλίζει ποτέ τη σωτηρία εκείνου που την επιλέγει.
The post Veni, vidi, vici και το βασίλειο του Πόντου! Δυναμική αναφορά Καλεντερίδη στον Μιθριδάτη τον Ευπάτορα first appeared on PontosVoice – H δική σου ΚΑΘΑΡΗ Ποντιακή φωνή.
Πηγή: Read More
Το HellasVoice.gr αποτελεί ένα σύγχρονο ψηφιακό ενημερωτικό μέσο με στόχο την άμεση, αξιόπιστη και πολυθεματική ενημέρωση του κοινού. Με έμφαση στην ελληνική επικαιρότητα αλλά και σε θέματα διεθνούς ενδιαφέροντος, το HellasVoice.gr καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ειδήσεων που αφορούν την κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, τον τουρισμό, την υγεία και την καθημερινότητα.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες περιεχομένου, συνδυάζοντας επιλεγμένες ειδήσεις από έγκυρες πηγές με πρωτογενές υλικό, προσφέροντας στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη εμπειρία ενημέρωσης. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη σωστή δομή των άρθρων, την ταχύτητα φόρτωσης και τη βέλτιστη εμπειρία χρήσης σε κινητές συσκευές.
Στόχος του HellasVoice.gr είναι να αποτελέσει ένα δυναμικό και αξιόπιστο σημείο αναφοράς στον χώρο της ψηφιακής ενημέρωσης, συμβάλλοντας στη διάδοση της πληροφορίας με διαφάνεια, συνέπεια και σεβασμό προς τον αναγνώστη.